Động thái này được đánh giá là bước đi chiến lược trong cạnh tranh địa chính trị với Washington, khi chính quyền Mỹ vừa nâng mức phí xin visa H-1B lên tới 100.000 USD mỗi năm - quyết định gây chấn động cộng đồng lao động công nghệ toàn cầu.
Điểm đột phá của K visa là không yêu cầu bảo lãnh từ doanh nghiệp - vốn là rào cản lớn nhất đối với H-1B. Chính sách này cho phép ứng viên trẻ nhập cảnh, cư trú và làm việc tại Trung Quốc ngay cả khi chưa có việc làm cụ thể. Điều này đặc biệt hấp dẫn với các kỹ sư Ấn Độ và nhiều quốc gia khác, những người lâu nay phụ thuộc vào hạn ngạch H-1B tại Mỹ vốn chỉ cấp 85.000 suất mỗi năm và phải qua hình thức xổ số.
Bắc Kinh gần đây liên tục nới lỏng chính sách thị thực và đầu tư nhằm khẳng định hình ảnh một nền kinh tế mở cửa. Ngoài K visa, Trung Quốc đã miễn thị thực cho công dân phần lớn các nước châu Âu, Nhật Bản và Hàn Quốc, đồng thời mở rộng nhiều lĩnh vực cho nhà đầu tư nước ngoài.
Trái lại, nước Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump áp dụng hàng loạt biện pháp thắt chặt: cắt giảm ngân sách nghiên cứu, giám sát chặt chẽ sinh viên và nhà khoa học quốc tế, đồng thời nâng phí visa H-1B lên mức kỷ lục. Chính sách này được cho là đã vô tình đẩy một bộ phận nhân tài công nghệ toàn cầu tìm kiếm cơ hội tại châu Á, đặc biệt là Trung Quốc.
Dù vậy, K visa vẫn còn nhiều điểm chưa rõ ràng. Hướng dẫn của chính phủ Trung Quốc chỉ nêu chung chung về yêu cầu "tuổi tác, trình độ và kinh nghiệm làm việc" mà chưa có chi tiết về ưu đãi tài chính, hỗ trợ việc làm, cư trú lâu dài hay bảo lãnh gia đình. Ngoài ra, rào cản ngôn ngữ - khi đa số doanh nghiệp công nghệ Trung Quốc hoạt động bằng tiếng Quan thoại - vẫn là thách thức lớn đối với lao động quốc tế.
Yếu tố chính trị cũng có thể tác động. Mối quan hệ căng thẳng Trung - Ấn khiến giới quan sát cho rằng Bắc Kinh sẽ thận trọng khi tiếp nhận số lượng lớn kỹ sư Ấn Độ, dù nhóm này chiếm 71% số visa H-1B được Mỹ cấp trong năm 2024.
Trong bối cảnh Washington siết chặt nhập cư và cắt giảm chi tiêu nghiên cứu, việc Bắc Kinh tung K visa được xem là cơ hội "ngàn vàng" để củng cố vị thế, đồng thời gửi đi thông điệp chính trị - Trung Quốc sẵn sàng trở thành điểm đến của nhân tài toàn cầu trong kỷ nguyên cạnh tranh công nghệ khốc liệt.
