Ngát hương hoa ly Ngũ Chỉ Sơn

Nhộn nhịp mùa thu hoạch hoa ly

Từ tờ mờ sáng, khi màn sương vẫn bao phủ những đỉnh núi Ngũ Chỉ Sơn, các vườn hoa ly đã rộn rã tiếng nói cười. Trên những luống hoa thẳng tắp, lá xanh mướt, những nụ ly căng tròn còn đọng sương đêm. Đây cũng là thời điểm bận rộn nhất trong ngày, bởi hoa cần được thu hoạch sớm để giữ độ tươi trước khi vận chuyển đi tiêu thụ.

Mỗi người một việc, các công đoạn thu hái diễn ra nhịp nhàng. Lao động địa phương chia thành từng nhóm nhỏ: người chọn cắt những cành đủ độ chín, người gom hoa về khu vực tập kết, người bó thành từng bó mười cành, người cẩn thận xếp hoa lên xe.

Gắn bó với công việc chăm sóc, thu hoạch hoa ly qua nhiều mùa vụ, anh Sùng A Dũng đã trở thành lao động lành nghề. Vừa nhanh tay phân loại từng cành hoa, anh vừa chia sẻ về những yêu cầu khắt khe của nghề trồng hoa vùng cao: “Nhìn cành hoa đẹp lúc thu hoạch vậy thôi chứ khâu chăm sóc vất vả lắm. Trồng ly ở đây phải theo dõi sát sao từng ngày, từ việc tưới nước, bón phân đúng thời điểm cho đến phòng trừ sâu bệnh.

Quan trọng nhất vẫn là kỹ thuật căn chỉnh thời gian phát triển của cây. Đến khi thu hoạch cũng phải chọn đúng lúc; nếu cắt hoa còn quá non thì khi vận chuyển hoa không nở đẹp, còn cắt muộn quá, hoa nở ngay tại vườn thì coi như mất giá trị”.

Công việc đòi hỏi sự tỉ mỉ, vất vả, nhưng với những lao động địa phương như anh Dũng, mỗi mùa hoa mang lại nguồn thu nhập thiết thực.

“Làm cả ngày tay chân cũng mệt, nhưng mọi người cùng làm với nhau, vừa làm vừa trò chuyện nên rất vui. Có công việc chăm sóc và thu hoạch hoa ly theo mùa thế này, chúng tôi có thêm khoản thu nhập để trang trải cuộc sống, lo cho con ăn học đầy đủ hơn”, anh Dũng phấn khởi nói.

Hành trình 14 năm bén rễ và tư duy làm nông nghiệp bài bản

Nhắc đến nghề trồng hoa ly ở Ngũ Chỉ Sơn, gia đình anh Trần Duy Hùng, chủ vườn hoa Hùng Lan Sa Pa, tại thôn Can Hồ Mông, là một trong những hộ gắn bó với vùng đất này từ sớm.

Câu chuyện bén duyên với Ngũ Chỉ Sơn của gia đình anh bắt đầu từ khoảng 14 năm trước. Nhận thấy điều kiện tự nhiên phù hợp với cây hoa ly, bố mẹ anh Hùng lên thuê đất lập vườn trồng hoa.

Bốn năm trở lại đây, anh Hùng tiếp nối công việc của gia đình, trực tiếp đảm nhận việc quản lý, kỹ thuật trồng và chăm sóc hoa.

Theo anh Hùng, một trong những lý do gia đình gắn bó với Ngũ Chỉ Sơn là khí hậu ôn hòa, mát mẻ, phù hợp với đặc tính sinh trưởng của cây ly. Đặc biệt, khi thời tiết miền xuôi nắng nóng, việc trồng ly gặp khó khăn thì tại Ngũ Chỉ Sơn, cây vẫn có thể sinh trưởng tốt, qua đó tạo lợi thế sản xuất hoa trái vụ, cung cấp cho thị trường vào thời điểm nguồn cung khan hiếm.

Hiện gia đình anh Hùng duy trì trồng hơn 10 giống ly thương phẩm như Phát Lộc, Samira, Patrica, Samatha, Anouska... Mỗi giống có đặc tính sinh trưởng, chu kỳ phát triển và yêu cầu kỹ thuật khác nhau, đòi hỏi người trồng phải nắm chắc đặc tính để có cách chăm sóc phù hợp.

“Từ lúc xuống củ giống cho đến ngày cầm kéo cắt hoa là cả một hành trình dài theo dõi khắt khe. Nguồn nước tưới phải sạch, chế độ dinh dưỡng phải cân đối theo từng giai đoạn, việc phòng trừ dịch bệnh phải thực hiện từ sớm. Chỉ cần một sơ suất nhỏ về nhiệt độ hay độ ẩm cũng có thể làm ảnh hưởng đến chiều cao cành, độ mập của nụ và màu sắc của hoa. Khi hoa vừa đủ độ chín, chúng tôi phải tập trung nhân lực thu hoạch ngay, phân loại thật kỹ trước khi đóng gói đưa đi tiêu thụ”, anh Hùng chia sẻ.

Không chỉ chú trọng kỹ thuật trồng, đầu ra cho sản phẩm cũng được gia đình anh Hùng tính toán.

Hoa sau thu hoạch chủ yếu được bán buôn xuống các chợ đầu mối lớn tại Hà Nội, đặc biệt là chợ hoa đêm Quảng Bá. Tùy chủng loại, chiều dài cành, số lượng nụ và thời điểm tiêu thụ, giá bán dao động từ hơn 100.000 đồng đến 500.000 - 600.000 đồng/bó.

Việc sản xuất cũng được gia đình anh Hùng bố trí luân phiên theo thời vụ giữa Ngũ Chỉ Sơn và Mê Linh (Hà Nội). Khoảng tháng 9 âm lịch hằng năm, khi thời tiết tại Ngũ Chỉ Sơn chuyển rét đậm và vụ hoa ly trái vụ kết thúc, gia đình trở về Mê Linh, chuẩn bị xuống giống vụ hoa mới phục vụ thị trường Tết Nguyên đán.

Cách tổ chức sản xuất giữa hai vùng trồng giúp gia đình duy trì hoạt động qua các mùa và chủ động nguồn hàng cho các kênh tiêu thụ.

Gần một thập kỷ rưỡi gắn bó với cây hoa ly, từ những ngày đầu bố mẹ lên thuê đất lập vườn đến khi anh Hùng tiếp quản, gia đình đã tích lũy kinh nghiệm về chọn giống, căn thời vụ và kỹ thuật canh tác.

Từ lợi thế khí hậu của Ngũ Chỉ Sơn, việc tổ chức sản xuất theo mùa vụ và gắn với thị trường tiêu thụ đã giúp mô hình được duy trì qua nhiều năm.

Sinh kế bền vững từ những mùa hoa

Sự phát triển của các nhà vườn hoa ly tại Ngũ Chỉ Sơn không chỉ tạo ra sản phẩm hàng hóa mà còn tạo thêm việc làm cho lao động địa phương.

Vào những đợt cao điểm như xuống giống, làm cỏ và đặc biệt là giai đoạn thu hoạch, nhu cầu nhân lực tại các vườn hoa tăng cao. Hàng chục lao động địa phương có việc làm thường xuyên hoặc theo mùa vụ, với mức thu nhập từ 6 - 10 triệu đồng/tháng. Đối với người dân vùng cao, đây là nguồn thu nhập quan trọng, giúp giảm nghèo, nâng cao chất lượng cuộc sống.

Mặt khác, sự phát triển của các nhà vườn hoa ly cũng tạo điều kiện để lao động địa phương tiếp cận với cách tổ chức sản xuất và kỹ thuật trồng, chăm sóc hoa. Qua quá trình làm việc, người dân không chỉ có thêm thu nhập mà còn học hỏi kinh nghiệm từ khâu chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh đến thu hoạch, phân loại sản phẩm.

Sự kết hợp giữa kinh nghiệm, nguồn lực, thị trường của các chủ vườn với lao động tại chỗ đang tạo thêm cơ hội việc làm, đồng thời mở ra những hướng phát triển sản xuất phù hợp với lợi thế khí hậu của Ngũ Chỉ Sơn.

Khi nắng sớm dần xua tan màn sương trên những triền núi, từng bó hoa đã được phân loại, đóng gói để theo những chuyến xe rời Ngũ Chỉ Sơn, xuống các chợ đầu mối tại Hà Nội. Trên những luống đất vừa thu hoạch, người trồng lại tiếp tục chuẩn bị cho lứa hoa mới. Nhịp sản xuất cứ thế nối tiếp, để sắc hoa ly không chỉ làm đẹp thêm vùng đất Ngũ Chỉ Sơn mà còn mang theo sinh kế của những người gắn bó với những mùa hoa nơi đây.