Thực hiện quyền chủ quyền tại eo biển chiến lược
Phát biểu trên truyền hình nhà nước ngày 17/6, Chủ tịch Quốc hội kiêm Trưởng phái đoàn đàm phán của Iran, ông Mohammad Bagher Ghalibaf khẳng định eo biển Hormuz sẽ không quay trở lại các điều kiện như trước xung đột. Khẳng định Iran có quyền chủ quyền đối với eo biển này, ông Ghalibaf cho biết quốc gia này sẽ thu phí các dịch vụ đối với tàu bè băng qua đây sau khoảng thời gian 60 ngày miễn phí theo quy định trong MOU với Mỹ.
Cùng ngày, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei xác nhận Tehran đang hoàn thiện một cơ chế quản lý mới cho eo biển Hormuz với sự phối hợp nâng cao cùng Oman - hai quốc gia ven biển duy nhất của eo biển này. Ông Baghaei cho biết quá trình tham vấn với Oman và một số quốc gia khác đã được bắt đầu từ lâu. Cơ chế mới sẽ đảm bảo việc quá cảnh an toàn cho các phương tiện hàng hải, đồng thời giữ vững chủ quyền và thẩm quyền của Iran đối với eo biển.
Thỏa thuận mang tính bước ngoặt do Pakistan làm trung gian
Bản ghi nhớ hiểu biết (MOU) giữa Iran và Mỹ được hoàn thiện vào ngày 14/6 sau nhiều tháng đàm phán căng thẳng do Pakistan làm trung gian, cùng sự hỗ trợ từ các quốc gia trong khu vực. Sau đó, vào ngày 17/6, cả hai bên đã chính thức xác nhận Tổng thống hai nước đã ký kết văn bản này.
Theo các điều khoản đã thống nhất, cục diện khu vực ghi nhận những thay đổi lớn:
Chấm dứt hoàn toàn xung đột: Cuộc chiến và tất cả các hoạt động quân sự, bao gồm cả ở Lebanon, lập tức chấm dứt. Lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ chống lại Iran chính thức được dỡ bỏ.
Mở cửa lại eo biển: Eo biển Hormuz được khôi phục cho hoạt động vận tải thương mại. Theo nội dung do phía Mỹ công bố, Iran sẽ thực hiện nỗ lực cao nhất để đảm bảo sự qua lại an toàn, không thu phí cho các tàu thương mại trong vòng 60 ngày, áp dụng từ vịnh Ba Tư đến biển Oman và ngược lại.
Xây dựng cơ chế tương lai: Iran tiến hành đối thoại với Oman và thảo luận với các quốc gia ven biển vịnh Ba Tư khác để xác định việc quản lý, các dịch vụ hàng hải tương lai tại eo biển, phù hợp với luật pháp quốc tế và quyền chủ quyền của các bên.
Sau khi thỏa thuận có hiệu lực, một giai đoạn xác minh và đàm phán kéo dài 60 ngày sẽ diễn ra để các bên giải quyết toàn bộ các vấn đề còn tồn đọng, bao gồm: gỡ bỏ tất cả các lệnh trừng phạt, hồ sơ hạt nhân, tái thiết, phát triển kinh tế và thiết lập một cơ chế giám sát thực thi chung.
