Xuất khẩu lập đỉnh tạo dư địa tăng trưởng mới

Xuất khẩu lập kỷ lục mới

Năm 2025, được xem là dấu mốc quan trọng của nền kinh tế Việt Nam, khi nhiều chỉ tiêu kinh tế vĩ mô đạt mức cao nhất từ trước đến nay. Với quy mô GDP ước đạt khoảng 510 tỷ USD, tăng trưởng trên 8%, Việt Nam khẳng định sức bật sau giai đoạn nhiều biến động, đồng thời vươn lên nhóm các nền kinh tế lớn trong khu vực. Đóng góp quan trọng vào kết quả này là lĩnh vực xuất nhập khẩu.

Theo Cục Hải quan, tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam năm 2025 ước đạt 920 tỷ USD, tăng 16,9% so với năm trước và là mức cao nhất từ trước đến nay. Cán cân thương mại tiếp tục duy trì trạng thái xuất siêu với giá trị khoảng 21,18 tỷ USD, dù thấp hơn năm 2024 nhưng vẫn phản ánh sự ổn định của nền kinh tế đối ngoại.

Ông Nguyễn Phước Hưng - Phó Chủ tịch Hiệp hội DN TPHCM (HUBA) nhận định, tăng trưởng GDP năm 2025 có dấu ấn đậm nét của khu vực xuất nhập khẩu. Với định hướng phát triển dựa vào kinh tế hướng ngoại, nhiều ngành kinh tế chủ lực đều xoay quanh mục tiêu xuất khẩu, qua đó tạo nên địa chấn về kim ngạch thương mại. Việc kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 920 tỷ USD đã đưa Việt Nam chính thức gia nhập nhóm 25 nền kinh tế có quy mô thương mại lớn nhất thế giới.

Theo ông Hưng, trong cơ cấu xuất khẩu, nhóm hàng công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục giữ vai trò chủ lực với các ngành như: điện tử, máy móc, thiết bị, dệt may, da giày, đồ gỗ… Bên cạnh đó, xuất khẩu nông sản tiếp tục cho thấy sức mạnh nội tại của ngành nông nghiệp, với kim ngạch dự kiến đạt gần 70 tỷ USD.

Nhận định về xuất nhập khẩu, ông Vũ Bình Minh – đại diện HSBC Việt Nam thông tin, tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu hàng hóa tiếp tục bùng nổ và đều đạt mức tăng trưởng gần 20% so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, điểm sáng trong xuất khẩu chính là ngành điện tử với đà tăng trưởng mạnh mẽ. Kể từ đầu năm 2025, các sản phẩm điện tử đã vượt qua ngành sản xuất công nghiệp nhẹ để trở thành mặt hàng xuất khẩu hàng đầu sang thị trường Mỹ.

Cần lực đỡ chính sách

Đánh giá cao kết quả của hoạt động xuất khẩu, song TS. Trần Du Lịch - Chủ tịch Hội đồng Tư vấn triển khai Nghị quyết 98/2023 của Quốc hội nhận định, xuất khẩu dù đạt nhiều thành công, song nhiều ý kiến cho rằng, không thể duy trì mãi tốc độ tăng trưởng 12%, 15% hay 17% mỗi năm. Vấn đề quan trọng là phải đặt mục tiêu nâng cao tỷ lệ nội địa hóa trong tổng kim ngạch xuất khẩu.

Số liệu hiện nay cho thấy tỷ lệ này mới đạt khoảng 36,6%. Cần có giải pháp nâng tỷ lệ giá trị nội địa trong kim ngạch xuất khẩu. Nếu nâng được tỷ lệ này lên 40%, thậm chí 50%, sẽ tạo ra động lực mạnh mẽ cho giai đoạn phát triển mới, đồng thời thu hút và thúc đẩy DN trong nước phát triển. “Xuất khẩu vẫn là một động lực quan trọng nhưng động lực này cần được tái cấu trúc theo hướng tăng tỷ lệ nội địa hóa” – ông Lịch nêu quan điểm.

Kỳ vọng nhiều vào hoạt động xuất khẩu, song cộng đồng DN cũng khuyến nghị các chính sách trợ lực cho xuất khẩu. Bởi vì chính sách thay đổi liên tục hoặc thiếu nhất quán, DN sẽ khó xây dựng chiến lược dài hơi. Ngoài ra, một trong những vấn đề khác được DN phản ánh chính là khó tiếp cận nguồn vốn. Theo khảo sát của HUBA, khoảng 40% DN thiếu vốn kinh doanh. Dù tổng tín dụng toàn nền kinh tế đến cuối năm 2025 đạt mức kỷ lục hơn 18,4 triệu tỷ đồng, tăng gần 18% so với cuối năm 2024, nhưng dòng vốn vẫn tập trung nhiều vào bất động sản. “Cộng đồng DN mong Ngân hàng Nhà nước quan tâm, xây dựng chính sách mở để DN nhỏ, siêu nhỏ dễ dàng tiếp cận nguồn vốn giá rẻ nhằm duy trì hoạt động kinh doanh” - ông Hưng nhấn mạnh.

Nhằm hỗ trợ hoạt động xuất khẩu hiệu quả hơn, ông Nguyễn Thành Nam - Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước - Bộ Công thương khẳng định: “Cục sẽ đẩy mạnh các hoạt động kết nối cung - cầu, xúc tiến thương mại trong nước nhằm giảm áp lực từ biến động thị trường xuất khẩu”.

Theo kế hoạch, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước đề xuất sửa đổi Luật Thương mại nhằm hoàn thiện khung pháp lý, hỗ trợ DN thích ứng với các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới và xu hướng số hóa. Thực hiện chiến lược logistics, phối hợp với các Bộ, ngành để giảm chi phí logistics và cải thiện kết nối đồng bộ giữa các phương thức vận tải, qua đó giúp DN giảm gánh nặng chi phí và mở rộng thị trường. Triển khai Chương trình hỗ trợ DN nhỏ và vừa, DN tư nhân, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh năm 2026 (Go Global – Vươn ra thị trường quốc tế), kết hợp với Đề án phát triển các mô hình outlet và cửa hàng miễn thuế giai đoạn 2026–2030…