Bác Hồ và những cái Tết kháng chiến không thể nào quên

Tết đã gắn bó thiêng liêng với đời sống vật chất và tinh thần, với lĩnh vực văn hóa và tâm linh của dân tộc. Tổ tiên ta đã để lại tinh hoa của ngày Tết trong kho tàng văn hóa dân gian rực rỡ sắc màu:

"Dù ai buôn đâu bán đâu

Nhớ ngày Tết đến rủ nhau mà về”

“Mồng một Tết cha, mồng hai Tết mẹ, mồng ba Tết thầy”

“Thịt mỡ, dưa hành, câu đối đỏ

Cây nêu, tràng pháo, bánh chưng xanh”

Hơn 500 năm trước đây, người Anh hùng dân tộc lỗi lạc Nguyễn Trãi đã làm thơ nôm trong đêm giao thừa (bài Trừ tịch). Tết Nguyên đán năm Kỷ Dậu (1789), Hoàng đế Quang Trung đã ngồi trên lưng voi chiến đốc thúc ba quân xung trận để đại phá quân Thanh.

Người Anh hùng kiệt xuất của dân tộc ta và là nhà văn hóa lớn của thời đại, đã để lại cho đời những áng văn trường tồn trong thư mừng Xuân và thơ chúc Tết, được hậu thế mãi mãi ngợi ca và truyền tụng. Đó là Chủ tịch Hồ Chí Minh, Bác Hồ kính yêu của chúng ta.

Thơ chúc Tết và thư mừng Xuân của Bác Hồ đánh dấu bước đi hùng tráng của những đoàn quân vệ quốc và rút ngắn những ngày tàn của bọn thực dân xâm lược ngoại bang:

"Hỡi bốn phương và những chiến trường xa

Xin lắng nghe… phút giao thừa đang chuyển

Bác Hồ gọi, ấy là mùa xuân đến"

(Thơ của Tố Hữu)

Theo tư liệu trong bộ sách “Hồ Chí Minh toàn tập” (xuất bản lần thứ hai, do Nhà xuất bản Chính trị quốc gia ấn hành): Sau khi nước nhà tuyên bố độc lập và qua 9 năm kháng chiến chống Pháp, Bác Hồ đã viết 26 bài chúc Tết dưới dạng “thư” và “thơ”.

“Thư mừng xuân mới” và “thơ chúc Tết” được Bác viết nhiều nhất trong hai cái Tết Bính Tuất (1946) và Đinh Hợi (1947). Người gọi đây là “Tết đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa”, “Tết Chính phủ lâm thời liên hiệp nhậm chức”, “Tết giữa lúc các chiến sĩ tiền phương đang dùng súng đạn để bảo vệ Tổ quốc”.

“Tết này mới thật Tết dân ta

Mấy chữ chúc mừng báo Quốc gia

Độc lập đầy vơi ba cốc rượu

Tự do vàng đỏ một rừng hoa

Muôn nhà chào đón Xuân dân chủ

Cả nước vui chung phúc cộng hòa

Ta chúc nhau rồi ta nhớ chúc

Những người chiến sĩ ở phương xa”

(1946)

“Năm mới thay cho năm cũ

Kêu gọi toàn thể dân Việt Nam

Đoàn kết và thắt chặt hàng ngũ

Kiên quyết kháng chiến đến kỳ cùng

Để giữ chủ quyền và lãnh thổ”

(1947)

Trong “Thư chúc mừng năm mới” viết vào ngày mồng một Tết năm Bính Tuất (1946), Bác Hồ viết: "Hôm nay là ngày Tết đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa… Tôi thay mặt Chính phủ chúc đồng bào năm mới muôn sự tốt lành…

Trong khi đồng bào ở hậu phương đốt hương trầm để thờ phụng Tổ tiên, thì các chiến sĩ ở tiền phương đã dùng súng đạn để giữ gìn Tổ quốc. Trong khi đồng bào ở hậu phương rót rượu mừng xuân, thì các chiến sĩ ở tiền phương tuốt gươm giết giặc. Các chiến sĩ hăng hái chống địch, để cho đồng bào được an toàn mừng xuân.

Hiện nay bọn thực dân Pháp ra sức tấn công, chúng nó muốn chiếm nước ta từ vĩ tuyến 16 trở vào Nam. Tình thế tuy nghiêm trọng, nhưng chắc chắn các chiến sĩ quyết ra sức chống giữ để phá tan âm mưu của chúng, đồng thời Chính phủ và toàn quốc đồng bào quyết tâm đem tất cả tinh thần, lực lượng để giúp các chiến sĩ. Chúng ta quyết không để cho bọn thực dân Pháp trở lại đè nén chúng ta”.

Trong “Lời kêu gọi đầu năm mới” (1947), Bác viết: “Hôm nay mồng 1 tháng Giêng năm 1947, tôi thay mặt Chính phủ chúc toàn thể đồng bào và kiều bào ở hải ngoại… một năm mới đoàn kết, một năm mới kiên quyết kháng chiến, một năm mới thắng lợi… Đến năm nay, thực dân Pháp cướp nước ta đã 85 năm trường. Trong 85 năm đó, thực dân Pháp làm chết dân ta ít nhất cũng 7,8 triệu người, chết vì chúng hãm đói, chết vì chúng khủng bố, chết vì chúng đem đi chiến trường. Năm ngoái chỉ ở Bắc Bộ và miền Bắc Trung Bộ đã hơn 2 triệu đồng bào chết đói. Người bị chúng làm chết đói đã rồi, còn những người sống thì lầm than dưới ách nô lệ, thân ngựa mình trâu.

Từ năm nay trở đi, đồng bào ta, con cháu Hai Bà Trưng, con cháu Lý Thường Kiệt, Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Nguyễn Huệ, Nùng Trí Cao, có chịu để nước non Hồng Lạc cho thực dân Pháp giày xéo, có chịu để cho nòi giống Rồng Tiên cho thực dân Pháp giày đạp nữa không? Không, quyết không! Chúng ta đem lực lượng của 20 triệu đồng bào, chống lại mấy vạn thực dân Pháp. Chúng ta nhất định thắng lợi.

Dù ta có phải hy sinh 4 triệu hay 8 triệu người, mà nước ta được độc lập, dân ta được tự do, tổ tiên ta được vẻ vang, con cháu ta được hạnh phúc, cũng còn hơn chịu cúi đầu mà làm nô lệ cho thực dân Pháp suốt đời”.

Bước sang những cái Tết kháng chiến năm Mậu Tý (1948) và Kỷ Sửu (1949), Bác Hồ đã viết trong thư và thơ chúc Tết như sau:

“Kháng chiến lại thêm một năm mới

Thi đua ái quốc thêm tiến tới

Động viên lực lượng và tinh thần

Kháng chiến mau thắng lợi”

(Xuân Mậu Tý, 1948)

“Sang năm mới chúc:

Các chiến sĩ thi đua xung phong giết nhiều giặc, cướp nhiều súng, lập nhiều công

Đồng bào sẽ xung phong thi đua sản xuất về mọi nghề, mọi ngành, diệt giặc đói, diệt giặc dốt

Các cụ phụ lão xung phong đốc thúc con cháu thi đua

Các cán bộ thi đua thực hành cần, kiệm, liêm, chính

Các thanh niên và nhi đồng xung phong thi đua học và hành”

(01/01/1949)

Cùng với những tác phẩm, bài nói, bài viết của Bác Hồ, thư mừng năm mới và thơ chúc Tết của Bác trong bốn năm đầu kháng chiến chống Pháp, phản ánh sâu sắc tư tưởng Hồ Chí Minh trong giai đoạn đầu cuộc kháng chiến.

Với bản chất ngoan cố và hiếu chiến, bọn thực dân xâm lược Pháp đã láo xược gửi nhiều tối hậu thư đòi chúng ta phải hạ vũ khí, chúng đã buộc Nhân dân ta phải cầm súng đứng lên bảo vệ nền độc lập dân tộc. Cả nước nhất tề vùng dậy theo những lời hịch vang dội núi sông của lãnh tụ tối cao, hùng dũng đi vào cuộc kháng chiến thần thánh với tinh thần “cảm tử cho Tổ quốc quyết sinh”.

Thư mừng xuân, thơ chúc Tết cùng với những bài viết và bài nói của Bác Hồ trong những năm cuối của cuộc kháng chiến chống Pháp, đã nêu bật khẩu hiệu chiến đấu vĩ đại của quân và dân ta: “Tất cả cho tiền tuyến! Tất cả để chiến thắng”, chủ trương đẩy mạnh cuộc kháng chiến toàn dân, toàn diện, làm chuyển biến lớn cục diện chiến tranh, giành thắng lợi quyết định trên chiến trường. Với những thắng lợi to lớn trên khắp các mặt trận, thế và lực của ta ngày càng phát triển mạnh mẽ. Trung ương Đảng và Bác Hồ chủ trương mở cuộc tiến công chiến lược Đông - Xuân (1953 - 1954) mà đỉnh cao là Chiến dịch Điện Biên Phủ. Bác đã hiệu triệu, cổ vũ toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta tập trung lực lượng, nêu cao ý chí quyết chiến, quyết thắng để giành thắng lợi trong trận quyết chiến chiến lược này.

“Toàn thể chiến sĩ thi đua giết giặc

Đồng bào cả nước đoàn kết một lòng

Trường kỳ kháng chiến nhất định thắng lợi

Độc lập thống nhất nhất định thành công”

(01/01/1953)

Trong thư chúc Tết Nguyên đán năm Giáp Ngọ (1954) gửi cán bộ và chiến sĩ, Bác Hồ viết: “Bác mong các cháu nêu cao quyết tâm, chiến đấu bền bỉ, thu nhiều thắng lợi hơn nữa, làm cho mùa Xuân năm nay thành mùa Xuân đại thắng lợi. Bác chờ tin thắng trận các chú gửi về mừng quà Tết cho Bác, Bác chuẩn bị sẵn giải thưởng cho đơn vị và cá nhân có nhiều chiến công”.

Trải qua 56 ngày đêm hy sinh và xả thân chiến đấu, ngày 07/5/1954 quân ta đã đập tan tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ, tiêu diệt và bắt sống 16.000 quân viễn chinh xâm lược Pháp. Ngày 20/7/1954, Hiệp định về việc chấm dứt chiến tranh, khôi phục hòa bình ở Đông Dương, xóa bỏ quyền cai trị của người Pháp, công nhận nền độc lập của ba quốc gia Việt Nam, Lào và Campuchia, được ký kết tại thành phố Genève (Thụy Sĩ). Lễ đón chào Trung ương Đảng và Chính phủ từ Chiến khu Việt Bắc trở về Thủ đô Hà Nội đã được long trọng tổ chức đúng vào ngày 01/01/1955. Diễn văn của Bác Hồ chúc mừng Xuân đại thắng năm 1955 vang lên trong bầu trời Thủ đô như khúc khải hoàn ca bất diệt.

Hơn ba tuần sau đó, là một cán bộ miền Nam tập kết ra Bắc, làm việc tại cơ quan Văn phòng Trung ương Đảng, tôi vô cùng vinh hạnh được ăn Tết năm Ất Mùi (1955) với Bác Hồ và các nhà lãnh đạo của Đảng ta: Trường Chinh, Phạm Văn Đồng, Võ Nguyên Giáp… Hôm ấy, nhà văn Thép Mới và tôi được ngồi gần bàn của Bác, được Bác hỏi thăm và bắt tay trìu mến.

71 năm thấm thoát trôi qua… cứ mỗi độ Xuân về, mỗi lần Tết đến, tôi thấy lòng khôn nguôi nhớ đến những bức thư Xuân và những bài thơ chúc Tết thiêng liêng của Bác Hồ trong 9 năm kháng chiến chống Pháp không thể nào quên, nhớ những câu thơ thắm thiết của Tố Hữu:

“Bác ơi! Tết đến giao thừa đó

Vẫn đón nghe thơ Bác mọi lần”.