Văn hóa ứng xử trên mạng xã hội: Cần những quy định rõ ràng và nghiêm khắc

Khi một vài người bắt đầu công kích ai đó, rất nhiều người khác dường như cũng lao vào, không cần suy nghĩ xem đúng hay sai. Hiệu ứng đám đông này thật sự rất nguy hiểm.

Võ Quang Phú Đức là nhà vô địch Đường lên đỉnh Olympia năm 2024. Ảnh: VTV.

Nhiều chuyên gia văn hóa đã chia sẻ ý kiến như vậy khi những ngày qua, dư luận ồn ào liên quan đến những chỉ trích của cư dân mạng đối với Võ Quang Phú Đức (Trường chuyên Quốc học Huế), quán quân “Đường lên đỉnh Olympia 2024”.

Công kích trực tuyến

Nhiều khán giả cho rằng, nam sinh giành chiến thắng nhờ vào việc sử dụng tiểu xảo để ghi điểm. Sau trận chung kết, những tranh cãi về cách giành chiến thắng của Phú Đức đã diễn ra và tràn ngập trên mạng xã hội. Nhiều người cho rằng Phú Đức đã chơi không đẹp khi không nhường cơ hội cho bạn cùng chơi trả lời, rồi chơi tiểu xảo. Mặc dù nhiều chuyên gia đã lên tiếng lý giải về cách chơi của Phú Đức không sai, đó còn là sự thông minh và táo bạo. Tuy nhiên làn sóng chỉ trích vẫn không ngừng nhắm vào nam sinh này.

“Đường lên đỉnh Olympia” là một sân chơi tri thức dành các em học sinh. Việc các thí sinh tham gia đã là một nỗ lực đáng được tôn vinh. Tuy nhiên, thay vì tập trung vào việc góp ý mang tính xây dựng, khích lệ những người trẻ tuổi tài năng như Phú Đức, một số cư dân mạng lại chọn cách tấn công cá nhân, thể hiện tâm lý đố kỵ và bất công bằng.

Theo chuyên gia tâm lý Đặng Thiên Phong, Phú Đức đã chứng minh mình không chỉ thông minh về kiến thức mà còn cả về cách nắm bắt thời điểm và đưa ra những quyết định táo bạo. Câu hỏi cuối cùng không phải là cơ hội để Phú Đức chứng minh khả năng của mình qua câu trả lời đúng/sai, mà là cơ hội để em kiểm soát cuộc chơi, bảo vệ vị trí của mình, đảm bảo chiến thắng chung cuộc. Nhà vô địch không chỉ là người giỏi nhất trong việc trả lời các câu hỏi, mà còn là người biết cách làm chủ cuộc chơi, đưa ra những quyết định táo bạo và chính xác vào thời điểm then chốt. Và Phú Đức đã làm được điều đó.

Nhìn nhận về vấn đề này, PGS.TS Bùi Hoài Sơn - Ủy viên Thường trực Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội cho rằng, việc Võ Quang Phú Đức phải chịu sự tấn công từ cư dân mạng sau khi giành chiến thắng là một vấn đề đáng lo ngại. Đây không chỉ là biểu hiện của sự thiếu kiềm chế, mà còn là minh chứng rõ rệt cho sự phát triển tiêu cực của văn hóa ứng xử trên không gian mạng.

TS Khuất Thu Hồng - Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển xã hội (ISDS) cũng cho rằng, hiện nay mạng xã hội rất phức tạp. Có nhiều ý kiến trái chiều, có những người sẵn sàng chỉ trích bất cứ điều gì mà họ thấy không thuận mắt. Vì vậy khi sử dụng mạng xã hội phải có đủ bản lĩnh để nhận biết được đúng sai và cách ứng xử cho đúng chuẩn mực. Tuy nhiên hiện nay mạng xã hội phát triển khiến nhiều người không kiểm soát được hành vi của mình, đu theo đám đông khiến tự chúng ta đánh mất đi tính nhân văn, thiếu những góp ý, phản biện trên tinh thần xây dựng.

Sự ẩn danh và những biểu hiện tiêu cực

Khi trao đổi về vấn đề này, một số chuyên gia văn hóa chỉ ra rằng, chính sự ẩn danh của người dùng trên các nền tảng mạng là một trong những yếu tố tạo điều kiện cho những biểu hiện tiêu cực tồn tại. Khi không phải đối mặt trực tiếp với hậu quả của những lời nói hay hành động của mình, người dùng mạng xã hội dường như dễ dàng hơn trong việc buông lời chỉ trích, thậm chí là tấn công người khác mà không phải chịu trách nhiệm. Sự ẩn danh này làm mất đi sự kiểm soát cá nhân, khiến người ta dễ trở nên vô cảm và dễ bị cuốn vào những làn sóng chỉ trích tiêu cực.

Theo PGS.TS Bùi Hoài Sơn, khi một vài người bắt đầu công kích ai đó, rất nhiều người khác dường như cũng lao vào, không cần suy nghĩ xem đúng hay sai. Hiệu ứng đám đông này thật sự rất nguy hiểm. Đôi khi, chỉ cần một câu nói, một ý kiến tiêu cực, hàng trăm người khác có thể nhảy vào mà không cần suy xét thấu đáo. Có lẽ, chính sự “theo đuôi” này đã khiến cho mọi chuyện dễ leo thang, và một hành vi nhỏ có thể biến thành một làn sóng lớn chỉ trong thời gian ngắn. Khi một ai đó bị chỉ trích, câu chuyện đó thường thu hút sự chú ý rất nhanh, và những người tham gia công kích lại có xu hướng “thêm dầu vào lửa” thay vì dừng lại để suy ngẫm.

“Những điều tiêu cực vì thế thường lan đi với tốc độ chóng mặt. Và khi nhận ra, sự việc đã trở nên tồi tệ hơn rất nhiều. Ngoài ra, sự thiếu kiểm soát từ các nền tảng mạng xã hội cũng góp phần vào việc duy trì những hành vi tiêu cực này” - ông Sơn nói.

Cũng theo ông Sơn, cần phải xây dựng văn hóa ứng xử trên mạng xã hội. Để làm được điều đó cần bắt đầu từ việc nâng cao nhận thức của mỗi cá nhân về trách nhiệm của mình trên không gian mạng. Cùng với đó là có thêm hoạt động giáo dục, truyền thông về văn hóa ứng xử trên mạng xã hội cho người dùng từ khi còn trẻ. Các chương trình giáo dục về đạo đức số, văn hóa số, cách giao tiếp văn minh, và sự tôn trọng người khác cần được đưa vào trong nhà trường.

“Ngoài ra, sự điều chỉnh về chính sách pháp luật liên quan đến hành vi trên không gian mạng là hết sức cần thiết. Những quy định rõ ràng và nghiêm khắc hơn đối với các hành vi bạo lực mạng, bắt nạt trực tuyến sẽ giúp tạo ra một rào cản đủ mạnh để người dùng mạng xã hội suy nghĩ kỹ trước khi hành động” - PGS.TS Bùi Hoài Sơn cho biết thêm và nhấn mạnh, chỉ khi có những biện pháp kết hợp từ giáo dục, quản lý, cộng đồng và pháp luật, chúng ta mới có thể xây dựng được một môi trường văn hóa mạng xã hội lành mạnh và bền vững.

Đồng quan điểm, TS Khuất Thu Hồng cho rằng, sự phản biện để xây dựng một môi trường văn hóa lành mạnh trên mạng xã hội là hết sức quan trọng. Các cơ quan truyền thông, những người có ảnh hưởng lớn cần lên tiếng để mọi người thay đổi hành vi, góp phần tạo nên một xã hội nhân văn, bao dung hơn.

Để có thể xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh trên không gian mạng rất cần có sự phối hợp chặt chẽ, đồng bộ giữa các bộ, ngành, tổ chức xã hội liên quan, sự quan tâm sát sao của các gia đình và nhà trường, sự nâng cao ý thức tự giác của mỗi công dân.
Đối với những hành xử thiếu văn hóa, những biểu hiện “lệch chuẩn”, rất cần có sự phản biện tích cực của dư luận xã hội, đề cao vai trò của người đứng đầu, quản trị viên các diễn đàn, website, fanclub… Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh trang bị kiến thức, kỹ năng công nghệ thông tin, giáo dục cách thức tự bảo vệ trên không gian mạng cho giới trẻ, nhất là trẻ em.
Ngoài ra, đối với một môi trường đặc thù như không gian mạng, rất cần đẩy mạnh các biện pháp quản lý bằng khoa học - kỹ thuật, “dùng công nghệ để quản lý công nghệ” như dùng tường lửa, phần mềm lọc thông tin, cảnh báo các ứng xử phản văn hóa, xây dựng mạng xã hội nội địa...

Theo daidoanket.vn

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Mặt trận kết nối cộng đồng, gìn giữ văn hóa vùng cao

Mặt trận kết nối cộng đồng, gìn giữ văn hóa vùng cao

Văn hóa là cội nguồn bản sắc, cũng là sợi dây gắn kết cộng đồng, bồi đắp sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc. Tại Lào Cai, những giá trị văn hóa truyền thống tiếp tục được gìn giữ, lan tỏa từ mỗi thôn, bản, khu dân cư. Mặt trận Tổ quốc phát huy vai trò cầu nối, tập hợp Nhân dân, khơi dậy ý thức bảo tồn di sản, để văn hóa trở thành nền tảng gắn kết cộng đồng.

Lục Yên, Bát Xát tổ chức các hoạt động hưởng ứng Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc và Ngày Văn hóa Việt Nam

Lục Yên, Bát Xát tổ chức các hoạt động hưởng ứng Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc và Ngày Văn hóa Việt Nam

Ngày 13/11, xã Lục Yên tổ chức Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc điểm tại thôn Át Thượng và ra mắt mô hình khu dân cư “Đoàn kết – an toàn – ấm no – hạnh phúc”. Cùng ngày, xã Bát Xát tổ chức hội diễn văn nghệ quần chúng với sự tham gia của 21 đội.

Di tích Nhà tù Hỏa Lò tổ chức Trưng bày đặc biệt về "câu chuyện tình yêu" nhân Ngày Văn hóa Việt Nam

Di tích Nhà tù Hỏa Lò tổ chức Trưng bày đặc biệt về "câu chuyện tình yêu" nhân Ngày Văn hóa Việt Nam

Di tích Nhà tù Hỏa Lò giới thiệu đến công chúng một “góc” còn chưa nhiều người biết đến trong cuộc đời hoạt động của những chiến sĩ cách mạng. Đó là những câu chuyện tình yêu. Điều đặc biệt là, với các chiến sĩ cách mạng tình yêu cá nhân được hòa cùng tình yêu quê hương đất nước.

Người Dao quần chẹt giữ gìn bản sắc văn hóa

Người Dao quần chẹt giữ gìn bản sắc văn hóa

Cộng đồng người Dao quần chẹt ở thôn Khe Rộng, xã Quy Mông đã và đang cùng nhau gìn giữ, lan tỏa, trao truyền những nét văn hóa truyền thống qua các lớp học dạy tiếng nói, chữ viết và thêu trang phục truyền thống dân tộc mở ngay tại thôn.

Ứng dụng công nghệ số trong bảo tồn văn hóa Nùng An

Ứng dụng công nghệ số trong bảo tồn văn hóa Nùng An

Trước nguy cơ mai một của tiếng nói và các giá trị văn hóa truyền thống trong đời sống hiện đại, một dự án thiết thực mang tên “Xây dựng hệ sinh thái số lưu giữ và truyền dạy tiếng Nùng An, gắn với bảo tồn văn hóa truyền thống cho thế hệ trẻ tại xã Lục Yên, tỉnh Lào Cai” đã được triển khai, bước đầu mang lại hiệu quả thiết thực. 

Bắc Hà sẵn sàng đón du khách đến với Festival mùa đông 2026

Bắc Hà sẵn sàng đón du khách đến với Festival mùa đông 2026

Những ngày này, trên cao nguyên trắng Bắc Hà, không khí chuẩn bị cho mùa lễ hội đang diễn ra khẩn trương. Từ các cơ sở lưu trú, dịch vụ du lịch đến những người gắn bó với các hoạt động văn hóa truyền thống, tất cả đều chủ động chỉnh trang, làm mới sản phẩm, sẵn sàng đón du khách.

Dẻo thơm bánh cốm Hợp Thành

Dẻo thơm bánh cốm Hợp Thành

Không đơn thuần là món bánh dâng lên tổ tiên trong lễ cơm mới để cầu mong mùa màng bội thu, gia đình no đủ, bánh cốm của đồng bào Tày xã Hợp Thành (tỉnh Lào Cai) ngày nay đã trở thành một đặc sản quen thuộc, chứa đựng trọn vẹn nét đẹp văn hóa ẩm thực được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Gieo tình yêu thiên nhiên từ những góc xanh học đường

Gieo tình yêu thiên nhiên từ những góc xanh học đường

Chú trọng xây dựng môi trường giáo dục thân thiện, xanh, sạch, đẹp, thời gian qua, Trường TH&THCS Động Quan, xã Khánh Hòa đang tạo dựng không gian học tập gần gũi với thiên nhiên. Cùng thầy cô chăm sóc cây, giữ gìn cảnh quan, học sinh được bồi đắp tình yêu trường lớp và ý thức bảo vệ môi trường từ những việc làm hằng ngày.

Bồi đắp niềm tự hào dân tộc từ trang phục đến trường

Bồi đắp niềm tự hào dân tộc từ trang phục đến trường

Vào thứ Tư hằng tuần, học sinh Trường TH và THCS Hợp Thành đồng loạt mặc trang phục truyền thống của các dân tộc Tày, Giáy, Xa Phó... đến trường. Những bộ trang phục rực rỡ sắc màu không chỉ tạo điểm nhấn cho không gian học đường mà còn góp phần nuôi dưỡng tình yêu, niềm tự hào về bản sắc văn hóa dân tộc trong mỗi học sinh.

Trưởng Đại diện UNESCO: Quốc Tử Giám hàm chứa giá trị truyền cảm hứng cho cách tiếp cận mới về giáo dục

Trưởng Đại diện UNESCO: Quốc Tử Giám hàm chứa giá trị truyền cảm hứng cho cách tiếp cận mới về giáo dục

Năm 2026, Việt Nam kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám và 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất. Cả nước cũng tổ chức Tuần Văn hóa - Đại đoàn kết toàn dân tộc sẽ diễn ra từ ngày 18 đến 24/11, gắn Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc (18/11). Đây cũng là năm đánh dấu 50 năm quan hệ hợp tác giữa UNESCO và Việt Nam.

Từ sức hút concert đến những ngày hội văn hóa toàn dân

Từ sức hút concert đến những ngày hội văn hóa toàn dân

Chương trình nghệ thuật đặc biệt quy mô quốc gia “Muôn sắc Việt Nam” diễn ra vào tối 24-11 đang tạo sức hút lớn. Trên các nền tảng số và mạng xã hội, rất đông công chúng quan tâm đến nội dung chương trình cũng như việc làm thế nào để sở hữu một tấm vé tham dự. Chương trình đang góp phần làm thị trường âm nhạc cuối năm “nóng” lên từng ngày, cho thấy sức hút của các concert đang tạo nên những ngày hội văn hóa có sức lan tỏa rộng lớn.

Để động Mường Vi trở thành điểm du lịch hấp dẫn

Để động Mường Vi trở thành điểm du lịch hấp dẫn

Từ lâu, Lào Cai nổi tiếng với những danh thắng như đỉnh Fansipan mờ sương, thung lũng Mường Hoa nên thơ, “cao nguyên trắng” Bắc Hà, ruộng bậc thang Mù Cang Chải hay vùng đất săn mây Ý Tý đầy huyền ảo... ít ai biết, ẩn sâu trong lòng núi tại xã Bản Xèo có một “viên ngọc thô” mang tên động Mường Vi.

fb yt zl tw