Hơn 20 năm gắn bó với nghề báo, đi qua biết bao con đường, đến với bao bản làng, nhưng mỗi lần đặt chân đến Mường Lò, tim tôi vẫn có những rung động rất khác. Không ồn ào, náo nhiệt, Mường Lò hiện lên như miền ký ức an yên, một thung lũng trù phú được ôm trọn bởi đại ngàn Tây Bắc. Và nếu phải tìm một phương tiện truyền tải trọn vẹn nhất vẻ đẹp của miền đất ấy ra thế giới bên ngoài, tôi sẽ chọn nhiếp ảnh – thứ ngôn ngữ vượt qua mọi rào cản để “chạm” vào cảm xúc con người...
Mảnh đất Mường Lò xinh đẹp không chỉ được biết đến qua câu ca “Nhất Thanh, nhì Lò, tam Than, tứ Tấc” mà còn nổi tiếng bởi miền “gạo trắng nước trong ”.
Nhìn từ trên cao xuống vào mùa gặt, cánh đồng lớn thứ nhì Tây Bắc hiện lên như một tấm thảm dệt khổng lồ với nhiều mảng màu đan cài tự nhiên: sắc vàng rực của lúa chín, màu xanh mướt của những vạt lúa muộn và sắc nâu trầm của những khoảnh ruộng vừa gặt xong. Từng đường ranh uốn lượn mềm mại chia cắt các ô ruộng tạo nên bức họa đồng quê, thể hiện sự trù phú và sung túc của một vùng đất canh tác lâu đời.
Không chỉ tráng lệ vào mùa vàng, Mường Lò trong nhiếp ảnh còn giữ được trọn vẹn nét êm ả của đời sống thường nhật.
Với tôi ánh chiều tà buông xuống bên dòng suối Thia là một trong những khoảnh khắc bình yên và lắng đọng nơi mảnh đất này, nơi có ánh hoàng hôn rọi qua rặng tre và cây cầu treo mộc mạc bắc qua dòng nước. Mặt nước suối mùa cạn phản chiếu ánh vàng rực của bầu trời, soi bóng đàn trâu thong thả lội qua bãi cuội tròn để về bản, dòng nước trong vắt, đá sỏi tự nhiên cùng ánh chiều tà đem đến cảm giác tĩnh lặng và bình yên đến nao lòng.
Khi đêm xuống, thung lũng Mường Lò lại mang một diện mạo khác. Lớp sương mỏng giăng mắc qua các nếp nhà, ánh đèn điện từ thành thị đến các bản làng tỏa sáng lung linh, tạo nên bức tranh miền sơn cước ấm cúng và sống động.
Đi sâu tìm hiểu đời sống của người dân Mường Lò, cảm xúc của tôi càng thêm lắng đọng khi chiêm ngưỡng nét đẹp con người và phong tục tập quán qua từng khung hình. Dưới nếp nhà sàn truyền thống, nhịp sống thường nhật của đồng bào Thái hiện lên chân thực, gần gũi.
Hình ảnh các bà, các mẹ ngồi bên khung dệt, quay từng cuộn sợi tơ rực rỡ sắc vàng, sắc xanh, kiên nhẫn chỉ dẫn cho thiếu nữ từng kỹ thuật se sợi, dệt thổ cẩm, gợi nhắc trong tôi về mạch nguồn văn hóa truyền thống được người dân nơi đây gìn giữ qua bao thăng trầm của thời gian.
Ống kính nhiếp ảnh cũng bắt trọn nét duyên dáng, mộc mạc của người phụ nữ vùng cao. Đó là hình ảnh người mẹ ân cần chỉnh lại chiếc khăn piêu thêu hoa văn sặc sỡ cho con gái chuẩn bị dự hội. Nụ cười trong trẻo của cô gái trong bộ trang phục truyền thống với áo cóm trắng ôm sát và hàng khuy bạc sáng lấp lánh làm bừng sáng gian nhà sàn.
Chiếc khăn piêu với đường thêu tỉ mỉ không chỉ là trang phục điểm tô nhan sắc, mà còn là sản phẩm kết tinh sự khéo léo của người phụ nữ Thái.
Mỗi độ xuân về, vẻ đẹp ấy càng thêm nổi bật khi hòa vào sắc hoa ban trắng rợp trời. Với người Tây Bắc, hoa ban không chỉ là loài cây của đại ngàn, mà là biểu tượng của tình yêu thủy chung, của sự khởi đầu và sự sống vĩnh hằng.
Đứng trên các triền đèo cao phóng tầm mắt, cả thung lũng Mường Lò như chìm trong biển mây trắng ngần của hoa ban nở rộ. Sắc trắng tinh khôi ấy bao bọc lấy những bản làng bình yên, điểm xuyết trên mái nhà sàn hay uốn lượn bên những thửa ruộng cũng đủ làm làm xiêu lòng người lữ khách phương xa.
Dưới những tán ban bung nở cánh hoa tinh khôi, nụ cười rạng rỡ cùng tà váy đen thắt khăn màu duyên dáng của các thiếu nữ mang đến không khí xuân tươi vui, tràn đầy sức sống.
Nhắc đến Mường Lò là nhắc đến xòe Thái - di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Dưới ánh đèn sân khấu, nghệ thuật Xòe Thái được tái hiện sinh động qua vòng đại xòe quy tụ hàng ngàn người tham gia.
Những tác phẩm nhiếp ảnh chụp toàn cảnh từ trên cao cho thấy các vòng xòe đồng tâm uốn lượn nhịp nhàng quanh đốm lửa trung tâm, bung nở như bông hoa ban khổng lồ giữa lòng thung lũng.
Từng vòng tròn mở rộng dần, kết nối mọi người nắm chặt tay nhau không phân biệt lứa tuổi hay thành phần. Khung cảnh ấy truyền tải trọn vẹn tinh thần đoàn kết, lòng mến khách và niềm tự hào văn hóa sâu sắc của đồng bào gửi gắm qua từng bước chân, nhịp xòe.
Với tôi những tác phẩm nhiếp ảnh về Mường Lò không đơn thuần là ghi lại hình ảnh cảnh vật, mà nó còn là "bảo tàng" lưu giữ những khoảnh bình dị của cuộc sống. Vẻ đẹp chân thực, mộc mạc đầy chiều sâu văn hóa của Mường Lò qua lăng kính nhiếp ảnh đã trở thành cầu nối, cũng là lời mời gọi gửi đến du khách bốn phương...
“Chạm” vào Mường Lò qua lăng kính nhiếp ảnh là cảm nhận trọn vẹn sự hòa quyện giữa cảnh sắc thiên nhiên trù phú, nét văn hóa lâu đời và con người đôn hậu. Mường Lò vì thế không chỉ là một “tọa độ”, là điểm du lịch trên bản đồ, mà là trải nghiệm thị giác và tâm hồn trọn vẹn. Ở đó, nhiếp ảnh đã trở thành cầu nối giữ cho những giá trị nguyên bản của mảnh đất Mường Lò xinh đẹp mãi trường tồn, rực rỡ và tỏa sáng trong lòng công chúng muôn phương.
