Ông Trump: Mỹ đã thắng, nhưng muốn “chiến thắng hoàn toàn”
Phát biểu tại Nghĩa trang Arlington nhân Ngày Cựu chiến binh 11/11, Tổng thống Trump tuyên bố Mỹ đã giành chiến thắng trong cuộc chiến với Iran, song Washington vẫn theo đuổi chiến thắng hoàn toàn. Theo ông, vấn đề hiện nay là thời điểm kết thúc cuộc chiến để đạt toàn bộ mục tiêu, thay vì chỉ dừng ở mức 93%.
Các cuộc thăm dò cho thấy nhiều cử tri Mỹ không ủng hộ cuộc chiến. Sau bầu cử giữa kỳ tuần trước, Phó Tổng thống JD Vance thừa nhận cuộc chiến với Iran là một trong những nguyên nhân khiến đảng Cộng hòa thất bại nặng.
Iran: Không để urani làm giàu ra nước ngoài, sẽ đáp trả nếu bị tấn công
Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran Rezaei trả lời đài Al Mayadeen (Liban, thân Iran) cho biết, Tehran đã thông báo với Nga rằng urani làm giàu sẽ ở lại Iran để tự sử dụng, phục vụ việc thiết kế tàu thủy và tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân. Ông Rezaei cho biết, hiện không có cuộc đàm phán nào giữa Iran và Mỹ, đồng thời cảnh báo nếu Mỹ tiến hành tấn công mới, Iran sẽ đánh vào các căn cứ Mỹ ở Trung Đông và xa hơn, kể cả tại châu Âu.
Theo ước tính của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), khi Israel và Mỹ tấn công các cơ sở hạt nhân Iran hồi tháng 6 năm ngoái, Iran có 440,9 kg urani làm giàu tới 60%. Hiện chưa rõ lượng này còn lại bao nhiêu sau khi chiến sự nổ ra.
Phong tỏa hàng hải, nguồn thu dầu mỏ của Iran có nguy cơ cạn
Theo truyền thông Mỹ, tại cuộc gặp các đối tác G7 ở Paris ngày 10/11, Ngoại trưởng Marco Rubio cho biết lệnh phong tỏa hàng hải, các biện pháp trừng phạt và việc gây gián đoạn các tuyến biên giới trên bộ của Iran có thể được duy trì lâu dài, chưa có thời điểm kết thúc. Ông nhận định kinh tế Iran tiếp tục suy giảm và có thể xấu đi trong 1 - 3 tháng tới.
Mỹ bắt đầu phong tỏa các cảng phía Nam Iran từ 13/4. Một bản ghi nhớ hồi tháng 6 từng mở đường dỡ phong tỏa nhưng nhanh chóng đổ vỡ, lệnh phong tỏa được tái áp đặt từ 14/7. Theo quân đội Mỹ, lực lượng thực thi đã buộc 147 tàu đổi hướng, vô hiệu hóa 5 tàu và phá hủy 10 tàu chở dầu Iran bị cho là có liên hệ với đội tàu vận tải ngầm của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC). Bộ Tài chính Mỹ cho biết Iran không đưa thêm dầu lên tàu chở dầu kể từ 25/8.
Theo Kpler, sản lượng dầu Iran giảm xuống dưới 2 triệu thùng/ngày, so với hơn 3,5 triệu thùng/ngày hồi đầu năm, trước khi xung đột Israel, Mỹ và Iran bùng phát ngày 28/2. Lượng dầu thô và khí ngưng tụ Iran vận chuyển trên biển ngoài khu vực phong tỏa giảm từ 88,8 triệu thùng hồi giữa tháng 7 xuống gần bằng 0 vào giữa tháng 10; khoảng 43 triệu thùng còn mắc kẹt bên trong. Kpler dự báo nguồn thu từ xuất khẩu có thể cạn vào khoảng giữa tháng 12. Washington cũng công bố lực lượng đặc nhiệm mới nhằm đóng cửa hoặc gây gián đoạn phần lớn tuyến biên giới trên bộ giữa Iran và 7 nước láng giềng.
Dầu mỏ chiếm khoảng 1/3 tổng nguồn thu dự kiến trong dự thảo ngân sách năm tài khóa 2026 - 2027 của Iran. Ông Mohammad Ghasemi, quan chức Tổ chức Kế hoạch và Ngân sách Iran, nhấn mạnh chính phủ cần chuẩn bị cho tình huống nguồn thu dầu mỏ về 0 trong năm tài khóa tới.
Chỉ thị xây dựng ngân sách ngày 3/11 tính đến hai kịch bản: phong tỏa tiếp tục, hoặc được nới lỏng, dỡ bỏ một phần hay toàn bộ. Tổng thống Masoud Pezeshkian cho biết chính phủ chuẩn bị ứng phó khủng hoảng kéo dài, thừa nhận tình trạng “không chiến tranh, không hòa bình” sẽ gây tác động tiêu cực. Giới chức Iran khẳng định kinh tế chưa đứng trước nguy cơ sụp đổ và để ngỏ khả năng tìm cách phá vỡ phong tỏa nếu cần, chưa công bố biện pháp cụ thể.
Theo Trung tâm Thống kê Iran, lạm phát theo năm trong tháng kết thúc ngày 22/10 gần 89%. Người phát ngôn chính phủ Iran Fatemeh Mohajerani cho biết, ngày 10/11 ngân sách năm tới ưu tiên kiểm soát lạm phát, hỗ trợ hộ gia đình, tăng giám sát ngân hàng và tiếp tục cấp phiếu mua thực phẩm điện tử.
Chuyên gia kinh tế Isaac Saidian nhận định nếu nguồn thu dầu gần bằng 0, Iran đối mặt một trong những thách thức nghiêm trọng nhất trong lịch sử hiện đại, có nguy cơ xuất hiện làn sóng lạm phát mới. Theo ông, Iran cần rà soát chi tiêu công, cải cách miễn giảm thuế, ngăn thất thu, mở rộng xuất khẩu phi dầu mỏ; về dài hạn cần giảm căng thẳng và khôi phục liên kết kinh tế với bên ngoài.
Thiệt hại cho các nước vùng Vịnh
Báo cáo của công ty bảo hiểm Allianz Trade ước tính chiến sự gây thiệt hại hơn 200 tỷ USD cho các nước vùng Vịnh, đến năm 2030 tổng thiệt hại có thể gần gấp bốn lần. Hơn 80 cơ sở năng lượng bị tấn công, phần lớn ở Kuwait, Qatar và Bahrain, một phần ba bị hư hại nghiêm trọng. Du lịch, bất động sản cũng chịu tác động.
Đến năm 2030, tổng thiệt hại của các nước thành viên Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC) dự kiến 790 tỷ USD, mức thiếu hụt kinh tế tích lũy tương đương 5,9% GDP so với kịch bản trước chiến tranh. Các nước này dự kiến chuyển một phần vốn quỹ đầu tư quốc gia sang dự án trong nước, khiến thặng dư đối ngoại giảm một nửa, đầu tư trong nước bổ sung khoảng 120 tỷ USD.
