Văn hóa truyền thống là nền tảng giáo dục đạo đức cho thanh niên

Nhiều người trẻ chuộng văn hóa ngoại lai nhưng lại quên mất nền tảng văn hóa truyền thống.

Giáo dục đạo đức cho thanh niên đã và đang phải đối mặt với hàng loạt vấn đề, đặc biệt là sự xâm lấn mạnh mẽ của văn hóa nước ngoài – giữa giai đoạn đặc biệt của lịch sử hội nhập. Bởi vậy việc giáo dục đạo đức, lối sống cho thanh niên không chỉ là vấn đề cần thiết mà còn rất cần kíp.

Theo PGS.TS Bùi Hoài Sơn - Ủy viên Thường trực Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội, bên cạnh những cơ hội, chúng ta cũng đang gặp nhiều thách thức trong quá trình hội nhập. Đó có thể là những phức tạp trong diễn biến hòa bình, thách thức trong cạnh tranh kinh tế quốc tế, hay sự xao lãng của người dân, đặc biệt là thanh niên đối với văn hóa dân tộc…

Những thách thức này, nếu chuyển hóa được và giải quyết một cách thấu đáo, sẽ trở thành những điều kiện thuận lợi cho sự phát triển. Bằng không, sẽ trở thành những mối hại lâu dài cho sự nghiệp phát triển bền vững của dân tộc.

PGS.TS Bùi Hoài Sơn- Ủy viên Thường trực Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội.

PGS.TS Bùi Hoài Sơn- Ủy viên Thường trực Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội.

“Chúng ta đang sống trong một xã hội tiêu thụ, ở đó sức mạnh của đồng tiền có thể làm phai nhạt những bản sắc văn hóa, mối quan hệ đạo đức trong gia đình và ngoài xã hội, giữa người và người với nhau. Các thể loại nhạc, đồ ăn nhanh… có thể giúp cho thói quen thưởng thức nghệ thuật, ẩm thực của chúng ta phong phú hơn, nhưng cũng khiến các loại hình nghệ thuật, ẩm thực truyền thống bị mai một. Đó chính là hai mặt trong bất kỳ sự hội nhập quốc tế nào”, PGS.TS Bùi Hoài Sơn chia sẻ.

Văn hóa truyền thống có vai trò quan trọng trong việc xác định mối liên hệ lịch sử, xác định giá trị của mỗi cộng đồng. Văn hóa truyền thống luôn là cột trụ để xác lập nền tảng giá trị dân tộc và đề kháng những tác động tiêu cực đối với nền văn hóa.

Theo PGS.TS Bùi Hoài Sơn, giáo dục giá trị văn hóa truyền thống cho thanh niên là việc làm cấp thiết, giúp thanh niên ý thức và tự hào về giá trị của văn hóa dân tộc. Việc giáo dục này giúp họ hình thành bản lĩnh trong quá trình tiếp xúc với các nền văn hóa khác. Văn hóa truyền thống cần trở thành nền tảng trong việc giáo dục đạo đức cho thanh niên. Có hiểu những văn hóa truyền thống, thanh niên mới biết cách khắc phục nhược điểm, phát huy ưu điểm để Việt Nam có thể hội nhập tốt hơn vào đời sống kinh tế - chính trị - văn hóa của thế giới.

Giáo dục cho thanh niên biết giá trị của văn hóa truyền thống - là một chiến lược dài hơi, cần sự vào cuộc đồng bộ.

Giáo dục cho thanh niên biết giá trị của văn hóa truyền thống - là một chiến lược dài hơi, cần sự vào cuộc đồng bộ.

“Để những giá trị dân tộc được trường tồn, chúng ta cần nhấn mạnh đến công tác giáo dục giá trị văn hóa truyền thống cho thành niên. Quá trình này đòi hỏi nhiều thời gian, công sức. Trước hết, là sự thống nhất nhận thức và hành động từ Đảng, Nhà nước, các tổ chức đoàn thể (đặc biệt là tổ chức đoàn) và các tầng lớp nhân dân. Thứ hai, cần được triển khai đồng bộ từ Trung ương đến địa phương. Thứ ba, phải được thực hiện theo những cách thức phong phú, đa dạng về nội dung, hình thức và cách thể hiện”, PGS.TS Bùi Hoài Sơn cho biết.

Theo giới chuyên gia, việc giáo dục đạo đức lối sống cho thanh niên với nền tảng văn hóa truyền thống là điều đúng đắn. Tuy nhiên, việc thực hiện sẽ không dễ dàng, bởi ngày nay – một bộ phận không nhỏ sống buông thả, vô trách nhiệm, chỉ chăm chú đến hưởng thụ, ăn chơi.

Ngày nay, rất ít người trẻ am hiểu đến vốn văn hóa truyền thống. Ví dụ như các loại hình hát bội, hát xoan, dân ca quan họ, hát ví dặm… có khi ngay cả thanh niên sinh ra và lớn lên ở vùng quê có loại hình văn hóa ấy cũng chưa chắc đã am hiểu.

Thậm chí, ngay việc đình làng mình thờ vị Thành hoàng làng có tên là gì, có công lao gì… người trẻ cũng không biết. Các nghi lễ, nghi thức cúng tế hầu như không được người trẻ quan tâm. Ngay cả nền nếp trong gia đình, như gia phả, gia huấn, gia pháp, gia quy… cũng không tồn tại trong khái niệm sống hiện đại.

Bởi vậy, dù việc giáo dục thanh niên theo hướng tốt đẹp của văn hóa truyền thống là hướng đi đúng, nhưng cũng là thách thức. Đảng, Nhà nước, các bộ ngành và toàn xã hội cần coi đó là nhiệm vụ trọng tâm, cần có chiến lược, kế hoạch cụ thể dài hơi.

Báo Giáo dục & Thời đại

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Bắc Hà tôn vinh bản sắc các dân tộc tại Festival mùa Đông

Bắc Hà tôn vinh bản sắc các dân tộc tại Festival mùa Đông

Tối 21/11, Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Bắc Hà tổ chức Hội thi văn nghệ quần chúng “Âm vang bản sắc cao nguyên” trong khuôn khổ Festival mùa Đông năm 2026. Hội thi mang đến không gian nghệ thuật đặc sắc, giàu cảm xúc, tôn vinh, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của các dân tộc ở Bắc Hà.

Ngày Văn hóa Việt Nam: Từ chiều sâu văn hóa dân tộc đến khát vọng phát triển

Ngày Văn hóa Việt Nam: Từ chiều sâu văn hóa dân tộc đến khát vọng phát triển

Một ngày dành riêng cho văn hóa mang theo kỳ vọng về những giá trị sẽ được bồi đắp, giữ gìn trong nhiều thế hệ. Khi ngày 24/11 trở thành Ngày Văn hóa Việt Nam, điều cần suy ngẫm là làm sao để sự trân trọng, gìn giữ và trao truyền văn hóa dân tộc được chuyển hóa thành cách ứng xử, sức sáng tạo, nguồn lực to lớn góp phần phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Lào Cai lan tỏa giá trị văn hóa, quảng bá điểm đến

Lào Cai lan tỏa giá trị văn hóa, quảng bá điểm đến

Hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Văn hóa Việt Nam, tỉnh Lào Cai đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền và quảng bá các hoạt động hưởng ứng, gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc năm 2026. Thông qua các hoạt động từ cơ sở đến cấp tỉnh, địa phương hướng tới khơi dậy niềm tự hào, nâng cao ý thức gìn giữ bản sắc dân tộc, đồng thời quảng bá hình ảnh đất và người Lào Cai đến với du khách.

Giữ “hồn” xòe nơi bản Tày

Giữ “hồn” xòe nơi bản Tày

Giữa nhịp sống hiện đại, những điệu xòe, dậm Then và câu khắp Nôm của dân tộc Tày xã Chấn Thịnh vẫn được giữ gìn và trao truyền qua nhiều thế hệ. Góp phần làm nên sức sống ấy là tâm huyết của các thành viên Câu lạc bộ (CLB) Xòe và thực hành nghi lễ Then, Khắp Nôm xã Chấn Thịnh. Họ đang “giữ hồn” điệu xòe và lan tỏa nét đẹp văn hóa truyền thống trong đời sống mới.

Lào Cai đoạt 2 giải tại Giải Báo chí toàn quốc “Vì sự nghiệp phát triển Văn hóa Việt Nam” lần thứ tư

Lào Cai đoạt 2 giải tại Giải Báo chí toàn quốc “Vì sự nghiệp phát triển Văn hóa Việt Nam” lần thứ tư

Sáng 20/11, tại Hà Nội, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với Ban Tuyên giáo Trung ương và Hội Nhà báo Việt Nam tổ chức tổng kết, trao Giải Báo chí toàn quốc “Vì sự nghiệp phát triển Văn hóa Việt Nam” lần thứ tư năm 2026. Tại giải năm nay, tỉnh Lào Cai có 2 tác phẩm được vinh danh.

Ngày Văn hóa Việt Nam 2026: Sân khấu nghệ thuật phong phú các hoạt động chào mừng

Ngày Văn hóa Việt Nam 2026: Sân khấu nghệ thuật phong phú các hoạt động chào mừng

Hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc năm 2026, với thông điệp “Văn hóa soi đường cho quốc dân đi”, các nhà hát, đơn vị nghệ thuật thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đồng loạt tổ chức nhiều chương trình biểu diễn, giới thiệu những tác phẩm sân khấu đặc sắc tới công chúng.

Thanh âm di sản – Giai điệu tri ân

Thanh âm di sản – Giai điệu tri ân

Hưởng ứng Ngày Di sản văn hóa Việt Nam (23/11), Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) và chào mừng Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11), tối 19/11, Trường THPT Nguyễn Huệ, phường Yên Bái tổ chức chương trình nghệ thuật với chủ đề “Thanh âm di sản – Giai điệu tri ân”.

Gìn giữ sắc màu trang phục dân tộc Khơ Mú

Gìn giữ sắc màu trang phục dân tộc Khơ Mú

Trang phục truyền thống của dân tộc Khơ Mú không chỉ mang giá trị thẩm mỹ mà còn chứa đựng những nét văn hóa đặc trưng được trao truyền qua nhiều thế hệ. Với nhiều cách làm thiết thực, phường Nghĩa Lộ đang từng bước khơi dậy ý thức gìn giữ di sản trong cộng đồng, đưa trang phục truyền thống tiếp tục hiện diện trong đời sống.

Bế mạc lớp bồi dưỡng sáng tác trẻ chuyên ngành Mỹ thuật và Nhiếp ảnh năm 2026.

Bế mạc lớp bồi dưỡng sáng tác trẻ chuyên ngành Mỹ thuật và Nhiếp ảnh năm 2026.

Chiều 19/11, Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật tỉnh Lào Cai tổ chức bế mạc lớp bồi dưỡng sáng tác trẻ chuyên ngành Mỹ thuật và Nhiếp ảnh năm 2026. Tham dự chương trình có đại diện lãnh đạo Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật tỉnh, lãnh đạo trường Cao đẳng Nghề Yên Bái, các giảng viên, cùng toàn thể học viên.

Lào Cai: Tổng kết công tác bạn đọc năm 2026 và giao lưu tác giả, tác phẩm địa phương

Lào Cai: Tổng kết công tác bạn đọc năm 2026 và giao lưu tác giả, tác phẩm địa phương

Chiều 19/11, tại Thư viện tỉnh Lào Cai cơ sở 1, Trung tâm Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao tỉnh Lào Cai tổ chức Hội nghị tổng kết công tác bạn đọc năm 2026 và giao lưu tác giả, tác phẩm địa phương với chủ đề “Văn hóa đọc Lào Cai: Kết nối tương lai từ mạch nguồn truyền thống”.

Tìm về miền thiêng

Tìm về miền thiêng

Ở Mường Lò, có một dòng thác được người Thái đen lưu truyền là con đường đưa linh hồn trở về cõi trời. Bên dòng nước ấy là bãi đá cổ Đông Quái Hà gắn với những câu chuyện về tín ngưỡng, nguồn cội và đời sống của cộng đồng. 

Giữ mạch nguồn văn hóa Nùng

Giữ mạch nguồn văn hóa Nùng

Ở Lục Yên hôm nay, những bộ áo chàm truyền thống, tiếng nói, lời hát và phong tục của đồng bào dân tộc Nùng vẫn đang được gìn giữ. Từ nỗi lo tiếng mẹ đẻ dần mai một đến hành trình khôi phục trang phục truyền thống, kết nối cộng đồng, người Nùng nơi đây đang nỗ lực trao truyền những giá trị văn hóa của dân tộc cho thế hệ mai sau.

Lào Cai tổ chức các hoạt động chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 2026

Lào Cai tổ chức các hoạt động chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 2026

Chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11 gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc năm 2026, tỉnh Lào Cai tổ chức nhiều hoạt động đặc sắc. Điểm nhấn là chương trình nghệ thuật "Lào Cai - Sắc màu hội tụ" diễn ra lúc 20h00' ngày 23/11/2026 (thứ Hai), được truyền hình trực tiếp trên sóng Báo và Phát thanh, Truyền hình tỉnh Lào Cai. Trước đó, chương trình diễu diễn đường phố bắt đầu từ 19h15' cùng ngày. Dịp này, tỉnh cũng tổ chức khai trương “Không gian trà Shan và Sắc màu thổ cẩm”.

fb yt zl tw