Bánh trong nghi lễ của người Tày ở Nghĩa Đô

LCĐT - Vào dịp tết Nguyên đán, tết tháng Bảy, người Tày Nghĩa Đô gói các loại bánh đặc sản dâng cúng tổ tiên, thần linh, tổ Then, cầu cho người yên, vật thịnh, vật nuôi, cây trồng phát triển, thể hiện ước muốn về cuộc sống hưng thịnh, đạo hiếu uống nước nhớ nguồn, ăn quả nhớ người trồng cây.

Tết Nguyên đán là tết cả trong năm, không thể thiếu bánh chưng “pẻng chiêng” gói bằng lá dong rừng. Gạo gói bánh chưng là gạo nếp cái hoa vàng, hạt tròn đều. Củi luộc bánh chưng phải là loại gỗ chắc chọn để riêng, không chọn củi gỗ có vị đắng. Nguyên liệu gói bánh là thịt lợn hoặc thịt gà băm viên, đỗ xanh, lá cơm cẩm, than cơm nếp, muối, gừng, hạt dổi, gạo nếp. Lá cơm cẩm giã nát, hòa với nước, tỷ lệ nước và gạo là 1-1, đem ngâm khi lên màu thì đổ ra rá cho ráo nước, trộn ít muối. Có gia đình gói màu tro bằng cách lấy bột than của quả núc nác để ngâm gạo. Hạt dổi nướng than chín tới giã nhỏ trộn với thịt. Thịt lợn ba chỉ thái miếng, nhỏ như ngón tay, khi gói trải lá dong, đổ một lớp gạo, một lớp đỗ xanh, giữa nhân đỗ xanh đặt miếng thịt, lớp gạo, sau đó gói. Thời điểm luộc bánh vào thời khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới với ý nghĩa là ngày đầu tiên của năm mới, thể hiện sự chu đáo, đầy đủ của gia đình, con cháu đối với tổ tiên, gửi gắm niềm tin năm mới làm ăn phát đạt, ấm no, may mắn.

Bánh chuối của người Tày Nghĩa Đô. Ảnh: Mạnh Cường (Bảo tàng tỉnh)
Bánh chuối của người Tày Nghĩa Đô.                                  Ảnh: Mạnh Cường (Bảo tàng tỉnh)

Từ tháng 6 âm lịch, các gia đình đã chọn quả chuối tây, quả ngắn, to, có vị ngọt thơm để sấy khô làm bánh chuối “pẻng cuổi” dâng cúng tổ tiên vào tháng 7. Buồng chuối chọn làm bánh phải được trồng ở nơi sạch sẽ trong vườn, chọn nải to, đẹp nhất để làm bánh. Chuối chín bổ làm đôi, xếp đều lên sàng để gác bếp sấy nhanh khô giữ được vị ngọt. Ngày 13 âm lịch, gia đình chuẩn bị gạo nếp ngon nhất như “khẩu lếch”, “khẩu láng” ngâm, đãi sạch, hong khô mang giã lấy bột mịn. Nguyên liệu gói bánh có thêm lạc rang giã nhỏ, vừng. Chuối khô giã nhỏ trộn, nhào với bột, nặn quả bánh như quả trứng gà, bỏ nhân vào giữa, lăn qua vừng và gói bằng lá chuối khô.

Người Tày có 3 kiểu gói bánh chuối với ý nghĩa khác nhau. Bánh gói gấp thành 3 đoạn bằng nhau, cuộn tròn buộc túm ở giữa “pẻng tải” hay “pẻng tham kha”. Gia đình nào có người làm Then không thể thiếu bánh này, với ý nghĩa là thầy Then đi làm cúng cho các gia đình, không phân biệt giàu nghèo, chữa bệnh cho người ai cũng giống nhau đều khỏi bệnh, tượng trưng cho sự hài hòa, công bằng.

Bánh “pẻng vặn” nặn 2 cái đặt chung vào một mảnh lá chuối, sau đó gập đôi, vặn thắt ở giữa hai chiếc bánh, với ý nghĩa cầu mong cuộc sống của vợ chồng luôn luôn hòa hợp, khăng khít như chiếc bánh vặn. Người ăn bánh phải ăn hết cả hai cái, không được bỏ dở để cuộc sống vợ chồng luôn bền chặt.

Kiểu gói đặt 2 bánh vào lá chuối, đuôi buộc lạt thắt ở giữa, cuối đuôi cắt tạo thành hình đuôi én thể hiện mong ước về cuộc sống no đủ, sung túc. Nghệ nhân Ưu tú Ma Thanh Sợi cho biết: Người Tày làm bánh đuôi én để cầu cho sự sống của muôn loài phát triển, sinh sôi. Bánh chuối dâng cho thần linh phù hộ con người và cây trồng, vật nuôi phát triển. Bánh đuôi én thể hiện ước muốn của con người về sự phát triển của môi trường tự nhiên bền vững…

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Hương sắc mùa xuân trong cảm nhận của các nhà thơ Lào Cai

Hương sắc mùa xuân trong cảm nhận của các nhà thơ Lào Cai

Mùa xuân luôn là đề tài hấp dẫn thi nhân mọi thế hệ - mùa khiến tâm hồn mỗi người dường như lãng mạn hơn, yêu đời hơn. Nhiều bài thơ hay về mùa xuân đã nói lên mong ước, khát vọng về khởi đầu đầy tin yêu, may mắn, thể hiện mối giao hòa ấm áp giữa con người với thiên nhiên, niềm tự hào về đổi thay của quê hương đất nước. Trong cảm nhận của các nhà thơ Lào Cai, một mùa xuân đầy hương sắc được hiện ra rõ nét, vừa gần gũi, thân thương, vừa mang đậm bản sắc văn hoá các dân tộc vùng cao Lào Cai.

Mộc mạc chợ Tết Hợp Thành

Mộc mạc chợ Tết Hợp Thành

Không chỉ là nơi trao đổi hàng hóa, chợ phiên ngày Tết còn là bức tranh văn hóa sống động, nơi hương sắc núi rừng hòa quyện cùng tình người ấm áp. Đến với chợ văn hóa vùng cao Hợp Thành - Tả Phời (nay thuộc xã Hợp Thành) được tổ chức vào Chủ nhật hằng tuần, người dân và du khách sẽ được trải nghiệm một phiên chợ như thế - mộc mạc, giản dị và sôi động.

[Ảnh] Chợ phiên Cốc Ly nhộn nhịp ngày áp Tết

[Ảnh] Chợ phiên Cốc Ly nhộn nhịp ngày áp Tết

Chợ phiên Cốc Ly - phiên chợ truyền thống của đồng bào dân tộc Mông tại xã Bảo Nhai (trước đây là xã Cốc Ly) thường họp vào thứ Ba hàng tuần. Tuy nhiên, để đáp ứng nhu cầu mua sắm Tết của bà con trong khu vực, hôm nay - 27 tháng Chạp, chợ tổ chức thêm một phiên đặc biệt. Trong không khí Tết cổ truyền cận kề, phiên chợ càng thêm đông đúc, náo nhiệt.

Hợp Thành sẵn sàng cho Lễ hội Lồng Tồng và Hội thi Xòe lần thứ I - Xuân Bính Ngọ 2026

Hợp Thành sẵn sàng cho Lễ hội Lồng Tồng và Hội thi Xòe lần thứ I - Xuân Bính Ngọ 2026

Trong không khí rộn ràng đầu xuân, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân xã Hợp Thành đang khẩn trương hoàn tất công tác chuẩn bị cho Lễ hội Lồng Tồng và Hội thi Xòe lần thứ I - Xuân Bính Ngọ 2026. Đây là sự kiện chính trị, văn hóa quan trọng mở đầu năm mới với khí thế đoàn kết, đổi mới và phát triển.

Đông Cuông sẵn sàng khai hội

Đông Cuông sẵn sàng khai hội

Những ngày này, không khí tại đền Đông Cuông rộn ràng hơn thường lệ. Từ tuyến đường dẫn vào đền, cờ hội, băng rôn, khẩu hiệu đã được trang hoàng. Trong khuôn viên đền, các tiểu ban đang tích cực triển khai các phần việc theo kế hoạch, sẵn sàng cho ngày khai hội đền Đông Cuông Xuân Bính Ngọ 2026.

Phường Văn Phú tổ chức chương trình nghệ thuật mừng Đảng quang vinh - mừng Xuân Bính Ngọ 2026

Phường Văn Phú tổ chức chương trình nghệ thuật mừng Đảng quang vinh - mừng Xuân Bính Ngọ 2026

Tối 13/2 (tức 26 tháng Chạp năm Ất Tỵ), tại sân khấu ngoài trời Nhà thi đấu Thể dục Thể thao Liên đoàn Lao động tỉnh, phường Văn Phú tổ chức chương trình nghệ thuật mừng Đảng quang vinh - mừng Xuân Bính Ngọ năm 2026; tổng kết, trao giải Cuộc thi chỉnh trang đường phố nhân dịp Tết Nguyên đán.

Lễ cúng Bàn Vương - Sợi dây gắn kết cộng đồng Dao đỏ

Lễ cúng Bàn Vương - Sợi dây gắn kết cộng đồng Dao đỏ

Trong đời sống văn hóa tâm linh của đồng bào Dao đỏ, Lễ cúng Bàn Vương là một nghi lễ thiêng liêng, mang ý nghĩa sâu sắc. Đây không chỉ là dịp để đồng bào Dao bày tỏ lòng thành kính với tổ tiên mà còn là không gian sinh hoạt văn hóa cộng đồng, gắn kết cộng đồng.

Giữ hương tết người Tày Hưng Khánh

Giữ hương tết người Tày Hưng Khánh

Giữa nhịp sống hiện đại, khi nhiều phong tục truyền thống trong dịp Tết đang dần thay đổi, thậm chí mai một theo thời gian, thì ở thôn Đức Thịnh, xã Hưng Khánh, người Tày vẫn giữ gìn nét văn hóa đặc trưng của dân tộc mình là gói bánh chưng đen mỗi dịp xuân về. Với họ, làm bánh không đơn thuần là chuẩn bị món ăn ngày Tết, mà chính là cách để giữ Tết ở lại trong mỗi gia đình, giữ bản sắc ở lại trong mỗi thế hệ.

Đằng sau một gian hàng đẹp

Đằng sau một gian hàng đẹp

Tại phường Lào Cai, những chậu lan “đứng dáng” ngày Tết cùng các gốc đào Bắc Hà rực rỡ trên đường An Dương Vương đã tạo nên điểm nhấn cảnh quan nổi bật, thu hút sự quan tâm của người dân và du khách. Đằng sau vẻ đẹp hài hòa ấy là một quy trình kỹ thuật được thực hiện chặt chẽ và công phu.

Những khúc ca xuân

Những khúc ca xuân

Mùa xuân trên quê hương Lào Cai được “dệt” nên bởi sắc trắng tinh khôi của hoa mơ, hoa mận, nét thắm hồng của đào rừng kiêu hãnh trên những sườn đồi. Mùa xuân nơi đây còn hiển hiện trong miền không gian đầy ắp âm thanh tự tình. Đó là sự giao thoa tinh tế giữa nhịp sống hiện đại với làn điệu, tiết tấu dân gian đặc trưng của đồng bào Mông, Dao, Tày, Giáy, Thái...

Lòng thành tạ lễ cuối năm

Lòng thành tạ lễ cuối năm

Những ngày cuối năm 2025 âm lịch, đền Bảo Hà (xã Bảo Hà) - nơi thờ danh tướng Hoàng Bảy tấp nập du khách thập phương về dâng hương, tạ lễ. Dòng người hành hương đổ về mỗi ngày một đông nhưng điều dễ nhận thấy là không còn cảnh chen chúc, xô đẩy, lộn xộn như trước. Không gian đền năm nay mang một diện mạo mới khang trang, nền nếp và chuyên nghiệp hơn, để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng du khách gần xa.

Đặc sắc nghi lễ cầu mùa đầu năm của người Khơ Mú

Đặc sắc nghi lễ cầu mùa đầu năm của người Khơ Mú

Mỗi dịp năm mới đến, đồng bào Khơ Mú ở phường Nghĩa Lộ lại tổ chức nghi lễ cầu mùa để khấn trời đất, tổ tiên và các thần linh phù hộ một năm mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, đời sống no ấm. Đây là sinh hoạt tín ngưỡng đặc sắc, góp phần gìn giữ và phát huy giá trị văn hóa truyền thống, tăng cường sự gắn kết cộng đồng, tạo nên bản sắc riêng của người Khơ Mú giữa đại ngàn Tây Bắc.

[Ảnh] Mứt dừa - hương vị ngọt ngào ngày Tết

[Ảnh] Mứt dừa - hương vị ngọt ngào ngày Tết

Mứt được ví như món “khai vị” không thể thiếu trong mỗi gia đình Việt dùng để mời khách đến chơi nhà những ngày Tết. Trong không khí rộn ràng những ngày giáp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, ở thôn Hang Đá, xã Xuân Quang, người dân nơi đây không còn xa lạ với gia đình chị Hải Lý, anh Hữu Trình - gia đình gắn bó với nghề làm mứt dừa truyền thống suốt nhiều năm qua.

Phát huy "sức mạnh mềm" của dân tộc

Phát huy "sức mạnh mềm" của dân tộc

Lào Cai - mảnh đất không chỉ được thiên nhiên ưu đãi về cảnh sắc hùng vĩ mà còn hội tụ kho tàng văn hóa đặc sắc của hơn 30 dân tộc anh em. Tại đây, "sức mạnh mềm" của văn hóa không còn là khái niệm trừu tượng mà đang từng bước được hiện thực hóa, trở thành động lực quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt trong lĩnh vực du lịch gắn với bảo tồn và phát huy giá trị di sản.

Phát động Cuộc thi ảnh, video 'Tết hạnh phúc' năm 2026

Phát động Cuộc thi ảnh, video 'Tết hạnh phúc' năm 2026

Trong khuôn khổ Chương trình “Việt Nam hạnh phúc”, Cục Thông tin cơ sở và Thông tin đối ngoại (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) phát động Cuộc thi ảnh, video “Tết hạnh phúc” năm 2026, nhằm ghi lại và lan tỏa những khoảnh khắc giàu ý nghĩa trong dịp Tết Nguyên đán – thời khắc đoàn viên, sẻ chia và khởi đầu một năm mới.

fb yt zl tw