Nhóm đá chạm khắc ở Mù Cang Chải qua tìm hiểu và nghiên cứu

YBĐT - Năm 2015, nhận được thông tin từ địa phương về việc phát hiện những tảng đá có các “bản vẽ” ở xã Lao Chải (Mù Cang Chải), Bảo tàng tỉnh Yên Bái phối hợp với Hội Khoa học Lịch sử tỉnh có chuyến khảo sát, điều tra đã xác định đó chính là những tảng đá khắc của con người. Tháng 6/ 2016, hai tổ chức này lại tiếp tục khảo sát để xác định thêm những thông tin mới.

Những phiến đá có chạm khắc ở Lao Chải là những tảng đá gốc, có bề mặt không bằng phẳng giống hệt như chất liệu đá ở bãi khắc đá Sa Pa (Lào Cai). Đây là những tảng đá lăn từ trên đỉnh núi xuống do quá trình chấn động của vỏ trái đất từ xa xưa, nằm rải rác trên các sườn núi, trong khu vực ruộng bậc thang hoặc trong các nương ngô của đồng bào Mông. Người xưa đã chạm khắc trên bề mặt tự nhiên của phiến đá mà không cần tu sửa.

Những hình được chạm khắc ở đây phản ánh điều gì? Xét về chất liệu đá, hình được khắc họa và cảnh quan ở đây ta thấy chúng có cùng đặc điểm với bãi khắc đá Sa Pa. Cho đến nay, những đánh giá về giá trị, niên đại của bãi khắc đá Sa Pa vẫn chưa có sự thống nhất, nhiều vấn đề còn bỏ ngỏ. Tuy nhiên, theo chúng tôi bản khắc các đường song song uốn lượn có lẽ là sự mô phỏng của hệ thống ruộng bậc thang mà cư dân ở đây đã sáng tạo ra. Còn phiến đá duy nhất có khắc các ô tứ giác, các đường ngang dọc cắt nối nhau thì phức tạp hơn, cảnh quan xung quanh phiến đá là một sườn núi dốc, có đồng bào Mông ở, xung quanh là ruộng bậc thang, địa hình không bằng phẳng, trong khi đó bản khắc ở đây dường như lại mô phỏng các thửa ruộng (?), các đường đi ngang dọc như ô bàn cờ, các ô trũng hình vuông và hình tròn nhỏ… giống với cảnh quan một vùng bằng phẳng hơn là vùng núi dốc như ở đây. Bản khắc như là một loại sơ đồ, song đó là sơ đồ gì thì chúng tôi chưa biết được.

Chủ nhân của những tác phẩm khắc trên đá này là ai? Như đã nói trên, đa phần các bản khắc trên đá ở đây là mô phỏng cảnh quan ruộng bậc thang, mà chủ nhân của ruộng bậc thang Lao Chải là đồng bào Mông, vì vậy chúng tôi cho rằng chủ nhân của các bản khắc đá đó là người Mông. Nếu nhận định của chúng tôi là đúng thì những bản khắc đá này ra đời sau khi đã có hệ thống ruộng bậc thang ở đây.

Bãi khắc đá Lao Chải (Mù Cang Chải) có mối liên hệ gì với bãi khắc đá Sa Pa? Sa Pa là huyện phía Tây của tỉnh Lào Cai, Mù Cang Chải là huyện phía Tây Bắc của tỉnh Yên Bái. Bãi khắc đá Sa Pa tập trung chủ yếu ở hai xã Tả Van và Lao Chải; từ đó xuống Lao Chải của Mù Cang Chải theo đường Văn Bàn hoặc Than Uyên không xa, khoảng 50 km đường chim bay, đường bộ khoảng 100 km. Một chi tiết rất đáng chú ý là hai xã ở hai huyện này có tên trùng nhau và cùng nằm trong vùng có bãi khắc đá, đó là Lao Chải của Sa Pa và Lao Chải của Mù Cang Chải, hai vùng này cũng có hệ thống ruộng bậc thang. Chỉ khác là người Mông ở Lao Chải, Tả Van không còn chiếm tuyệt đối, còn người Mông ở Lao Chải (Mù Cang Chải) lại có tỷ lệ tới 100%. Từ đó, chúng tôi cho rằng chính người Mông của Lao Chải (Sa Pa) đã di cư xuống Mù Cang Chải và họ đã lấy tên miền đất cũ của mình đặt cho miền đất mới mà họ đến, đó là Lao Chải.

Mặc dù vậy, việc phát hiện ra nhóm đá chạm khắc ở Lao Chải (Mù Cang Chải) là một phát hiện quý, cho chúng ta nhiều thông tin về lịch sử - văn hóa của cư dân người Mông ở đây và rộng hơn nữa là mở ra khả năng xác định được mối quan hệ giữa người Mông ở Sa Pa với người Mông ở Mù Cang Chải, giữa bãi khắc đá ở Lao Chải, Tả Van (Sa Pa) và bãi khắc đá ở Lao Chải của Mù Cang Chải.

Nguyễn Văn Quang (Hội Khoa học Lịch sử Yên Bái)

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Thanh âm di sản – Giai điệu tri ân

Thanh âm di sản – Giai điệu tri ân

Hưởng ứng Ngày Di sản văn hóa Việt Nam (23/11), Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) và chào mừng Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11), tối 19/11, Trường THPT Nguyễn Huệ, phường Yên Bái tổ chức chương trình nghệ thuật với chủ đề “Thanh âm di sản – Giai điệu tri ân”.

Gìn giữ sắc màu trang phục dân tộc Khơ Mú

Gìn giữ sắc màu trang phục dân tộc Khơ Mú

Trang phục truyền thống của dân tộc Khơ Mú không chỉ mang giá trị thẩm mỹ mà còn chứa đựng những nét văn hóa đặc trưng được trao truyền qua nhiều thế hệ. Với nhiều cách làm thiết thực, phường Nghĩa Lộ đang từng bước khơi dậy ý thức gìn giữ di sản trong cộng đồng, đưa trang phục truyền thống tiếp tục hiện diện trong đời sống.

Bế mạc lớp bồi dưỡng sáng tác trẻ chuyên ngành Mỹ thuật và Nhiếp ảnh năm 2026.

Bế mạc lớp bồi dưỡng sáng tác trẻ chuyên ngành Mỹ thuật và Nhiếp ảnh năm 2026.

Chiều 19/11, Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật tỉnh Lào Cai tổ chức bế mạc lớp bồi dưỡng sáng tác trẻ chuyên ngành Mỹ thuật và Nhiếp ảnh năm 2026. Tham dự chương trình có đại diện lãnh đạo Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật tỉnh, lãnh đạo trường Cao đẳng Nghề Yên Bái, các giảng viên, cùng toàn thể học viên.

Lào Cai: Tổng kết công tác bạn đọc năm 2026 và giao lưu tác giả, tác phẩm địa phương

Lào Cai: Tổng kết công tác bạn đọc năm 2026 và giao lưu tác giả, tác phẩm địa phương

Chiều 19/11, tại Thư viện tỉnh Lào Cai cơ sở 1, Trung tâm Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao tỉnh Lào Cai tổ chức Hội nghị tổng kết công tác bạn đọc năm 2026 và giao lưu tác giả, tác phẩm địa phương với chủ đề “Văn hóa đọc Lào Cai: Kết nối tương lai từ mạch nguồn truyền thống”.

Tìm về miền thiêng

Tìm về miền thiêng

Ở Mường Lò, có một dòng thác được người Thái đen lưu truyền là con đường đưa linh hồn trở về cõi trời. Bên dòng nước ấy là bãi đá cổ Đông Quái Hà gắn với những câu chuyện về tín ngưỡng, nguồn cội và đời sống của cộng đồng. 

Giữ mạch nguồn văn hóa Nùng

Giữ mạch nguồn văn hóa Nùng

Ở Lục Yên hôm nay, những bộ áo chàm truyền thống, tiếng nói, lời hát và phong tục của đồng bào dân tộc Nùng vẫn đang được gìn giữ. Từ nỗi lo tiếng mẹ đẻ dần mai một đến hành trình khôi phục trang phục truyền thống, kết nối cộng đồng, người Nùng nơi đây đang nỗ lực trao truyền những giá trị văn hóa của dân tộc cho thế hệ mai sau.

Lào Cai tổ chức các hoạt động chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 2026

Lào Cai tổ chức các hoạt động chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 2026

Chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11 gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc năm 2026, tỉnh Lào Cai tổ chức nhiều hoạt động đặc sắc. Điểm nhấn là chương trình nghệ thuật "Lào Cai - Sắc màu hội tụ" diễn ra lúc 20h00' ngày 23/11/2026 (thứ Hai), được truyền hình trực tiếp trên sóng Báo và Phát thanh, Truyền hình tỉnh Lào Cai. Trước đó, chương trình diễu diễn đường phố bắt đầu từ 19h15' cùng ngày. Dịp này, tỉnh cũng tổ chức khai trương “Không gian trà Shan và Sắc màu thổ cẩm”.

Người giữ ký ức qua từng sợi nan

Người giữ ký ức qua từng sợi nan

Ở Nghĩa Đô (Lào Cai), những câu chuyện về nếp sống xưa vẫn được lưu giữ qua từng chiếc làn, giỏ đan bằng tre, giang, nứa. Với nghệ nhân dân gian Nguyễn Thị San, mỗi sản phẩm không chỉ là vật dụng thủ công mà còn chứa đựng ký ức của nhiều thế hệ. Bằng tình yêu nghề và đôi bàn tay khéo léo, bà đang góp phần giữ gìn một nét văn hóa truyền thống trước nguy cơ mai một.

Những người Tày đưa bản làng lên không gian số

Những người Tày đưa bản làng lên không gian số

Không cần thiết bị đắt tiền hay ê-kíp chuyên nghiệp, bằng chiếc máy quay và tình yêu dành cho văn hóa dân tộc, những người trẻ dân tộc Tày ở Lào Cai đang từng ngày kể câu chuyện về quê hương trên các nền tảng mạng xã hội. 

Đánh thức nguồn lực văn hóa, mở hướng phát triển mới cho Lào Cai

Đánh thức nguồn lực văn hóa, mở hướng phát triển mới cho Lào Cai

Một điệu Xòe Thái, một phiên chợ vùng cao, một nghề thủ công truyền thống hay một lễ hội của đồng bào các dân tộc không chỉ là nét sinh hoạt văn hóa đặc sắc, mà còn chứa đựng tri thức, ký ức và bản sắc được bồi đắp qua nhiều thế hệ. Đó là nguồn tài nguyên đặc biệt, tạo nên sức hấp dẫn riêng của Lào Cai. 

Then Pang – Hành trình trao truyền di sản của người Tày

Then Pang – Hành trình trao truyền di sản của người Tày

Trong đời sống văn hóa tâm linh của đồng bào Tày, Then Pang là nghi lễ đặc sắc, chứa đựng những quan niệm tín ngưỡng và giá trị văn hóa được trao truyền qua nhiều thế hệ. Không chỉ mang ý nghĩa đối với người thực hành Then, nghi lễ còn thể hiện ước vọng về cuộc sống bình an, no đủ và góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa truyền thống giữa nhịp sống hiện đại.

Lào Cai có thêm 3 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Lào Cai có thêm 3 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Ngày 16/11/2026, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã quyết định ghi danh 3 di sản văn hóa phi vật thể của Lào Cai đưa vào Danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể. Đây là tin vui và có ý nghĩa trong dịp Lào Cai hướng tới Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11).

Sức sống biên cương qua các tác phẩm ký

Sức sống biên cương qua các tác phẩm ký

Có những vùng đất chỉ cần nhắc tên đã gợi lên bao niềm thương nỗi nhớ và sự thiêng liêng dạt dào trong lòng mỗi người dân. Dải đất biên cương Lào Cai - nơi “dốc A Lù, sương mù Y Tý” hay phố núi Si Ma Cai thanh bình đã đi vào trang ký của Hoàng Xuân Lý qua “Chiều biên giới”, của Thế Quynh với “Ký sự vùng biên” hay Nguyễn Hiền Lương với “Đồn là nhà, biên giới là quê hương, đồng bào các dân tộc là anh em ruột thịt” bằng tất cả sự sống động và tự hào.

fb yt zl tw