Chuyến thăm có ý nghĩa quan trọng, mở ra những triển vọng hợp tác mới
Từ ngày 8-11/11/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sẽ thăm chính thức Nhật Bản. Đây là chuyến thăm đầu tiên của Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam tới đất nước Mặt trời mọc sau 11 năm, kể từ chuyến thăm của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng vào năm 2015.
Trong cuộc trả lời phỏng vấn báo chí mới đây, Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam Ito Naoki khẳng định chuyến thăm có ý nghĩa hết sức quan trọng, góp phần thúc đẩy hơn nữa quan hệ hữu nghị và hợp tác giữa Nhật Bản và Việt Nam trong khuôn khổ quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện vì hòa bình và thịnh vượng ở châu Á và trên thế giới.
Chuyến thăm có ý nghĩa hết sức quan trọng, góp phần thúc đẩy hơn nữa quan hệ hữu nghị và hợp tác giữa Nhật Bản và Việt Nam trong khuôn khổ quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện vì hòa bình và thịnh vượng ở châu Á và trên thế giới.
Theo Đại sứ Ito Naoki, việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thăm Nhật Bản ngay trong năm đầu tiên của nhiệm kỳ 5 năm sau khi được bầu giữ chức Tổng Bí thư tại Đại hội XIV của Đảng hồi đầu năm nay cho thấy Đảng Cộng sản Việt Nam rất coi trọng quan hệ với Nhật Bản. Nhật Bản mong muốn phối hợp chặt chẽ với phía Việt Nam, nỗ lực để chuyến thăm đạt được những kết quả thực chất và thành công tốt đẹp.
Đặc biệt, chuyến thăm diễn ra tiếp sau chuyến thăm Việt Nam hồi tháng 5/2026 của Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae. Trong cùng một năm, lãnh đạo cấp cao hai nước đã thực hiện các chuyến thăm và giao lưu song phương, tạo cơ hội để đưa quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện giữa hai nước lên một tầm cao mới.
Đề cập những nội dung hợp tác trọng tâm trong chuyến thăm, Đại sứ Ito Naoki cho biết Nhật Bản đặc biệt coi trọng ba lĩnh vực lớn.
Trước hết, trong bối cảnh tình hình quốc tế ngày càng diễn biến phức tạp, trật tự quốc tế đang đứng trước nhiều thách thức, Nhật Bản và Việt Nam cần tăng cường hợp tác, cùng đóng góp vào việc duy trì hòa bình và ổn định của khu vực.
Thứ hai là đẩy mạnh hợp tác trong các lĩnh vực an ninh kinh tế, củng cố chuỗi cung ứng và đổi mới sáng tạo. Đây là những lĩnh vực đã được lãnh đạo hai nước nhất trí coi trọng thúc đẩy trong chuyến thăm Việt Nam của Thủ tướng Takaichi Sanae hồi tháng 5 vừa qua.
"Chuyến thăm có ý nghĩa hết sức quan trọng, góp phần thúc đẩy hơn nữa quan hệ hữu nghị và hợp tác giữa Nhật Bản và Việt Nam trong khuôn khổ quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện vì hòa bình và thịnh vượng ở châu Á và trên thế giới" - Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam Ito Naoki.
Các lĩnh vực ưu tiên được xác định gồm trí tuệ nhân tạo (AI), chất bán dẫn, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, khoáng sản quan trọng và an ninh lương thực, nông nghiệp. Trên cơ sở những nội dung đã trao đổi, phía Nhật Bản mong muốn tiếp tục cụ thể hóa và triển khai các hoạt động hợp tác trong những lĩnh vực này, đồng thời sẽ nỗ lực để hiện thực hóa các mục tiêu đã đề ra.
Thứ ba là giao lưu nhân dân và giao lưu văn hóa. Đại sứ Ito Naoki cho biết số lượt người Nhật Bản đến Việt Nam và người Việt Nam đến Nhật Bản đều đang gia tăng. Dự kiến trong năm 2026, số người Việt Nam đến Nhật Bản sẽ vượt 700 nghìn lượt, trong khi số người Nhật Bản đến Việt Nam có thể đạt gần 900 nghìn lượt. “Nhật Bản coi trọng việc tiếp tục thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa giao lưu nhân dân giữa hai nước, mở rộng giao lưu giữa các địa phương, tăng cường quan hệ liên kết và hợp tác giữa chính quyền các địa phương của hai nước”, Đại sứ nêu rõ.
Thúc đẩy hợp tác công nghệ, năng lượng và đào tạo nhân lực chất lượng cao
Một trong những định hướng quan trọng được Đại sứ Ito Naoki nhấn mạnh là tăng cường hợp tác đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, nhất là trong các lĩnh vực bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.
Trong lĩnh vực bán dẫn, hiện Nhật Bản và Việt Nam đang triển khai các dự án hợp tác giữa 5 cặp trường đại học, bao gồm nghiên cứu chung giữa các trường và đào tạo nghiên cứu sinh tiến sĩ Việt Nam tại Nhật Bản. Nhân chuyến thăm lần này, hai nước dự kiến công bố thêm 6 đề tài nghiên cứu chung mới. Nhật Bản đặt mục tiêu đào tạo tổng cộng 250 nhân lực Việt Nam trong lĩnh vực bán dẫn thông qua các chương trình tiến sĩ tại Nhật Bản.
Bên cạnh đó, trước mong muốn hợp tác đào tạo tiến sĩ trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo của phía Việt Nam, Nhật Bản đang cân nhắc khả năng mở rộng chương trình NEXUS, hiện tập trung phát triển nguồn nhân lực bán dẫn, sang lĩnh vực đào tạo nhân lực AI.
Thông qua chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Nhật Bản mong muốn thúc đẩy hơn nữa hợp tác song phương trong cả hai lĩnh vực bán dẫn và AI, thông qua các chương trình nghiên cứu chung và đào tạo nghiên cứu sinh Việt Nam ở trình độ tiến sĩ tại Nhật Bản. Nhật Bản dự định triển khai khoản vay chương trình dành cho Việt Nam nhằm hoàn thiện các chính sách và cơ chế liên quan đến AI, qua Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA).
Đối với Trường Đại học Việt Nhật, Đại sứ Ito Naoki cho biết, Nhật Bản hướng tới xây dựng trường trở thành một cơ sở giáo dục đại học định hướng nghiên cứu, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và đào tạo nguồn nhân lực có tính ứng dụng thực tiễn cao. Trong thời gian tới, việc xây dựng khuôn viên trường bằng nguồn vốn vay ODA của Nhật Bản sẽ được triển khai.
Hiện đã có 200 sinh viên đang theo học các chương trình đào tạo về bán dẫn tại trường. Nhật Bản sẽ phối hợp với Chính phủ Việt Nam để tiếp tục hoàn thiện môi trường học tập, cũng như tăng cường cơ sở vật chất và trang thiết bị phục vụ nghiên cứu, qua đó tạo điều kiện tốt hơn cho sinh viên và các hoạt động đào tạo, nghiên cứu của nhà trường.
Trong lĩnh vực năng lượng, Nhật Bản mong muốn thúc đẩy hợp tác giữa Chính phủ và các doanh nghiệp tư nhân nhằm bảo đảm nguồn cung năng lượng đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của Việt Nam trong quá trình phát triển kinh tế. Trong khuôn khổ Sáng kiến Cộng đồng phát thải ròng bằng 0 châu Á (AZEC), các doanh nghiệp Nhật Bản đang cân nhắc triển khai xây dựng các nhà máy điện khí LNG tại Việt Nam.
“Nhật Bản hoan nghênh việc Quốc hội Việt Nam hiện đang tiến hành sửa đổi Luật Điện lực, đồng thời kỳ vọng những vướng mắc liên quan đến tính khả thi về mặt tài chính, đặc biệt là việc xây dựng cơ chế bảo đảm khả năng thu hồi chi phí đầu tư, sẽ từng bước được tháo gỡ”, Đại sứ nhấn mạnh.
Theo Đại sứ, việc thúc đẩy liên kết giữa Chính phủ, doanh nghiệp và giới học thuật tại Việt Nam sẽ góp phần tạo dựng môi trường thuận lợi cho hợp tác với các cơ quan, trường đại học và doanh nghiệp Nhật Bản. Đây là yếu tố có ý nghĩa hết sức quan trọng, không chỉ đối với lĩnh vực năng lượng mà còn trong các lĩnh vực bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.
Đại sứ cũng cho rằng việc thiết lập một khuôn khổ đối thoại giữa hai nước, với sự tham gia của các cơ quan chính phủ, trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp để cùng trao đổi về đổi mới sáng tạo và thúc đẩy các hoạt động hợp tác cụ thể sẽ mang ý nghĩa hết sức thiết thực.
Về thương mại và đầu tư, Đại sứ Ito Naoki nhấn mạnh Việt Nam được định vị như một cứ điểm sản xuất đầy tiềm năng của châu Á. Dẫn số liệu thống kê cho thấy, quy mô thương mại giữa Việt Nam và Nhật Bản đã tăng gấp 1,8 lần trong vòng 10 năm qua, Đại sứ khẳng định, với đà tăng trưởng này, kim ngạch thương mại song phương có thể đạt 75 tỷ USD vào năm 2030.
Trong bối cảnh thương mại giữa hai nước tiếp tục mở rộng, các mặt hàng như thiết bị điện, linh kiện điện tử và phụ tùng ô tô sẽ tiếp tục là những nhóm hàng triển vọng trong hoạt động thương mại song phương. Bên cạnh đó, trong lĩnh vực nông sản, Nhật Bản và Việt Nam dự kiến sẽ mở cửa thị trường cho một số mặt hàng mới, cụ thể là nho từ Nhật Bản và bưởi từ Việt Nam. Theo Đại sứ, nông sản sẽ là lĩnh vực có nhiều tiềm năng gia tăng xuất khẩu trong thời gian tới. Ngoài ra, Nhật Bản cũng kỳ vọng đẩy mạnh xuất khẩu sang Việt Nam đối với các mặt hàng như rượu sake, thịt bò Wagyu…
Về đầu tư, Đại sứ Ito Naoki cho biết, Nhật Bản hoan nghênh việc Việt Nam ban hành Nghị quyết số 10 của Bộ Chính trị, trong đó đề ra chủ trương thu hút FDI chất lượng cao, chú trọng đào tạo nguồn nhân lực, chuyển giao công nghệ, nghiên cứu và phát triển. Đại sứ cho rằng các chủ trương này cần tiếp tục được cụ thể hóa bằng những cơ chế ưu đãi phù hợp, qua đó thúc đẩy hơn nữa dòng vốn FDI chất lượng cao từ Nhật Bản, đẩy mạnh đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đồng thời tăng cường sự liên kết, hợp tác giữa doanh nghiệp hai nước.
Trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 9 năm nay, đầu tư từ Nhật Bản vào Việt Nam đã tăng 15,5%, đạt 2,45 tỷ USD. Tổng vốn đầu tư lũy kế của Nhật Bản tại Việt Nam hiện đạt 81,2 tỷ USD, đưa Nhật Bản tiếp tục duy trì vị trí là nhà đầu tư lớn thứ ba tại Việt Nam. Đáng chú ý, các doanh nghiệp Nhật Bản luôn chủ động đưa các doanh nghiệp Việt Nam tham gia vào chuỗi cung ứng của mình. Điển hình, tỷ lệ nội địa hóa trong lĩnh vực xe máy của Honda tại Việt Nam đã đạt 90%.
Theo khảo sát gần đây của Tổ chức Xúc tiến thương mại Nhật Bản (JETRO), khoảng 5% doanh nghiệp được khảo sát cho biết có ý định nâng tỷ lệ thu mua nội địa trong vòng 1-2 năm tới. Đại sứ Ito Naoki nhấn mạnh, để tận dụng tốt hơn cơ hội hợp tác, các doanh nghiệp Việt Nam cần tiếp tục nâng cao năng lực công nghệ, chất lượng nguồn nhân lực và chất lượng sản phẩm, qua đó tạo môi trường thuận lợi cho các doanh nghiệp Nhật Bản mở rộng đầu tư, tăng cường liên kết với doanh nghiệp trong nước, góp phần phát triển ngành công nghiệp phụ trợ và giúp doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng cũng như chuỗi giá trị toàn cầu.
Tăng cường hợp tác vì hòa bình khu vực, mở rộng giao lưu nhân dân
Trong bối cảnh tình hình thế giới và môi trường chiến lược diễn biến ngày càng phức tạp, việc duy trì trật tự quốc tế dựa trên nguyên tắc thượng tôn pháp luật trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.
Đại sứ Ito Naoki nêu rõ, Nhật Bản và Việt Nam có sự chia sẻ về những giá trị chiến lược này, khẳng định quyết tâm cùng hợp tác, đóng góp vào duy trì hòa bình và ổn định của khu vực. Theo Đại sứ, đây cũng là nội dung mà phía Nhật Bản cũng muốn nhấn mạnh trong chuyến thăm Nhật Bản tới đây của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.
“Nhật Bản hoan nghênh việc Việt Nam tiếp tục phát triển kinh tế, nâng cao vị thế và vai trò trong khu vực, đóng góp tích cực hơn nữa vào việc duy trì hòa bình và ổn định. Chúng tôi mong muốn tiếp tục ủng hộ và đồng hành cùng Việt Nam. Nhật Bản và Việt Nam sẽ cùng phối hợp để duy trì những lợi ích chung, hướng tới mục tiêu bảo đảm hòa bình và ổn định của khu vực”, Đại sứ Ito Naoki khẳng định.
Đánh giá cao vai trò ngày càng nổi bật của Việt Nam tại các khuôn khổ đa phương, Đại sứ Ito Naoki cho biết Nhật Bản hoan nghênh việc Việt Nam phát huy vị thế với tư cách nước Chủ tịch CPTPP trong năm 2026 và nước chủ nhà APEC năm 2027.
Nhật Bản hoan nghênh việc Việt Nam tiếp tục phát triển kinh tế, nâng cao vị thế và vai trò trong khu vực, đóng góp tích cực hơn nữa vào việc duy trì hòa bình và ổn định. Chúng tôi mong muốn tiếp tục ủng hộ và đồng hành cùng Việt Nam. Nhật Bản và Việt Nam sẽ cùng phối hợp để duy trì những lợi ích chung, hướng tới mục tiêu bảo đảm hòa bình và ổn định của khu vực.
Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam Ito Naoki
Nhật Bản kỳ vọng Việt Nam đưa ra tầm nhìn về thúc đẩy hội nhập kinh tế châu Á-Thái Bình Dương và tăng cường khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng trong kỷ nguyên mới, qua đó góp phần thúc đẩy liên kết kinh tế khu vực thông qua APEC. Đồng thời, kỳ vọng các nước sẽ đi sâu thảo luận về những chủ đề như làm thế nào để nâng cao năng suất, cần lựa chọn cách tiếp cận ra sao trong lĩnh vực an ninh kinh tế.
Trong khuôn khổ quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện vì hòa bình và thịnh vượng ở châu Á và trên thế giới giữa hai nước, Nhật Bản sẽ nỗ lực hết sức để góp phần vào thành công của kỳ APEC do Việt Nam đăng cai vào năm tới.
Cũng theo Đại sứ Ito Naoki, Nhật Bản đặc biệt coi trọng việc hiện thực hóa tầm nhìn chính sách “Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và rộng mở” (FOIP) do Nhật Bản đề xướng. Trong chuyến thăm Việt Nam hồi tháng 5/2026 của Thủ tướng Takaichi Sanae, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã tuyên bố mạnh mẽ rằng Việt Nam ủng hộ các sáng kiến của Nhật Bản tại khu vực, trong đó có FOIP. Đây là thông điệp hết sức có ý nghĩa, mở ra thêm nhiều triển vọng hợp tác giữa hai nước.
Cùng với hợp tác trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, giao lưu nhân dân tiếp tục là một trong những nền tảng quan trọng của quan hệ Việt Nam-Nhật Bản. Đại sứ Ito Naoki dự báo, trước năm 2030, tổng lượng người đi lại giữa hai nước theo cả hai chiều sẽ đạt mốc 2 triệu lượt. Năm 2028 cũng đánh dấu kỷ niệm 55 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam-Nhật Bản. Hướng tới dấu mốc này, trong chuyến thăm Nhật Bản của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, lãnh đạo hai nước dự kiến sẽ đưa ra những chủ trương, định hướng mới nhằm tiếp tục thúc đẩy du lịch song phương cũng như tăng cường giao lưu giữa các địa phương.
Để gia tăng lượng người đi lại giữa hai nước, việc tăng số chuyến bay thẳng và chuyến bay thuê chuyến có ý nghĩa rất quan trọng. Không chỉ các thành phố lớn của Nhật Bản như Tokyo, Nagoya, Osaka và Fukuoka, một số sân bay địa phương như Hiroshima và Shizuoka cũng đã có đường bay thẳng kết nối với Việt Nam. Trong thời gian tới, đường bay thẳng giữa Việt Nam và Hokkaido cũng đang được lên kế hoạch.
Đại sứ bày tỏ kỳ vọng tần suất các chuyến bay giữa hai nước sẽ tiếp tục tăng lên để ngày càng có nhiều du khách Việt Nam khám phá những điểm đến mới, ngoài Cung đường vàng truyền thống bao gồm Tokyo, Osaka, Kyoto và núi Phú Sĩ. Đồng thời, thông qua chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, phía Việt Nam cũng có cơ hội giới thiệu những nét hấp dẫn của đất nước mình tới người dân Nhật Bản.
Đề cập đến giao lưu văn hóa, Đại sứ Ito Naoki cho biết, Việt Nam đang chú trọng phát triển các ngành công nghiệp văn hóa, trong khi Nhật Bản cũng đang thúc đẩy phát triển ngành công nghiệp nội dung, trong đó có manga, anime và J-POP. Đây là những lĩnh vực có tiềm năng góp phần tăng cường giao lưu giữa thế hệ trẻ, nâng cao hiểu biết lẫn nhau giữa nhân dân hai nước.
