Bước chuyển từ nỗ lực tự thân
Tháng 7/2025, xã Bản Lầu mới được thành lập trên cơ sở hợp nhất ba xã Bản Sen, Lùng Vai và Bản Lầu cũ theo Nghị quyết số 1677/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.
Sau sáp nhập, xã có diện tích tự nhiên 125,3 km², quản lý 36 thôn với hơn 18.000 nhân khẩu. Địa bàn rộng, địa hình chia cắt, dân cư phân tán và trình độ tiếp cận công nghệ của đồng bào dân tộc thiểu số còn hạn chế đã tạo ra không ít khó khăn cho công tác quản lý hành chính.
Nhận thức rõ vai trò của công nghệ trong rút ngắn khoảng cách địa lý và tinh gọn bộ máy, Đảng ủy xã tập trung chỉ đạo triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Trong năm 2025, xã đã ban hành 32 văn bản chuyên đề nhằm cụ thể hóa nhiệm vụ chuyển đổi số phù hợp với điều kiện thực tiễn.
Ông Hoàng Văn Kiên - Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Bản Lầu cho biết: Chúng tôi đã tham mưu xây dựng kế hoạch, thành lập Ban chỉ đạo, các Tổ phản ứng nhanh; tổ chức tập huấn, mời cán bộ của sở và Trung tâm Công nghệ thông tin về hướng dẫn trực tiếp cho cán bộ, công chức và các nhà trường, tạo nền tảng triển khai đồng bộ trên toàn xã.
Hiệu quả từ những mô hình trực diện
Không triển khai dàn trải, Bản Lầu tập trung vào các dịch vụ thiết yếu gắn liền với đời sống người dân. Xã thành lập 22 Tổ công nghệ số cộng đồng với 168 thành viên, lấy Ban công tác Mặt trận thôn làm nòng cốt, “đi từng ngõ, gõ từng nhà” hướng dẫn kỹ năng số cho người dân.
Bà Đinh Thị Kim Thảo - Cán bộ Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Bản Lầu chia sẻ: Chúng tôi ưu tiên hướng dẫn những thủ tục hành chính trực tuyến đơn giản như chứng thực bản sao các loại giấy tờ, xác nhận thông tin cư trú, bảo đảm hướng dẫn đến đâu, người dân hiểu và làm được đến đó.
Trong đợt cao điểm “30 ngày đêm” hỗ trợ người dân thực hiện dịch vụ công trực tuyến, đội ngũ tình nguyện viên đã trực tiếp hướng dẫn gần 300 lượt người dân.
Năm 2025, hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính của xã tiếp nhận 3.204 hồ sơ, trong đó hồ sơ trực tuyến đạt tỷ lệ 100%; tỷ lệ giải quyết đúng hạn ước đạt 98%, đưa xã Bản Lầu đứng thứ 8/99 xã, phường toàn tỉnh về Bộ chỉ số 766 đánh giá chất lượng phục vụ người dân.
Khi đã làm chủ kỹ năng số, người dân chủ động sử dụng các tiện ích trực tuyến như thanh toán hóa đơn điện, nước tại nhà, tiết kiệm thời gian và chi phí đi lại.
Xây dựng "Gia đình số" tại vùng biên
Song song với cải cách hành chính, mô hình “Gia đình số”, “Thôn số” từng bước hình thành, tạo chuyển biến rõ nét trong sinh hoạt cộng đồng. Tại thôn Phẳng Tao, nơi có 190 hộ dân, phần lớn là đồng bào dân tộc thiểu số, việc lập nhóm Zalo đã giúp việc truyền tải thông tin trở nên nhanh chóng, kịp thời.
Ông Lục Tiến Thương - Trưởng thôn Phẳng Tao, xã Bản Lầu chia sẻ: Nhờ nhóm Zalo, các nội dung công việc, lịch họp, chủ trương, chính sách được thông báo kịp thời đến từng hộ dân, hiệu quả hơn rất nhiều so với cách làm truyền thống.
Đối với các hộ chưa có điện thoại thông minh, thôn vận động các hộ xung quanh hỗ trợ truyền đạt thông tin.
Trong lĩnh vực giáo dục, 100% trường học trên địa bàn xã triển khai phần mềm quản lý, ứng dụng E-learning và giáo dục STEM. Đội ngũ giáo viên tích cực ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong giảng dạy, đồng thời phối hợp với các Tổ công nghệ số cộng đồng tuyên truyền, hướng dẫn người dân tiếp cận công nghệ.
Theo ông Hoàng Văn Kiên, mô hình “Gia đình số” giúp việc chuyển đổi số đi vào chiều sâu, tạo hiệu ứng lan tỏa bền vững, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế và nâng cao chất lượng phục vụ Nhân dân.
Những thách thức cần tháo gỡ
Bên cạnh kết quả tích cực, quá trình chuyển đổi số tại Bản Lầu vẫn đang đối mặt nhiều khó khăn. Hạ tầng công nghệ thông tin tại trụ sở Đảng ủy, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chưa đồng bộ; nhiều thiết bị cũ xuống cấp, thường xuyên phát sinh lỗi kỹ thuật.
Đáng chú ý, hiện còn 10 khu vực thôn bản thường xuyên trong tình trạng sóng di động yếu hoặc mất sóng, gây gián đoạn việc tiếp cận dịch vụ công trực tuyến.
Kinh phí đầu tư cho chuyển đổi số cấp xã còn hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu nâng cấp thiết bị và triển khai các giải pháp bảo mật.
Để duy trì đà phát triển, xã Bản Lầu đề xuất các cấp sớm hỗ trợ kinh phí cho hoạt động của Tổ công nghệ số cộng đồng, đầu tư đồng bộ trang thiết bị công nghệ thông tin.
Trong năm 2026, địa phương tiếp tục kiện toàn đội ngũ cán bộ, đẩy mạnh phong trào “Bình dân học vụ số”, nhân rộng các mô hình hiệu quả gắn với đời sống thực tiễn.
Chuyển đổi số tại xã biên giới Bản Lầu không chỉ là thay thế văn bản giấy bằng dữ liệu điện tử, mà là quá trình thay đổi tư duy quản lý và phục vụ. Những kết quả bước đầu sau gần một năm sáp nhập cho thấy hướng đi đúng đắn của địa phương trong việc lấy người dân làm trung tâm, từng bước xây dựng nền hành chính hiện đại, minh bạch nơi cửa ngõ biên cương của Tổ quốc.
