Mùi hôi thối nồng nặc, ruồi nhặng dày đặc, nước ruộng đen ngòm, trên mặt ruộng là những bao tải chứa đầy rác… Đó là những gì phóng viên Báo và Phát thanh Truyền hình tỉnh Lào Cai ghi nhận tại cánh đồng Đìu, xóm Thái Bình, thôn Yên Hưng (xã Mậu A, tỉnh Lào Cai). Theo người dân, toàn bộ nguồn ô nhiễm xuất phát từ bãi rác Báo Đáp nằm ngay phía đầu nguồn.
Bà La Thị Mai - Trưởng thôn Yên Hưng cho biết, thôn có 139 hộ dân, riêng xóm Thái Bình có 39 hộ chịu ảnh hưởng nặng nhất. “Bà con khổ lắm, mùi hôi thối quanh năm. Trời mưa, ruồi bâu kín nhà. Ruộng lúa bị nước bẩn và rác tràn xuống gây thiệt hại nặng”, bà Mai chia sẻ và dẫn phóng viên ra thực địa.
Quan sát tại hiện trường có thể thấy hàng nghìn tấn rác đã được đổ tại bãi nhiều năm nay. Công nghệ xử lý chỉ dừng ở việc chôn lấp thông thường, thậm chí có khi rác được đổ thẳng xuống vực. Khoảng cách từ bãi rác tới cánh đồng Đìu rất gần nên nhiều bao tải rác bị mưa lớn cuốn trôi, nằm ngổn ngang trên ruộng lúa.
Người dân cho biết bãi rác nằm trên địa bàn xã Báo Đáp, huyện Trấn Yên cũ, giáp ranh với xã Yên Hưng, huyện Văn Yên cũ. Mỗi ngày, xe ô tô lại chở rác đến đây tập kết 2 lần vào buổi sáng và buổi tối. Từ tháng 7/2025, thi thoảng còn có xe từ phía xã Mậu A cũng chở rác tới.
Theo quan sát của phóng viên, do địa hình tự nhiên, phía Báo Đáp cao hơn phía Yên Hưng nên nước và rác trên bãi theo độ dốc trôi dần về phía đồng Đìu.
Ông Phạm Văn Doanh, xóm Thái Bình, là một trong những hộ chịu ảnh hưởng nặng bởi tình trạng ô nhiễm. Gia đình ông Doanh có 5 sào ruộng tại cánh đồng Đìu. Từ khi bãi rác hoạt động, cuộc sống và sản xuất của gia đình ông bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Ông Doanh cho biết: Đầu tháng 9/2025, mưa lớn khiến rác từ bãi tràn xuống ruộng. Các bao tải lớn làm đổ gãy lúa, năng suất giảm khoảng một nửa. Việc thu gom rất vất vả vì rác đã ngấm bùn đất, nhưng chỉ cần 1 trận mưa, rác lại tràn xuống.
Nhiều hộ dân khác như gia đình ông bà Toán - Bích, Dương Hương, Tình - Quân, ông Hoàn... cũng bị ảnh hưởng tương tự. Không thể chịu nổi cảnh hôi thối và nguồn nước ô nhiễm, gia đình ông Nguyễn Trọng Anh đã bỏ cấy lúa, đổ đất lấp ruộng để trồng cây lâu năm, song năng suất rất thấp.
Theo bà La Thị Mai, tình trạng ô nhiễm kéo dài 6 - 7 năm nay và ngày càng nghiêm trọng. Thôn đã nhiều lần phản ánh lên xã nhưng chưa được giải quyết. Bãi rác thuộc địa bàn xã Báo Đáp (nay là xã Trấn Yên) nên việc kiến nghị của người dân thôn Yên Hưng, xã Mậu A gặp nhiều khó khăn.
Từ thực trạng trên, người dân đề nghị ngành Nông nghiệp và Môi trường cùng chính quyền 2 xã Trấn Yên và Mậu A sớm kiểm tra, đánh giá mức độ ô nhiễm, lắng nghe kiến nghị của bà con để có giải pháp khắc phục. Xử lý rác thải sinh hoạt là vấn đề lớn, cần thời gian và kinh phí, nhưng không thể để tình trạng ô nhiễm kéo dài, gây thiệt hại cho đất sản xuất, nguồn nước, không khí và sức khỏe của người dân.
