Từng sống trong nỗi lo sạt lở mỗi mùa mưa, gia đình anh Thào A Lềnh ở thôn Sá Nhù, xã Tà Xi Láng nay đã yên tâm hơn khi được Nhà nước hỗ trợ di dời khỏi vùng nguy hiểm để xây dựng ngôi nhà mới kiên cố. Với người dân nơi đây, một mái nhà an toàn không chỉ là chỗ ở mà còn là điểm tựa để ổn định cuộc sống và phát triển kinh tế.
Anh Thào A Lềnh chia sẻ: “Trước đây, gia đình ở gần suối nên rất lo lắng mỗi khi mùa mưa đến. Từ khi được hỗ trợ làm nhà ở nơi mới an toàn hơn, gia đình không còn thấp thỏm như trước nữa”.
Tà Xi Láng là địa phương có địa hình núi cao, độ dốc lớn, tiềm ẩn nhiều nguy cơ sạt lở đất trong mùa mưa lũ. Tuy nhiên, nhờ chủ động triển khai các phương án phòng chống thiên tai, nhiều năm qua địa phương không để xảy ra thiệt hại lớn về người và tài sản. Các hộ dân trong vùng đặc biệt nguy hiểm được rà soát, vận động và từng bước bố trí đến nơi ở mới an toàn hơn.
Ông Mùa A Sùng - Phó Chủ tịch UBND xã Tà Xi Láng cho biết: “Xã thường xuyên rà soát các hộ trong khu vực có nguy cơ sạt lở, nắm tâm tư, nguyện vọng của người dân để xây dựng phương án di dời phù hợp. Đối với các trường hợp cần di dời khẩn cấp, địa phương tập trung tuyên truyền, vận động người dân chấp hành, không để xảy ra tình trạng người dân ở lại khu vực nguy hiểm khi thiên tai xảy ra”.
Xã Hạnh Phúc cũng có địa hình dốc, đất yếu khiến nhiều vùng thường xuyên đối mặt với nguy cơ sạt lở đất, lũ quét mỗi khi xuất hiện mưa lớn kéo dài. Đến hết năm 2025, địa phương đã hoàn thành sắp xếp, di dời 51 hộ dân tại các thôn Sán Trá, Kháo Chu, Tà Xùa, Tà Chử, Bản Công và Lừu 1. Trong đó, 33 hộ được bố trí xen ghép vào các khu dân cư hiện có, 18 hộ được bố trí tại khu tái định cư tập trung ở thôn Sán Trá.
Những khu tái định cư mới được đầu tư tương đối đồng bộ về điện, đường giao thông, nước sinh hoạt, hệ thống thoát nước và các công trình phục vụ sinh hoạt cộng đồng. Việc bố trí quỹ đất ở, đất vườn từng bước gắn với đất sản xuất cũng tạo điều kiện để người dân ổn định sinh kế sau khi chuyển đến nơi ở mới. Thời gian tới, địa phương dự kiến đầu tư các khu tái định cư tại thôn Kháo Dê và khu vực Háng Thồ, Suối Giao với tổng kinh phí khoảng 20 tỷ đồng, đáp ứng nhu cầu bố trí chỗ ở an toàn cho trên 100 hộ dân còn đang sinh sống trong vùng nguy hiểm.
Các khu tái định cư được quy hoạch đồng bộ về hạ tầng điện, đường giao thông, nước sinh hoạt và quỹ đất sản xuất. Mục tiêu bảo đảm nơi ở an toàn, tạo điều kiện để người dân ổn định cuộc sống lâu dài, hạn chế thấp nhất thiệt hại do thiên tai gây ra.
Xã Púng Luông hiện có trên 50 hộ dân trong vùng nguy cơ cao về sạt lở đất. Khi mưa bão, nguy cơ sạt lở taluy luôn rình rập, đe dọa trực tiếp tính mạng của người dân. Mỗi khi sự cố xảy ra, các lực lượng xung kích tại chỗ đã lập tức có mặt, khẩn trương hỗ trợ người dân di dời tài sản đến nơi an toàn. Việc khắc phục tại chỗ chỉ là giải pháp tạm thời. Để an toàn cho những hộ trong khu vực có nguy cơ cao, chính quyền địa phương đang rà soát, tìm kiếm quỹ đất phù hợp để sắp xếp lại dân cư, đảm bảo chỗ ở an toàn vững chắc.
Ông Lê Xuân Dũng - Trưởng phòng Kinh tế xã Púng Luông cho biết: “Chính quyền địa phương thường xuyên chỉ đạo các đơn vị chuyên môn rà soát, thống kê những hộ dân sinh sống tại các khu vực có nguy cơ bị ảnh hưởng bởi sạt lở. Đồng thời, trong kế hoạch đăng ký thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia, xã đã bố trí hai dự án tái định cư nhằm di dời các hộ dân thuộc vùng có nguy cơ sạt lở, triển khai trong năm nay và tiếp tục thực hiện trong những năm tiếp theo”.
Những nỗ lực của các địa phương vùng cao đang góp phần tạo nên “lá chắn” bảo vệ người dân trước thiên tai. Tuy nhiên, trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng rõ nét, thiên tai diễn biến bất thường hơn, yêu cầu đặt ra không chỉ là ứng phó khi sự cố xảy ra mà phải chủ động phòng ngừa từ sớm, từ xa.
Chỉ trong 6 tháng đầu năm 2026, trên địa bàn tỉnh đã xảy ra 12 đợt thiên tai với các loại hình như mưa đá, dông lốc, mưa lớn cục bộ, sạt lở đất và ngập úng, gây thiệt hại hơn 97 tỷ đồng. Hàng nghìn ngôi nhà bị ảnh hưởng, nhiều hộ dân phải sơ tán khẩn cấp để bảo đảm an toàn.
Trước thực tế đó, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Lào Cai đã ban hành Chỉ thị số 30 về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng ngừa, ứng phó, khắc phục hậu quả thiên tai trên địa bàn tỉnh. Trong đó nhấn mạnh yêu cầu chuyển mạnh từ bị động ứng phó sang chủ động phòng ngừa; lấy bảo vệ tính mạng Nhân dân là mục tiêu cao nhất.
Theo đó, các địa phương tiếp tục rà soát các khu dân cư ven sông, suối, taluy cao; cập nhật danh sách các hộ dân trong vùng nguy hiểm để xây dựng phương án sơ tán, di dời phù hợp. Cùng với đó là nâng cao chất lượng dự báo, cảnh báo sớm; ứng dụng công nghệ trong theo dõi, giám sát thiên tai; đầu tư xử lý các điểm xung yếu và ưu tiên nguồn lực cho công tác sắp xếp dân cư vùng nguy cơ cao.
Khi người dân được sống ở nơi an toàn hơn, được tiếp cận thông tin cảnh báo sớm hơn và được chuẩn bị đầy đủ các phương án ứng phó, thiệt hại do thiên tai sẽ tiếp tục được giảm xuống. Quan trọng hơn, đó là nền tảng để đồng bào vùng cao yên tâm phát triển kinh tế, xây dựng cuộc sống ổn định và bền vững ngay trên quê hương mình.
