Xu hướng tất yếu trong hệ sinh thái số
Thay vì phải đến quầy giao dịch, chuẩn bị nhiều giấy tờ và chờ đợi phê duyệt trong thời gian dài, khách hàng giờ đây chỉ cần vài thao tác trực tuyến để hoàn tất quy trình vay vốn. Điều này giúp tiết kiệm thời gian, chi phí xã hội và mở rộng cơ hội tiếp cận vốn cho mọi đối tượng.
Các ngân hàng thương mại Việt Nam đã đồng loạt đầu tư mạnh mẽ vào công nghệ, tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), sinh trắc học, hợp đồng điện tử và chữ ký số vào quy trình cho vay. Nhờ vậy, các giao dịch ngày càng an toàn, nhanh chóng và thuận tiện. Không chỉ dừng ở thanh toán, công nghệ số đã thâm nhập sâu vào khâu thẩm định tín dụng, quản trị rủi ro và phân tích hành vi khách hàng. Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đặng Ngọc Đức, Viện trưởng Viện Công nghệ tài chính, Trường đại học Đại Nam cho biết: “Việc tích hợp AI, Big Data, Machine Learning vào xét duyệt tín dụng giúp giảm rủi ro, tăng tốc độ xử lý hồ sơ và nâng cao trải nghiệm khách hàng. Giai đoạn 2021 - 2025 chính là bản lề để tín dụng số phát triển minh bạch, toàn diện hơn”.
Việc tích hợp AI, Big Data, Machine Learning vào xét duyệt tín dụng giúp giảm rủi ro, tăng tốc độ xử lý hồ sơ và nâng cao trải nghiệm khách hàng. Giai đoạn 2021 - 2025 chính là bản lề để tín dụng số phát triển minh bạch, toàn diện hơn.
Thực tế, nhiều ngân hàng đã ghi nhận tốc độ tăng trưởng dư nợ từ kênh số vượt xa kỳ vọng, đồng thời mở rộng phạm vi phục vụ đến cả khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa, nơi vốn khó tiếp cận dịch vụ tài chính truyền thống. Một trong những nhóm hưởng lợi nhiều nhất từ cho vay trực tuyến là doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ (SME). Hiện nay, SME chiếm tới 97% tổng số doanh nghiệp tại Việt Nam, đóng góp khoảng 40% lực lượng lao động nhưng lại khó tiếp cận vốn do thiếu hồ sơ, thủ tục phức tạp, chi phí vay cao.
Để tháo gỡ những khó khăn này, nhiều nền tảng kết nối số đã được triển khai. Điển hình là MISA Lending, một hệ sinh thái tài chính số dựa trên dữ liệu kế toán, hóa đơn điện tử, dòng tiền thực tế của doanh nghiệp.
Bà Nguyễn Thị Ngoan, Giám đốc Tài chính MISA cho biết: Với gần 400.000 doanh nghiệp đang sử dụng dịch vụ cloud, MISA Lending cung cấp dữ liệu “sống”, cho phép ngân hàng đánh giá rủi ro theo thời gian thực, hạn chế nợ xấu và đẩy nhanh giải ngân. Đến nay, MISA đã kết nối với 11 ngân hàng, cấp hạn mức gần 16.000 tỷ đồng và giải ngân khoảng 30.000 tỷ đồng, tỷ lệ vay thành công đạt 30%, cao gấp 10 lần so với mô hình truyền thống.
Cùng với khối doanh nghiệp, các ngân hàng thương mại cũng đang đẩy mạnh số hóa hoạt động tín dụng. MBBank hiện là một trong những đơn vị tiên phong triển khai toàn diện cho vay trực tuyến. Bà Lê Thị Thúy Hà, Giám đốc Dự án Digital Lending, Khối Ngân hàng số MBBank cho biết: Trên ứng dụng APP MBBank, ngân hàng đang phục vụ hơn 33 triệu khách hàng cá nhân, 100% khoản vay tín chấp tiêu dùng đã được thực hiện, đăng ký và giải ngân toàn trình trực tuyến. Đáng chú ý, hơn 90% khoản vay sản xuất, kinh doanh cũng được giải ngân qua kênh số, với doanh số lũy kế hơn 165.000 tỷ đồng chỉ trong 8 tháng năm 2025. Bên cạnh đó, nền tảng Biz MBBank phục vụ hơn 350.000 khách hàng doanh nghiệp, trong đó 100% doanh nghiệp siêu nhỏ nhận vốn qua kênh trực tuyến. Toàn bộ giao dịch đều sử dụng hợp đồng điện tử và chữ ký số.
Hoàn thiện pháp lý, bảo đảm an toàn hệ thống
Sự phát triển nhanh của cho vay trực tuyến cũng đặt ra yêu cầu cấp bách về khung pháp lý và an toàn hệ thống. Ngân hàng Nhà nước thời gian qua đã ban hành các văn bản hoàn thiện hành lang pháp lý, như Thông tư 06/2023 bổ sung quy định cho vay điện tử trong Thông tư 39/2016, tạo thuận lợi cho tổ chức tín dụng số hóa dịch vụ. Đặc biệt, Nghị định 94/2025/NĐ-CP về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đã mở đường cho mô hình cho vay ngang hàng (P2P Lending). Đây là lần đầu tiên Việt Nam cho phép thử nghiệm thực tế nhưng trong khuôn khổ giám sát chặt chẽ, vừa mở rộng kênh vốn, vừa bảo đảm an toàn hệ thống. Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đặng Ngọc Đức nhìn nhận: “Khi dữ liệu quốc gia về dân cư, thuế và tín dụng được kết nối, ngân hàng có thể đánh giá đúng khả năng trả nợ theo thời gian thực, qua đó mở rộng tín dụng đến cả khách hàng chưa từng có lịch sử vay vốn”.
Việc bảo vệ dữ liệu trong lĩnh vực thanh toán, bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người sử dụng dịch vụ tài chính ngân hàng trên môi trường mạng là rất quan trọng.
Theo ông Phạm Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Thanh toán (Ngân hàng Nhà nước Việt Nam), việc bảo vệ dữ liệu trong lĩnh vực thanh toán, bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người sử dụng dịch vụ tài chính ngân hàng trên môi trường mạng là rất quan trọng. Các ngân hàng cần tiếp tục đầu tư nâng cấp hạ tầng bảo mật, thường xuyên cập nhật giải pháp công nghệ mới, đồng thời xây dựng hệ thống giám sát an ninh mạng ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI). Đặc biệt, khi mở rộng kết nối thanh toán quốc tế và cho vay trực tuyến, bài toán an toàn mạng và bảo vệ dữ liệu càng trở nên phức tạp do yêu cầu liên thông giữa nhiều hệ thống với tiêu chuẩn bảo mật khác biệt.
Việc đào tạo và đào tạo lại nguồn nhân lực ngân hàng từ quản lý cấp cao đến nhân viên nghiệp vụ là chìa khóa để vận hành trơn tru nền tảng tín dụng trực tuyến. Đồng thời, cần hình thành lực lượng nhân sự có khả năng phối hợp liên ngành giữa tài chính, công nghệ và quản trị rủi ro. Đây là nhân tố quyết định giúp ngân hàng vừa nắm vững chuyên môn nghiệp vụ, vừa thích ứng nhanh với công nghệ số.
