Nhận thấy dâu tằm là cây trồng phù hợp thổ nhưỡng, cho thu nhập cao, chính quyền xã Quy Mông đã tuyên truyền, vận động Nhân dân chuyển dần diện tích đất trồng kém hiệu quả để phát triển vùng trồng dâu tằm, góp phần nâng cao giá trị kinh tế trên một đơn vị diện tích. Đến nay, xã có 310 ha trồng dâu với 220 hộ dân tham gia, sản lượng kén trung bình đạt khoảng 470 tấn/năm.
Trước đây, cũng như nhiều hộ dân ở thôn Quyết Tiến, gia đình bà Bùi Thị Yến chủ yếu canh tác lúa, ngô với hiệu quả kinh tế thấp. Tuy nhiên, từ năm 2017, bà mạnh dạn chuyển đổi sang trồng dâu, nuôi tằm. Từ vài sào ruộng ban đầu, đến nay, bà đã trồng được hơn 1.000 m² dâu để nuôi tằm lấy kén. Trung bình mỗi năm cho nguồn thu trên 200 triệu đồng, cao gấp 5 lần so với trồng lúa trước đây.
Bà Yến chia sẻ: “Được hướng dẫn áp dụng kỹ thuật mới, tôi dự định tiếp tục thuê thêm đất trồng dâu và đầu tư thêm nhà tằm để nâng cao hiệu quả kinh tế”.
Để nâng cao hiệu quả nghề trồng dâu, nuôi tằm, xã đã phối hợp với Trung tâm Nghiên cứu Dâu tằm tơ Trung ương mở các lớp tập huấn chuyển giao khoa học - kỹ thuật cho các hộ dân.
Tiến sĩ Lê Hồng Vân - Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Dâu tằm tơ Trung ương cho biết: “Cán bộ của trung tâm đã trực tiếp hướng dẫn người dân áp dụng các biện pháp kỹ thuật từ lựa chọn giống dâu phù hợp, bón phân cân đối, phòng trừ sâu bệnh đến kỹ thuật thu hái, chăm sóc cây dâu theo hướng thích ứng với biến đổi khí hậu, nhằm hạn chế rủi ro dịch bệnh và nâng cao chất lượng lá dâu phục vụ nuôi tằm”.
Dù chịu ảnh hưởng của thiên tai, bão lũ nhưng năm 2025, trồng dâu, nuôi tằm đã đem về cho xã Quy Mông trên 70 tỷ đồng, cao gấp 4 - 5 lần so với cây trồng truyền thống, góp phần nâng mức thu nhập bình quân toàn xã đạt 66 triệu đồng/người/năm.
Bà Nguyễn Thị Minh Lương - Phó Chủ tịch UBND xã Quy Mông cho biết: Mục tiêu đến năm 2030, Quy Mông sẽ chuyển đổi khoảng 100 ha đất lúa kém hiệu quả và đất màu soi bãi sang trồng dâu tằm. Xã đã xây dựng Đề án nâng cao chất lượng, hiệu quả chương trình trồng dâu, nuôi tằm giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2035, phấn đấu tăng diện tích trồng dâu lên 400 ha, sản lượng kén tằm đạt trên 660 tấn, giá trị thu trên 125 tỷ đồng.
Đối với xã vùng cao Púng Luông, nơi có 95% dân số là đồng bào dân tộc Mông, đời sống người dân còn nhiều khó khăn, tái cơ cấu nông nghiệp được xác định là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao thu nhập và cải thiện sinh kế.
Bên cạnh vận động người dân chuyển đổi cơ cấu cây trồng, chính quyền địa phương đã chủ động thu hút doanh nghiệp thuê đất, hình thành các vùng sản xuất tập trung như: hoa hồng, nấm, dược liệu, rau màu…
Đến nay, toàn xã đã có 10 hợp tác xã, 236 tổ hợp tác và 17 doanh nghiệp hoạt động hiệu quả, góp phần giảm tỷ lệ hộ nghèo còn 12,88%.
Hiệu quả lớn nhất và mang tính bền vững của tái cơ cấu nông nghiệp không chỉ ở giá trị kinh tế, mà quan trọng hơn là sự thay đổi trong tư duy sản xuất của người dân. Giờ đây, Púng Luông đã từng bước chuyển từ sản xuất tự cung, tự cấp sang sản xuất hàng hóa, từ làm nông nghiệp đơn thuần sang phát triển kinh tế nông nghiệp.
Điển hình như từ năm 2021, sau khi thuê đất tại bản Hua Khắt, Công ty TNHH sản xuất nấm ăn và nấm dược liệu Mù Cang Chải đã chuyển gần 2 ha đất ruộng kém hiệu quả sang trồng nấm quy mô lớn.
Riêng năm 2025, công ty đã sản xuất hơn 50 vạn phôi nấm, cung ứng ra thị trường khoảng 300 tấn nấm thương phẩm, tạo việc làm thường xuyên cho gần 30 lao động địa phương với mức thu nhập khoảng 6 triệu đồng/tháng.
Năm 2026, công ty đặt mục tiêu sản xuất khoảng 1 triệu phôi nấm, tiếp tục mở rộng quy mô và nâng cao chất lượng sản phẩm.
Bà Giàng Thị Chu, bản Hua Khắt chia sẻ: “Nhờ có công ty trồng nấm tại địa phương, chúng tôi có thêm thu nhập để trang trải cuộc sống. Tôi dự định sẽ phát triển mô hình tại gia đình”.
Tỉnh cũng tập trung phát triển các vùng chuyên canh cây trồng chủ lực có giá trị kinh tế cao như: vùng sản xuất cây dược liệu, chè, dâu tằm, cây ăn quả… gắn với quy hoạch sản xuất và liên kết theo chuỗi giá trị từ sản xuất, thu hoạch, bảo quản, chế biến đến tiêu thụ sản phẩm, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh, gia tăng giá trị nông sản và cải thiện thu nhập cho người dân.
Tái cơ cấu ngành nông nghiệp được tỉnh xác định là giải pháp trọng tâm nhằm nâng cao giá trị gia tăng và phát triển kinh tế bền vững. Trên cơ sở đó, chúng tôi tập trung chuyển dịch cơ cấu sản xuất theo hướng nâng cao chất lượng, hiệu quả, phát triển các sản phẩm chủ lực, gắn với tổ chức lại sản xuất theo chuỗi giá trị. Phấn đấu đến năm 2030, tốc độ tăng trưởng của ngành bình quân đạt trên 5%/năm; giá trị sản phẩm trên một đơn vị diện tích đất sản xuất nông nghiệp đạt khoảng 115 triệu đồng/ha; tổng giá trị sản xuất các ngành hàng chủ lực chiếm trên 70% toàn ngành.
Từ thực tiễn chuyển đổi cây trồng cho thấy, khi xác định đúng hướng đi, phát huy lợi thế, gắn sản xuất với thị trường và tổ chức lại sản xuất theo chuỗi giá trị, nông nghiệp sẽ góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế, từng bước cải thiện đời sống người dân. Đồng thời là động lực quan trọng để gia tăng giá trị nông sản, khẳng định vai trò trụ đỡ của ngành nông nghiệp trong phát triển kinh tế - xã hội.
