Bánh trong nghi lễ của người Tày ở Nghĩa Đô

LCĐT - Vào dịp tết Nguyên đán, tết tháng Bảy, người Tày Nghĩa Đô gói các loại bánh đặc sản dâng cúng tổ tiên, thần linh, tổ Then, cầu cho người yên, vật thịnh, vật nuôi, cây trồng phát triển, thể hiện ước muốn về cuộc sống hưng thịnh, đạo hiếu uống nước nhớ nguồn, ăn quả nhớ người trồng cây.

Tết Nguyên đán là tết cả trong năm, không thể thiếu bánh chưng “pẻng chiêng” gói bằng lá dong rừng. Gạo gói bánh chưng là gạo nếp cái hoa vàng, hạt tròn đều. Củi luộc bánh chưng phải là loại gỗ chắc chọn để riêng, không chọn củi gỗ có vị đắng. Nguyên liệu gói bánh là thịt lợn hoặc thịt gà băm viên, đỗ xanh, lá cơm cẩm, than cơm nếp, muối, gừng, hạt dổi, gạo nếp. Lá cơm cẩm giã nát, hòa với nước, tỷ lệ nước và gạo là 1-1, đem ngâm khi lên màu thì đổ ra rá cho ráo nước, trộn ít muối. Có gia đình gói màu tro bằng cách lấy bột than của quả núc nác để ngâm gạo. Hạt dổi nướng than chín tới giã nhỏ trộn với thịt. Thịt lợn ba chỉ thái miếng, nhỏ như ngón tay, khi gói trải lá dong, đổ một lớp gạo, một lớp đỗ xanh, giữa nhân đỗ xanh đặt miếng thịt, lớp gạo, sau đó gói. Thời điểm luộc bánh vào thời khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới với ý nghĩa là ngày đầu tiên của năm mới, thể hiện sự chu đáo, đầy đủ của gia đình, con cháu đối với tổ tiên, gửi gắm niềm tin năm mới làm ăn phát đạt, ấm no, may mắn.

Bánh chuối của người Tày Nghĩa Đô. Ảnh: Mạnh Cường (Bảo tàng tỉnh)
Bánh chuối của người Tày Nghĩa Đô.                                  Ảnh: Mạnh Cường (Bảo tàng tỉnh)

Từ tháng 6 âm lịch, các gia đình đã chọn quả chuối tây, quả ngắn, to, có vị ngọt thơm để sấy khô làm bánh chuối “pẻng cuổi” dâng cúng tổ tiên vào tháng 7. Buồng chuối chọn làm bánh phải được trồng ở nơi sạch sẽ trong vườn, chọn nải to, đẹp nhất để làm bánh. Chuối chín bổ làm đôi, xếp đều lên sàng để gác bếp sấy nhanh khô giữ được vị ngọt. Ngày 13 âm lịch, gia đình chuẩn bị gạo nếp ngon nhất như “khẩu lếch”, “khẩu láng” ngâm, đãi sạch, hong khô mang giã lấy bột mịn. Nguyên liệu gói bánh có thêm lạc rang giã nhỏ, vừng. Chuối khô giã nhỏ trộn, nhào với bột, nặn quả bánh như quả trứng gà, bỏ nhân vào giữa, lăn qua vừng và gói bằng lá chuối khô.

Người Tày có 3 kiểu gói bánh chuối với ý nghĩa khác nhau. Bánh gói gấp thành 3 đoạn bằng nhau, cuộn tròn buộc túm ở giữa “pẻng tải” hay “pẻng tham kha”. Gia đình nào có người làm Then không thể thiếu bánh này, với ý nghĩa là thầy Then đi làm cúng cho các gia đình, không phân biệt giàu nghèo, chữa bệnh cho người ai cũng giống nhau đều khỏi bệnh, tượng trưng cho sự hài hòa, công bằng.

Bánh “pẻng vặn” nặn 2 cái đặt chung vào một mảnh lá chuối, sau đó gập đôi, vặn thắt ở giữa hai chiếc bánh, với ý nghĩa cầu mong cuộc sống của vợ chồng luôn luôn hòa hợp, khăng khít như chiếc bánh vặn. Người ăn bánh phải ăn hết cả hai cái, không được bỏ dở để cuộc sống vợ chồng luôn bền chặt.

Kiểu gói đặt 2 bánh vào lá chuối, đuôi buộc lạt thắt ở giữa, cuối đuôi cắt tạo thành hình đuôi én thể hiện mong ước về cuộc sống no đủ, sung túc. Nghệ nhân Ưu tú Ma Thanh Sợi cho biết: Người Tày làm bánh đuôi én để cầu cho sự sống của muôn loài phát triển, sinh sôi. Bánh chuối dâng cho thần linh phù hộ con người và cây trồng, vật nuôi phát triển. Bánh đuôi én thể hiện ước muốn của con người về sự phát triển của môi trường tự nhiên bền vững…

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Bản anh hùng ca “Võ Nguyên Giáp – Vị tướng của nhân dân”

Bản anh hùng ca “Võ Nguyên Giáp – Vị tướng của nhân dân”

Bộ sách “Võ Nguyên Giáp - Vị tướng của nhân dân” của Nhà Xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật xuất bản bằng tiếng Việt và 5 ngoại ngữ, là một bản anh hùng ca về vị Đại tướng có công lao, cống hiến xuất sắc với sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc, đặc biệt trong Chiến thắng Điện Biên Phủ “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”.

Những độc giả trung thành của sách giấy

Những độc giả trung thành của sách giấy

Trước sự phát triển mạnh mẽ của thời đại công nghệ 4.0, việc sách điện tử ra đời đã đáp ứng nhu cầu đọc, tìm và nghiên cứu tài liệu nhanh, đơn giản cho độc giả. Tuy vậy, sách giấy vẫn có những ưu điểm riêng, giữ một lượng độc giả nhất định.

Ngày hội Sách và Văn hóa đọc trong hệ thống thư viện, bảo tàng và nhà văn hóa năm 2024

Ngày hội Sách và Văn hóa đọc trong hệ thống thư viện, bảo tàng và nhà văn hóa năm 2024

Sáng 19/4, tại Trường THCS Kim Đồng (thị xã Sa Pa), Thư viện tỉnh phối hợp với Phòng Văn hóa – Thông tin, Phòng Giáo dục và đào tạo, Thị đoàn Sa Pa tổ chức Ngày hội Sách và Văn hóa đọc trong hệ thống thư viện, bảo tàng và nhà văn hóa trên địa bàn tỉnh Lào Cai năm 2024, với chủ đề “Sách và Khát vọng phát triển”.

Non cao Lào Cai hướng về nguồn cội

Non cao Lào Cai hướng về nguồn cội

Những ngày tháng 3 âm lịch, mặc dù là người may mắn được hòa vào dòng người hành hương về đất Tổ Vua Hùng (Phú Thọ) để dâng nén nhang tri ân hoặc người không thể trở về thì đều chung niềm tự hào được là “con Lạc, cháu Hồng”.

Kết nối sợi dây văn hóa

Kết nối sợi dây văn hóa

Những câu chuyện ở khắp các thôn, bản từ vùng thấp đến vùng cao là minh chứng cho thấy phụ nữ Lào Cai đang tiếp tục kết nối sợi dây văn hóa ngàn đời, viết tiếp trang mới của câu chuyện văn hóa trong thời kỳ hội nhập.

Thiêng liêng nguồn cội ''con Rồng, cháu Tiên''

Thiêng liêng nguồn cội ''con Rồng, cháu Tiên''

Trở về cội nguồn, nơi Đất Tổ linh thiêng các Vua Hùng đóng đô, dựng nước, với sợi chỉ đỏ kết nối bền chặt là tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương, mỗi người dân Việt Nam luôn khắc ghi lời Bác Hồ dạy để đoàn kết một lòng, dựng xây cuộc sống ấm no, hạnh phúc.

Đậm đà hương vị xứ Mường

Đậm đà hương vị xứ Mường

Bánh khẩu xén, bánh chí chọp của người Thái trắng ở thị xã Mường Lay, tỉnh Điện Biên là một trong 2 di sản vừa được công nhận là di sản văn hóa cấp quốc gia. Trong chuyến công tác tìm hiểu tư liệu lịch sử phục vụ cho ký sự hướng về Điện Biên, nhóm phóng viên của Báo Lào Cai đã có dịp tới tham quan, tìm hiểu quy trình sản xuất bánh tại hợp tác xã Hoa Ban Trắng, xã Lay Nưa, thị xã Mường Lay.

fb yt zl tw