Sáng 7/11, trình bày trước Quốc hội, Bộ trưởng Xây dựng Trần Hồng Minh nêu việc sớm đầu tư 3 tuyến cao tốc này là cần thiết, nhằm hoàn thiện mục tiêu 5.000 km cao tốc đến năm 2030.
Các dự án này đáp ứng nhu cầu vận tải ngày càng tăng khi các tuyến quốc lộ hiện hữu kết nối các tỉnh Sơn La, Lai Châu và Quảng Ngãi có quy mô nhỏ, tiêu chuẩn thấp, thường xuyên sạt lở vào mùa mưa lũ...
Tổng chiều dài đầu tư 3 dự án khoảng 430,5 km, trong đó dự án cao tốc Mộc Châu - Sơn La - Điện Biên 179,5 km, dự án cao tốc Bảo Hà - Lai Châu 119 km, dự án cao tốc Quảng Ngãi - Kon Tum 132km. Quy mô 4 làn xe cao tốc theo quy hoạch, tốc độ thiết kế 80-100 km/h.
Phạm vi thực hiện giải phóng mặt bằng 4 làn xe theo quy hoạch. Tổng diện tích đất sử dụng sơ bộ khoảng 4.583 ha, trong đó diện tích đề xuất chuyển đổi mục đích sử dụng rừng khoảng 1.155 ha. Chi phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khoảng 19.056 tỷ đồng.
Các dự án đã nghiên cứu phương án đầu tư theo phương thức đối tác công tư, loại hợp đồng BOT. Kết quả tính toán cho thấy với mức vốn nhà nước hỗ trợ khoảng 50-70% sơ bộ tổng mức đầu tư, thì vẫn không xác định được thời gian hoàn vốn. Các dự án lại đi qua khu vực miền núi, biên giới, nhiều đồng bào dân tộc thiểu số, điều kiện kinh tế rất khó khăn, là công trình thiết yếu, liên vùng.
Chính phủ đề xuất đầu tư 3 dự án theo hình thức đầu tư công. Sơ bộ tổng mức đầu tư 3 dự án khoảng 162.000 tỷ đồng, trong đó, dự án cao tốc Mộc Châu - Sơn La - Điện Biên là 63.000 tỷ đồng, dự án cao tốc Bảo Hà - Lai Châu gần 51.000 tỷ đồng, dự án cao tốc Quảng Ngãi - Kon Tum hơn 48.000 tỷ đồng.
Chính phủ cũng đề xuất Quốc hội cho phép áp dụng nhóm cơ chế, chính sách đặc thù tương tự các dự án quan trọng quốc gia đã được Quốc hội chấp thuận trước đó. Đó là chính sách chung về thẩm quyền điều chỉnh chủ trương đầu tư, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, chỉ định thầu, điều chỉnh quy hoạch và bãi đổ chất thải rắn xây dựng.
Báo cáo thẩm tra, ông Phan Văn Mãi, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính, cơ bản nhất trí với sự cần thiết đầu tư 3 dự án cao tốc. Riêng với cao tốc Bảo Hà - Lai Châu (dài 163 km) trong đó đầu tư trước đoạn Bảo Hà - Tân Phong dài 119 km, cơ quan thẩm tra đề nghị làm rõ lộ trình đầu tư đoạn còn lại đến cửa khẩu Ma Lù Thàng.
Đồng thời, Ủy ban đề nghị tối ưu phương án hướng tuyến sẽ hạn chế việc thu hồi đất, giảm tác động đến rừng tự nhiên, khu bảo tồn, bảo đảm sinh kế cho bà con dân tộc.
Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị làm rõ căn cứ tỉnh Lào Cai không tham gia vốn cho công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, cũng như khả năng bố trí 2.004 tỷ đồng của tỉnh Lai Châu...
Với cao tốc Mộc Châu - Sơn La - Điện Biên, cơ quan thẩm tra cho biết, nhiều ý kiến tán thành đề xuất đầu tư quy mô 4 làn xe cao tốc hoàn chỉnh, tốc độ thiết kế 80 km/giờ, phù hợp với nhu cầu vận tải dài hạn, tránh lãng phí và khó khăn khi nâng cấp, mở rộng sau này.
Về đề xuất sử dụng 100% vốn ngân sách Trung ương, Chính phủ cũng đã có giải trình do Sơn La là tỉnh nghèo biên giới, đã cân đối các nguồn vốn cho 17 tuyến kết nối khác và cao tốc Hòa Bình - Mộc Châu nên không còn khả năng đối ứng. Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát, bảo đảm tính khả thi của phương án bố trí vốn theo từng giai đoạn.
Quốc hội dự kiến thông qua chủ trương các dự án này vào ngày 21/11.
