Đừng nên bảo tồn nửa vời

LCĐT - Trước ngày khai giảng năm học mới, có dịp đến xem buổi tập văn nghệ của một trường học, tôi được chứng kiến cuộc tranh luận nảy lửa giữa các thành viên đội văn nghệ về việc lựa chọn trang phục dân tộc cho tiết mục múa truyền thống. Một bên thì nhất quyết dùng trang phục truyền thống do các bà, các chị trong xã may từ trước đây; còn một bên thì muốn sử dụng trang phục may công nghiệp dựa theo mẫu truyền thống nhưng đã cách điệu rất nhiều.

Bảo tồn văn hóa truyền thống. (Ảnh minh họa)
Bảo tồn văn hóa truyền thống. (Ảnh minh họa)

Bên muốn dùng trang phục dân tộc đã được may cách điệu thì cho rằng nhìn diễn viên sẽ đẹp và tươi tắn hơn; còn bên muốn dùng trang phục đúng của người dân tộc địa phương thì cho rằng như vậy mới giữ được truyền thống đặc trưng của dân tộc và góp phần giáo dục ý thức giữ gìn văn hóa cho học sinh… Trước tình hình này, đồng chí hiệu trưởng quyết định cho mặc thử cả hai loại trang phục để Ban giám hiệu duyệt trước; trang phục nào đẹp, phù hợp sẽ cho sử dụng. Và cuối cùng, bộ trang phục truyền thống đã được duyệt, điều này, khiến chúng tôi cũng thấy vui, duy chỉ có bác đội trưởng đội văn nghệ dân tộc của xã là hơi buồn, bởi những bộ trang phục dân tộc may cách điệu chưa một lần được sử dụng từ khi được cấp phát.

Trò chuyện với bác đội trưởng văn nghệ xã tôi được biết, cách đây 2 năm, xã này có tham gia một Dự án hỗ trợ bảo tồn văn hóa dân tộc, trong đó có hợp phần hỗ trợ trang phục truyền thống để biểu diễn văn nghệ và thực hiện các nghi lễ dân gian trong các dịp lễ tết. Khi biết thông tin, nhân dân vui lắm vì trước nay chưa có điều kiện để may các trang phục truyền thống cho các thành viên đội văn nghệ. Tất nhiên, khi triển khai dự án, các cơ quan chuyên môn cũng xin ý kiến các già làng, trưởng bản về việc may trang phục sao cho phù hợp. 

Sau một thời gian, việc may trang phục cũng xong và được ban giao cho đội văn nghệ của xã. Nhưng ngay từ khi tiếp nhận, nhiều người đã bắt đầu bàn tán về chất liệu may, họa tiết thêu… không đúng với trang phục truyền thống dân tộc bản địa, thậm chí có người còn nói thẳng là nhìn lai căng (giống trang phục của một dân tộc bên nước bạn). Do có nhiều ý kiến chưa đồng thuận nên đội văn nghệ xã chưa sử dụng trang phục được cấp phát trong một số dịp lễ hội. 

Thực tế hiện nay, đến các địa phương nơi có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, nhất là dịp diễn ra các lễ hội truyền thống, chúng ta không khỏi chạnh lòng khi thấy nhiều người dân không mặc trang phục truyền thống của dân tộc họ; thậm chí không chỉ giới trẻ mà người lớn tuổi ở một số địa phương cũng không mặn mà với những bộ trang phục truyền thống dân tộc mình; ngay cả ở những nghi lễ tâm linh hay lễ hội truyền thống quan trọng thì việc mặc trang phục dân tộc cũng chưa được coi trọng.

Nhiều người cũng bày tỏ sự tiếc nuối, bởi ngày trước đến các lễ hội truyền thống ở vùng cao sẽ được chiêm ngưỡng các chàng trai, cô gái xúng xính trong các bộ trang phục dân tộc mình; chỉ cần đến, nhìn những người dân ăn vận đã biết được đó là lễ hội của dân tộc nào. Nhưng giờ đây đến các lễ hội, bức tranh đã thay đổi hoàn toàn, các “nam thanh, nữ tú” hầu hết đều ăn vận trang phục quần âu, quần bò, váy đầm…. Thậm chí ngay cả việc mặc trang phục dân tộc để biểu diễn văn nghệ hay thực hành các hoạt động văn hóa tín ngưỡng nhiều người cũng ăn vận qua loa trên thì khoác áo dân tộc bản địa, dưới lại mặc quần âu… làm biến dạng các trang phục truyền thống; cá biệt có bạn trẻ ăn vận trang phục dân tộc cách tân, cải biên nên rất phản cảm…

Dẫu biết rằng có nhiều lý do khiến người dân các dân tộc thiểu số ở các địa phương trong tỉnh dần ít mặc trang phục truyền thống của dân tộc mình như trở ngại tâm lý, gây bất tiện trong đời sống sinh hoạt và để may được một bộ trang phục truyền thống mất nhiều thời gian lại rất tốn kém…

Trang phục truyền thống của mỗi dân tộc là kết tinh của văn hóa và chứa đựng những giá trị lịch sử và phong tục của dân tộc đó, vì thế nó cần được người của chính dân tộc đó bảo tồn, trân trọng gìn giữ. Vì thế, khi triển khai các dự án bảo tồn văn hóa các dân tộc trong tỉnh, cơ quan chuyên môn cần quan tâm tìm giải pháp phù hợp giúp các trang phục truyền thống có chỗ đứng vững chắc trong đời sống nhân dân, nhất là trong điều kiện phát triển kinh tế - xã hội và giao lưu văn hóa giữa các dân tộc đang tác động lớn đến đời sống sinh hoạt hằng ngày của mỗi dân tộc, tránh tình trạng triển khai bảo tồn theo kiểu hình thức, làm để cho có.

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Những mái ấm nghĩa tình

Những mái ấm nghĩa tình

Có những căn nhà mới không chỉ được dựng lên từ gạch, cát, xi măng mà còn từ sự sẻ chia của cộng đồng. Với những gia đình mang di chứng chiến tranh, một mái nhà vững chãi đôi khi là mong ước được ấp ủ qua nhiều năm. Vì thế, khi những bức tường mới dần thành hình, niềm vui không chỉ là có nơi ở khang trang hơn mà còn là sự quan tâm, sẻ chia và tri ân.

Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam làm việc tại xã Quy Mông

Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam làm việc tại xã Quy Mông

Chiều 8/9, Đoàn công tác của Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam do Tiến sĩ Nguyễn Đình Tuấn, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Con người, Gia đình và Giới làm Trưởng đoàn, có buổi tọa đàm, làm việc với UBND xã Quy Mông nhằm tìm hiểu thực tiễn về văn hóa - xã hội, giáo dục, y tế, giảm nghèo, an sinh xã hội, chuyển đổi số và xây dựng đời sống văn hóa trên địa bàn.

Không khí lạnh tràn về miền Bắc, dông lốc và sóng lớn bao trùm nhiều vùng biển

Không khí lạnh tràn về miền Bắc, dông lốc và sóng lớn bao trùm nhiều vùng biển

Một đợt không khí lạnh đang dồn xuống phía Nam, chuẩn bị tác động trực tiếp đến thời tiết khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ. Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, từ đêm nay (9/9), khối không khí lạnh này sẽ bắt đầu ảnh hưởng đến vùng núi phía Bắc, sau đó lan rộng ra các nơi khác ở Đông Bắc Bộ, một số nơi thuộc Tây Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ, kéo nền nhiệt toàn khu vực giảm nhanh và trời chuyển mát.

Quy định mới về trách nhiệm của chủ đầu tư, kiểm tra phòng chữa cháy

Quy định mới về trách nhiệm của chủ đầu tư, kiểm tra phòng chữa cháy

Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc thay mặt Chính phủ ký ban hành Nghị định số 347/2026/NĐ-CP ngày 8/9/2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của 4 Nghị định, trong đó có nhiều nội dung đáng chú ý liên quan đến trách nhiệm nghiệm thu, thẩm quyền và quy trình kiểm tra về phòng cháy, chữa cháy.

Từ “quản lý văn hóa” sang “quản trị và phát triển văn hóa”

Từ “quản lý văn hóa” sang “quản trị và phát triển văn hóa”

Lào Cai đang đứng trước yêu cầu mới trong phát triển văn hóa. Khi không gian văn hóa được mở rộng, nguồn tài nguyên di sản ngày càng được nhận diện đầy đủ hơn, nhu cầu hưởng thụ và trải nghiệm văn hóa của người dân, du khách ngày càng đa dạng, cách làm cũ không thể phát huy hết giá trị nguồn lực này. Vì vậy, chuyển từ “quản lý văn hóa” sang “quản trị và phát triển văn hóa” không chỉ là thay đổi cách gọi, mà còn là thay đổi cách nhìn và phương thức đưa văn hóa tham gia quá trình phát triển.

Cùng con đến trường

Cùng con đến trường

Năm học mới 2026 - 2027, với sự quan tâm đặc biệt của Đảng, Nhà nước, học sinh đồng bào các dân tộc trên địa bàn tỉnh Lào Cai được học tập trong những ngôi trường mới khang trang, đầy đủ tiện nghi. Cùng với niềm vui đó, sự quan tâm của các bậc phụ huynh cũng được thể hiện bằng hành động cụ thể, giúp các em tự tin đến trường, chinh phục những đỉnh cao mới.

fb yt zl tw