Xây dựng Khu kinh tế cửa khẩu Lào Cai thành vùng kinh tế động lực chủ đạo của tỉnh

Mục tiêu chung của điều chỉnh Quy hoạch chung là xây dựng Khu kinh tế cửa khẩu Lào Cai thành một vùng kinh tế động lực chủ đạo của tỉnh Lào Cai. Phát triển công nghiệp, đô thị, thương mại và dịch vụ có cơ sở hạ tầng kỹ thuật và kinh tế - xã hội đồng bộ, đáp ứng một khu kinh tế năng động, phát triển bền vững. Góp phần phát triển kinh tế xã hội, nâng cao đời sống Nhân dân vùng biên giới tại khu kinh tế, trên cơ sở bảo vệ phát huy giá trị hệ sinh thái tự nhiên, bảo vệ tài nguyên môi trường gắn với củng cố an ninh quốc phòng và bảo vệ chủ quyền Quốc gia.

Trung tâm giao thương của Việt Nam với Trung Quốc và khu vực ASEAN

Điều chỉnh quy hoạch chung nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 11-NQ/TW ngày 10 tháng 02 năm 2022 của Bộ Chính trị về phương hướng phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh vùng trung du và miền núi Bắc Bộ đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; Quyết định số 40/2016/QĐ-TTg ngày 22 tháng 9 năm 2016 của Thủ tướng Chính phủ về việc mở rộng Khu kinh tế cửa khẩu Lào Cai, tỉnh Lào Cai; Quyết định số 369/QĐ-TTg ngày 04 tháng 5 năm 2024 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Quy hoạch vùng trung du và miền núi phía Bắc thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050; Quyết định số 316/QĐ-TTg ngày 29 tháng 3 năm 2023 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Quy hoạch tỉnh Lào Cai thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050; Quyết định số 1199/QĐ-TTg ngày 14 tháng 10 năm 2023 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Quy hoạch cửa khẩu trên tuyến biên giới đất liền Việt Nam - Trung Quốc thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 và các quy hoạch chuyên ngành khác đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.

Một mục tiêu quan trọng khác được đề cập là phát triển mạnh kinh tế cửa khẩu biên mậu với thị trường lớn Trung Quốc. Tập trung phát triển khu vực cửa khẩu trở thành trung tâm thương mại, dịch vụ và du lịch, có khả năng gắn kết với các địa phương để tạo thành tuyến dịch vụ thương mại - du lịch động lực của toàn vùng; là một trong những trung tâm giao thương của Việt Nam với Trung Quốc và khu vực ASEAN.

Cùng với đó, tổ chức không gian kiến trúc, quy hoạch sử dụng đất với hệ thống hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội đồng bộ đáp ứng yêu cầu phát triển tổng hợp của Khu kinh tế cửa khẩu Lào Cai, phát huy tiềm năng tại chỗ, các vùng xung quanh và thu hút đầu tư.

Tạo sinh kế cho người dân, góp phần bố trí, ổn định dân cư các xã biên giới giữa Việt Nam và Trung Quốc. Giải quyết được những bất cập, tồn tại trong Đồ án quy hoạch chung đã được phê duyệt. Làm cơ sở pháp lý cho công tác quản lý và đầu tư xây dựng theo quy hoạch.

Điều chỉnh quy hoạch chung cũng xác định tính chất của Khu kinh tế cửa khẩu Lào Cai là khu kinh tế cửa khẩu đa ngành, điểm đột phá về kinh tế của tỉnh Lào Cai và các tỉnh vùng trung du và miền núi Bắc Bộ; Là một cực phát triển của vùng trung du và miền núi Bắc Bộ, trung tâm kinh tế về công nghiệp, thương mại, du lịch và dịch vụ; Là một trong những trung tâm giao thương của khu vực ASEAN và vùng Tây Nam - Trung Quốc; Là khu vực có vị trí quan trọng về an ninh quốc phòng của Quốc gia.

Định hướng phát triển không gian tổng thể

Theo Quyết định phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch chung, Khu kinh tế cửa khẩu Lào Cai được phân thành 3 vùng gắn với phạm vi các cửa khẩu quốc tế, với những đặc thù riêng.

Phân vùng I - Cửa khẩu quốc tế Lào Cai, có diện tích 2.436,07 ha; dân số dự báo năm 2045 là 55.000 người. Các định hướng phát triển chính, bao gồm: Trung tâm thương mại, du lịch dịch vụ, công nghiệp, phát triển đô thị và dân cư nông thôn, công viên chuyên đề… Khu trung tâm thương mại cửa khẩu Lào Cai phát triển mạnh. Lào Cai sẽ trở thành trung tâm giao lưu kinh tế, văn hoá giữa hai nước, hai tỉnh và cấp xã, phường biên giới. Bên cạnh đó, đây sẽ là trung tâm dịch vụ, thương mại, hậu cần hỗ trợ phát triển cho cửa khẩu quốc tế đường bộ, đường sắt Lào Cai. Ga Lào Cai sẽ trở thành đầu mối ga liên vận quốc tế quan trọng trên tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh kết nối với ga Hà Khẩu Bắc (Trung Quốc).

Phân vùng II - Cửa khẩu quốc tế Bản Vược, có diện tích 7.928,87 ha; dân số dự báo năm 2045 là 49.500 người. Các định hướng phát triển chính, bao gồm: Trung tâm thương mại dịch vụ, công nghiệp, logistics, kho bãi, du lịch qua biên giới, vui chơi giải trí, du lịch nghỉ dưỡng, sân gôn, phát triển đô thị và dân cư nông thôn… Khu vực sản xuất công nghiệp và dịch vụ hậu cần: Khu công nghiệp Bản Qua; khu công nghiệp Bát Xát (để bố trí di chuyển khu công nghiệp Đông Phố Mới); khu công nghiệp Cốc Mỳ - Trịnh Tường; khu xưởng sản xuất, gia công, đóng gói, bảo quản hàng hóa; cảng cạn, logistics… Khu vực Lũng Pô xã A Mú Sung trở thành khu du lịch qua biên giới, du lịch văn hóa, tâm linh; định hướng phát triển đô thị du lịch Y Tý thành một điểm đến đặc sắc mới, riêng khu vực trung tâm hiện hữu trong ranh giới khu kinh tế phát triển trung tâm du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn giá trị thiên nhiên, văn hóa, kiến trúc. Xây dựng Trịnh Tường thành đô thị loại V, là trung tâm giao thương về kinh tế, văn hóa, thương mại, dịch vụ hậu cần phục vụ khu công nghiệp Cốc Mỳ - Trịnh Tường và cửa khẩu quốc tế Bản Vược. Duy trì và phát triển quỹ đất nông, lâm nghiệp chủ yếu tập trung tại khu vực Y Tý, A Mú Sung.

Phân vùng III - Cửa khẩu quốc tế Mường Khương, có diện tích 5.564,86 ha; dân số dự báo năm 2045 là 15.500 người. Các định hướng phát triển chính, bao gồm: Phát triển thương mại dịch vụ, trung chuyển hàng hóa, trao đổi hàng hóa cư dân biên giới, sản xuất nông, lâm nghiệp, phát triển đô thị và dân cư nông thôn…, với đô thị Mường Khương là trung tâm thúc đẩy phát triển vùng. Phát triển công nghiệp chế biến hàng nông sản, sản xuất hàng tiêu dùng, đóng gói, bao bì, sản xuất máy nông nghiệp... Trồng cây nông nghiệp công nghệ cao, trang trại cây ăn quả; chăn nuôi trâu, bò, lợn, cá, ong lấy mật và một số gia cầm khác.

11 khu chức năng

Điều chỉnh Quy hoạch chung, Khu kinh tế cửa khẩu Lào Cai định hướng tổ chức không gian 11 khu chức năng, gồm: Khu vực cửa khẩu và lối thông quan; Khu vực phát triển công nghiệp; Khu vực khai thác khoáng sản; Khu vực phát triển dịch vụ hậu cần và cảng cạn; Khu vực phát triển hỗn hợp; Khu vực phát triển du lịch, vui chơi giải trí, thể dục thể thao, công viên chuyên đề; Khu vực phát triển nông, lâm nghiệp; Khu vực phát triển đô thị; Khu vực phát triển dân cư nông thôn; Khu vực an ninh, quốc phòng; Khu vực bảo tồn cảnh quan.

Trong đó, khu quản lý kiểm soát cửa khẩu quốc tế sẽ bố trí các hạng mục công trình theo quy định quản lý cửa khẩu biên giới đất liền, đối với cửa khẩu quốc tế có quy mô tối thiểu 10 ha, bao gồm các hạng mục công trình như: Quốc môn; hệ thống kho bãi; khu vực xuất, nhập khẩu; cảng cạn; logistics; khu thương mại dịch vụ cửa khẩu; nhà kiểm soát liên hợp đường bộ, đường sắt; khu vực cách ly y tế; sân nghi lễ, quảng trường, hệ thống đường giao thông và các công trình hạ tầng kỹ thuật.

Riêng khu thương mại, dịch vụ cửa khẩu nằm tại các khu vực cửa khẩu, lối thông quan, gồm các chức năng: Khu tổ chức hội chợ, triển lãm; khu văn phòng đại diện các doanh nghiệp, tổ chức; trung tâm mua sắm; vui chơi giải trí; công viên cây xanh... Định hướng áp dụng mô hình cửa khẩu thông minh, bao gồm: Ứng dụng AI trong xuất nhập cảnh và kiểm soát hàng hóa; Ứng dụng IoT trong vận hành và giám sát; Hệ thống giám sát an ninh; Hệ thống dịch vụ khách hàng; Tự động hóa và giảm nhân sự; Hệ thống đường ray đơn vận chuyển container.

Ngoài 3 cửa khẩu quốc tế, là các lối thông quan/đường chuyên dụng vận chuyển hàng hóa Kim Thành, Bản Quẩn (phường Lào Cai), Na Lốc (xã Bản Lầu), Lũng Pô (xã A Mú Sung), Y Tý (xã Y Tý), Lồ Cô Chin (xã Pha Long), Hóa Chư Phùng (xã Si Ma Cai). Tại đây sẽ bố trí các hạng mục công trình theo quy định quản lý cửa khẩu biên giới đất liền, đối với các lối thông quan có quy mô tối thiểu 3 ha.

Đầu tư hạ tầng kinh tế - xã hội đồng bộ

Quyết định phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch chung xây dựng Khu kinh tế cửa khẩu Lào Cai định hướng phát triển hệ thống hạ tầng kinh tế - xã hội đồng bộ, hiện đại.

Trong đó, các Khu công nghiệp gồm: Khu công nghiệp Bản Qua (xã Bát Xát), diện tích đất đến năm 2030 khoảng 107 ha; Khu công nghiệp Bát Xát, diện tích đến năm 2030 khoảng 76ha (di chuyển Khu công nghiệp Đông Phố Mới để thực hiện dự án Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng); Khu công nghiệp Cốc Mỳ - Trịnh Tường (xã Trịnh Tường) quy mô giai đoạn đến năm 2030 khoảng 500 ha, giai đoạn sau mở rộng thêm khoảng 500 ha; Khu công nghiệp Bắc Duyên Hải (phường Lào Cai) được chuyển đổi thành các chức năng khác của khu kinh tế khi đủ điều kiện.

Khu hợp tác kinh tế qua biên giới được bố trí tại khu Kim Thành - Bản Vược. Khu mậu dịch tự do đặt tại Khu cửa khẩu Bản Vược. Khu thương mại biên giới được phát triển rộng khắp khu kinh tế. Ngoài ra, còn có các khu dịch vụ hậu cần, khu du lịch.

Hạ tầng xã hội được đầu tư xây dựng gắn với các đô thị trong Khu kinh tế phù hợp với yêu cầu, xu thế phát triển và định hướng phát triển không gian tổng thể Khu kinh tế.

Phát triển 4 loại hình giao thông tạo kết nối liên vùng

Điều chỉnh Quy hoạch chung xây dựng Khu kinh tế cửa khẩu đã định hướng phát triển đồng bộ hệ thống giao thông đối nội, đối ngoại.

Trong đó, giao thông đối ngoại, gồm: Tuyến đường cao tốc Hà Nội - Lào Cai (CT.05), giai đoạn trước năm 2030, xây dựng hoàn chỉnh đường cao tốc Hà Nội - Lào Cai với quy mô 4 - 6 làn xe. Quy hoạch mới tuyến đường kết nối từ đường cao tốc Nội Bài - Lào Cai đến bản Vược với quy mô 4 - 6 làn xe. Các tuyến QL.4D, QL.4E, QL.4, QL.70 đoạn đi qua khu kinh tế nâng cấp mở rộng đạt tối thiểu quy mô cấp IV - III, 2 - 4 làn xe. Nâng cấp mở rộng tuyến ĐT.154, ĐT.156, ĐT.158 đoạn đi qua Khu kinh tế đạt tối thiểu quy mô cấp IV - III, 2 - 4 làn xe. Tuyến đường kết nối cảng hàng không Sa Pa - Khu kinh tế cửa khẩu Lào Cai: Điểm đầu tại Cảng hàng không Sa Pa, điểm cuối tại Khu kinh tế cửa khẩu Lào Cai; hoàn thiện xây dựng tuyến đường đạt tối thiểu quy mô cấp III, 4 làn xe.

Về giao thông đường sắt, tiếp tục duy trì tuyến đường sắt Hà Nội - Lào Cai từ ga Yên Viên đến ga Lào Cai theo quy mô đường đơn, khổ 1.000 mm. Xây dựng đoạn đấu nối ray giữa ga Lào Cai với ga Hà Khẩu Bắc (Trung Quốc) với quy mô đường đơn, khổ lồng 1.000 mm và 1.435 mm. Xây dựng tuyến Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh khổ 1.435 mm.

Đối với hệ thống giao thông đường thủy, triển khai tuyến đường thủy nội địa trên sông Hồng đạt đường thủy cấp III. Quy hoạch cảng Phố Mới, cảng Lục Cẩu (Kim Thành) với chức năng là cảng hàng hóa. Định hướng quy hoạch 1 bến hành khách chạy dọc tuyến sông Hồng bến thuyền cấp III.

Cùng với đó, xây dựng các cảng cạn trong khu kinh tế nhằm hỗ trợ xuất, nhập khẩu hàng hóa. Trong đó, cảng cạn Đông Phố Mới tại vị trí thông quan nội địa Lào Cai, cảng cạn Kim Thành tại xã Bát Xát, cảng cạn Bản Vược tại khu vực cửa khẩu quốc tế Bản Vược.

Đối với hệ thống giao thông đối nội, quy hoạch mạng lưới đường chính đô thị có chỉ giới từ 18 - 45 m. Quy hoạch mạng lưới đường liên khu vực có chỉ giới từ 18 - 36 m. Quy hoạch mạng lưới đường chính khu vực có chỉ giới từ 13 - 36 m.

Triển khai hiệu quả Điều chỉnh Quy hoạch chung xây dựng Khu kinh tế cửa khẩu Lào Cai

Để triển khai hiệu quả Điều chỉnh Quy hoạch chung xây dựng Khu kinh tế cửa khẩu Lào Cai, Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo UBND tỉnh Lào Cai tổ chức công bố công khai đồ án quy hoạch; ban hành Quy định quản lý theo Điều chỉnh Quy hoạch chung xây dựng Khu kinh tế cửa khẩu Lào Cai, tỉnh Lào Cai đến năm 2045 sau khi được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt; lưu trữ và lưu giữ hồ sơ Điều chỉnh Quy hoạch chung xây dựng Khu kinh tế cửa khẩu Lào Cai, tỉnh Lào Cai đến năm 2045 đã được thẩm định và phê duyệt theo quy định.

Bộ Xây dựng chịu trách nhiệm toàn diện trước pháp luật về nội dung báo cáo thẩm định Điều chỉnh Quy hoạch chung xây dựng Khu kinh tế cửa khẩu Lào Cai, tỉnh Lào Cai đến năm 2045 bảo đảm đúng quy định pháp luật.

Các bộ, ngành Trung ương theo chức năng, nhiệm vụ hướng dẫn, kiểm tra, phối hợp với Ủy ban nhân dân tỉnh Lào Cai trong quá trình triển khai thực hiện Điều chỉnh Quy hoạch chung xây dựng Khu kinh tế cửa khẩu Lào Cai, tỉnh Lào Cai đến năm 2045 bảo đảm hiệu quả các chỉ đạo của Trung ương; tuân thủ, đồng bộ, thống nhất các quy hoạch ngành, Quy hoạch tỉnh Lào Cai đã được phê duyệt theo đúng quy định pháp luật.