Bước ngoặt hòa bình Trung Đông: Mỹ và Iran bước vào lộ trình đàm phán lịch sử

Việc Mỹ và Iran chính thức ký kết Bản ghi nhớ hiểu biết (MoU) nhằm chấm dứt xung đột tại Trung Đông đã mở ra giai đoạn 60 ngày đàm phán mang tính bước ngoặt, đi kèm các động thái tháo gỡ phong tỏa quân sự và khơi thông tuyến hàng hải chiến lược toàn cầu.

0:00 / 0:00
0:00
z7951918170908-0912e268059dcf866570959794b57d44.jpg
Phó Tổng thống Mỹ JD Vance tại cuộc họp báo ở Nhà Trắng, Washington, D.C.

Phó Tổng thống Mỹ JD Vance xác nhận ngày 18/6 là ngày đầu tiên của giai đoạn 60 ngày đàm phán hướng đến thỏa thuận cuối cùng về tương lai chương trình hạt nhân của Iran, dựa trên thời điểm ký kết và múi giờ của các bên liên quan. Bước đi này được triển khai sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian ký kết văn kiện từ xa bằng phương thức điện tử.

Trước đó, nguồn tin quan chức Mỹ cho biết Tổng thống Trump đã ký văn bản này trong bữa tối với Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tại Cung điện Versailles sau Hội nghị thượng đỉnh G7. Phía Iran, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Esmaeil Baqaei cũng xác nhận văn bản mang tên Bản ghi nhớ Islamabad đã hoàn tất với chữ ký của các Tổng thống. Do văn kiện được ký trực tuyến và đã có hiệu lực, Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif ngày 18/6 đã hoãn chuyến thăm Thụy Sĩ, đồng thời đại diện Pakistan khẳng định sẽ tiếp tục ủng hộ giai đoạn tiếp theo ở cấp độ kỹ thuật.

Nội dung bản MoU kêu gọi chấm dứt vĩnh viễn các hành động thù địch, yêu cầu Tehran làm loãng kho dự trữ urani làm giàu cấp độ cao, đổi lại Washington sẽ miễn trừ các lệnh trừng phạt để Iran lập tức tự do xuất khẩu dầu. Dù Tổng thống Trump vẫn để ngỏ khả năng nối lại các cuộc tấn công, song các động thái hạ nhiệt đã diễn ra trên thực địa.

Ngày 18/6, Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) tuyên bố Hải quân Mỹ đã chính thức dỡ bỏ lệnh phong tỏa đối với các cảng và vùng ven biển của Iran theo chỉ đạo của Tổng thống, chấm dứt hoàn toàn mọi hoạt động thực thi quân sự. Ngược lại, Iran có nghĩa vụ cho phép các tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz tự do mà không phải trả phí trong vòng 60 ngày.

z7951915263343-e31f5428b659607bac9f1e2d32b5a9eb.jpg
Eo biển Hormuz.

Tình hình tại eo biển Hormuz đang ghi nhận những tín hiệu tích cực khi Iran không nổ súng vào tàu thuyền trong 2 đêm liên tiếp, giải phóng hơn 12 triệu thùng dầu qua tuyến thủy này chỉ trong một đêm.

Công ty dữ liệu Kpler xác nhận 3 tàu chở dầu của Saudi Arabia với tổng lượng 6 triệu thùng đã đi qua an toàn, đồng thời dự báo lưu lượng qua eo biển có thể phục hồi gần 50% mức trước chiến tranh trong vòng 30 ngày nếu thỏa thuận được thực hiện đầy đủ. Dù vậy, các chuyên gia hàng hải và báo chí Mỹ nhận định việc đưa lưu lượng trở lại mức 14 triệu thùng dầu thô và 6 triệu thùng sản phẩm tinh chế mỗi ngày như thời điểm trước khi Mỹ và Israel tấn công Iran vào ngày 28/2 sẽ mất nhiều tuần, thậm chí nhiều tháng.

Thách thức lớn nhất hiện tại là hơn 500 tàu vẫn bị mắc kẹt và hệ thống thủy lôi do Iran rải trong thời gian xung đột cần thời gian rà phá phức tạp, có thể kéo dài tới 6 tháng theo đánh giá của Lầu Năm Góc. Bên cạnh đó, việc giải phóng lượng tàu tồn đọng, khôi phục niềm tin của các hãng vận tải và bù đắp lượng dầu dự trữ toàn cầu sụt giảm khiến các tổ chức nghiên cứu nhìn nhận bản ghi nhớ mới chỉ là bước giảm leo thang ban đầu chứ chưa phải giải pháp toàn diện.

Mặc dù vậy, văn kiện lịch sử này vẫn nhận được sự hoan nghênh lớn từ cộng đồng quốc tế. Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian gọi đây là bước tiến quan trọng hướng tới hòa bình lâu dài cho Trung Đông trên cơ sở tôn trọng lẫn nhau, kèm theo hình ảnh văn kiện có chữ ký của ông, của Tổng thống Donald Trump và Thủ tướng nước trung gian Pakistan.

Ngoại trưởng Iran Seyed Abbas Araghchi cũng có cuộc điện đàm với người đồng cấp Italy Antonio Tajani để thúc đẩy cơ hội hợp tác và nhận được cam kết hỗ trợ từ phía Italy. Tại Trung Đông, Qatar đánh giá MoU là nền tảng vững chắc cho các bước đi tiếp theo.

Từ châu Á, Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi và Chánh Văn phòng Nội các Minoru Kihara lên tiếng hoan nghênh việc khôi phục tự do hàng hải qua Hormuz, khẳng định Tokyo sẽ phối hợp với quốc tế để thúc đẩy thỏa thuận hạt nhân cuối cùng.

Theo lộ trình đã định, đại diện của Mỹ và Iran cùng các bên trung gian Pakistan, Qatar sẽ chính thức gặp nhau vào ngày 19/6 tại khu nghỉ dưỡng Bürgenstock bên hồ Lucerne (Thụy Sĩ) để tiến hành cuộc đàm phán ban đầu nhằm triển khai các điều khoản của bản ghi nhớ.

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Thỏa thuận Mỹ - Iran: Những điều chưa được công bố khiến thế giới chờ đợi

Thỏa thuận Mỹ - Iran: Những điều chưa được công bố khiến thế giới chờ đợi

Dù Mỹ và Iran đã tuyên bố đạt được thỏa thuận hòa bình mang tính bước ngoặt nhằm chấm dứt căng thẳng kéo dài nhiều tháng tại Trung Đông, đến nay toàn văn văn kiện vẫn chưa được công bố. Sự thận trọng bất thường từ cả Washington và Tehran đang làm dấy lên nhiều đồn đoán về những nội dung nhạy cảm phía sau bàn đàm phán.

G7 nóng với hồ sơ Mỹ - Iran: Thế giới chờ ổn định Trung Đông, an ninh kinh tế trở thành ưu tiên mới

G7 nóng với hồ sơ Mỹ - Iran: Thế giới chờ ổn định Trung Đông, an ninh kinh tế trở thành ưu tiên mới

Hội nghị Thượng đỉnh Nhóm các nước công nghiệp phát triển hàng đầu thế giới (G7) đã chính thức khai mạc tại thị trấn nghỉ dưỡng Evian-les-Bains của Pháp trong bối cảnh thế giới đang đối mặt với hàng loạt thách thức địa chính trị và kinh tế. Tâm điểm chú ý của hội nghị năm nay là thỏa thuận sơ bộ giữa Mỹ và Iran nhằm chấm dứt xung đột kéo dài nhiều tháng tại Trung Đông, cùng các giải pháp tăng cường khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng toàn cầu.

Bạo lực bùng phát ở Nigeria: Nhóm tay súng tấn công nông dân, 17 người thiệt mạng

Bạo lực bùng phát ở Nigeria: Nhóm tay súng tấn công nông dân, 17 người thiệt mạng

Ít nhất 17 nông dân đã thiệt mạng và 13 người khác bị thương trong một vụ tấn công có vũ trang nhằm vào lực lượng lao động nông nghiệp tại bang Zamfara, Tây Bắc Nigeria. Vụ việc tiếp tục làm dấy lên lo ngại về tình trạng mất an ninh kéo dài tại một trong những điểm nóng bạo lực nghiêm trọng nhất của quốc gia châu Phi này.

Căng thẳng Mỹ - Iran leo thang: Mỹ đánh chặn loạt UAV ở eo biển Hormuz, Tehran bảo vệ nghiêm ngặt kho urani

Căng thẳng Mỹ - Iran leo thang: Mỹ đánh chặn loạt UAV ở eo biển Hormuz, Tehran bảo vệ nghiêm ngặt kho urani

Tình hình Trung Đông tiếp tục gia tăng căng thẳng vào sáng 13/6 khi Mỹ tuyên bố bắn hạ nhiều máy bay không người lái (UAV) của Iran tại eo biển Hormuz. Trong khi đó, phía Iran cũng khẩn trương tăng cường các biện pháp chống tiếp cận để bảo vệ cơ sở hạt nhân chiến lược.

Chiến sự Ukraine ngày 13/6: Nga áp sát mục tiêu chiến lược, Ukraine cảnh báo đỏ về tên lửa Oreshnik

Chiến sự Ukraine ngày 13/6: Nga áp sát mục tiêu chiến lược, Ukraine cảnh báo đỏ về tên lửa Oreshnik

Tình hình chiến sự tại Ukraine tiếp tục leo thang nghiêm trọng trong ngày 13/6. Các nguồn tin tình báo Ukraine đồng loạt phát đi cảnh báo đỏ về nguy cơ Nga mở cuộc tập kích quy mô lớn bằng tên lửa đạn đạo siêu vượt âm tầm trung Oreshnik. Trong khi đó, tại mặt trận phía Đông, hệ thống phòng thủ của Ukraine tại thành phố chiến lược Konstantinovka đang đứng trước nguy cơ sụp đổ hoàn toàn.

Cuba công bố một loạt cải cách kinh tế

Cuba công bố một loạt cải cách kinh tế

Theo phóng viên TTXVN tại La Habana, ngày 13/6, Chủ tịch Cuba Miguel Díaz-Canel đã công bố một loạt biện pháp cải cách các khía cạnh quan trọng của nền kinh tế, trong một quá trình mà nhà lãnh đạo mô tả là "thông minh" để giải quyết tình hình hiện tại của đất nước và các lệnh trừng phạt mới do chính phủ Mỹ áp đặt.

Ba biến động lớn trong ngày: Cựu Tổng thống Hàn Quốc lĩnh án 30 năm tù, Công chúa Thái Lan qua đời, ông Trump gây chú ý với tuyên bố về Iran

Ba biến động lớn trong ngày: Cựu Tổng thống Hàn Quốc lĩnh án 30 năm tù, Công chúa Thái Lan qua đời, ông Trump gây chú ý với tuyên bố về Iran

Nhiều diễn biến đáng chú ý đã xảy ra trên chính trường và đời sống quốc tế trong ngày 12/6 khi cựu Tổng thống Hàn Quốc Yoon Suk Yeol bị tuyên phạt 30 năm tù, Hoàng gia Thái Lan thông báo Công chúa Bajrakitiyabha qua đời ở tuổi 47 và Tổng thống Mỹ Donald Trump bất ngờ tuyên bố Mỹ đã “chấm dứt chiến tranh” với Iran.

Leo thang căng thẳng Mỹ – Iran và tình hình an ninh nghiêm trọng tại Sudan

Leo thang căng thẳng Mỹ – Iran và tình hình an ninh nghiêm trọng tại Sudan

Trong bối cảnh các điểm nóng xung đột trên thế giới tiếp tục gia tăng, những diễn biến mới giữa Mỹ và Iran cùng tình hình bạo lực leo thang tại Sudan đang thu hút sự chú ý đặc biệt của cộng đồng quốc tế. Các hoạt động quân sự, tuyên bố đáp trả và thương vong dân sự gia tăng đang làm dấy lên lo ngại về nguy cơ bất ổn lan rộng tại nhiều khu vực.

fb yt zl tw