“Đây là một bản ghi nhớ thỏa thuận. Và nếu chúng ta không thích nó, chúng ta sẽ nối lại các cuộc ném bom”, Tổng thống Mỹ Trump nói tại hội nghị thượng đỉnh G7 ở Pháp.
Các lãnh đạo G7 ngày 17/6 đã yêu cầu ngừng bắn ở Li-băng và cho biết sẽ đa dạng hóa các tuyến đường cung cấp năng lượng để giảm sự phụ thuộc vào eo biển Hormuz, đồng thời hoan nghênh thỏa thuận tạm thời ngừng bắn.
Các nhà lãnh đạo gặp nhau tại thị trấn Evian-les-Bains của Pháp, cách nơi dự kiến ký kết bản ghi nhớ Mỹ - Iran tại Thụy Sĩ khoảng một giờ lái xe dọc theo bờ hồ Geneva.
Bản ghi nhớ giữa Mỹ và Iran dự kiến sẽ khởi động các cuộc đàm phán hướng tới một giải pháp cuối cùng để chấm dứt cuộc chiến.
"Chúng tôi nhấn mạnh sự cần thiết của việc đàm phán, để giải quyết các mối đe dọa do Iran gây ra trong và ngoài khu vực, và đảm bảo rằng họ sẽ không bao giờ có được vũ khí hạt nhân”, các nhà lãnh đạo cho biết trong một tuyên bố.
Hội nghị thượng đỉnh đã cho ông Trump cơ hội trình bày thỏa thuận với Iran cho các đồng minh Anh, Canada, Pháp, Đức, Ý và Nhật Bản.
Họ chia sẻ những lo ngại của Washington về chương trình hạt nhân của Iran và các vấn đề khác, nhưng chưa bao giờ tán thành quyết định bắt đầu chiến dịch quân sự của ông, và lo ngại Tehran đã giành được lợi thế bằng cách đối đầu với một siêu cường, đồng thời khẳng định quyền kiểm soát eo biển.
Các nhà lãnh đạo bày tỏ sẵn sàng đóng góp vào việc thực hiện thỏa thuận, với liên minh do Anh và Pháp dẫn đầu sẽ giúp đảm bảo an ninh vận chuyển hàng hải một khi eo biển Hormuz mở cửa trở lại.
Ông Trump dường như đã đạt được rất ít mục tiêu đặt ra từ đầu cuộc chiến. Chính phủ Iran vẫn tại vị, kho dự trữ uranium làm giàu cao của nước này vẫn chưa được giao nộp, khả năng tên lửa đạn đạo của nước này vẫn chưa bị phá hủy, và nước này vẫn chưa chấm dứt việc hỗ trợ các lực lượng dân quân chống Israel như phong trào Hezbollah ở Li-băng.
Ông Trump nói rằng thỏa thuận nêu rõ Iran sẽ không có vũ khí hạt nhân, nhắc lại lập trường chính thức của Iran kể từ những năm 1970. Các quan chức Mỹ cho biết, các cuộc thảo luận tiếp theo sẽ dẫn đến việc loại bỏ hoặc phá hủy kho dự trữ uranium làm giàu của nước này.
Nhưng việc kết thúc chiến tranh theo những điều khoản như vậy vẫn có thể khiến ông Trump phải đối mặt với sự chỉ trích, kể cả từ những người diều hâu trong chính đảng Cộng hòa của ông, trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11.
Một trong những câu hỏi lớn nhất vẫn còn bỏ ngỏ về thỏa thuận ngừng bắn là số phận của Li-băng, quốc gia mà Israel đã tấn công vào tháng 3 để loại bỏ Hezbollah sau khi nhóm này bắn qua biên giới để thể hiện sự đoàn kết với Tehran.
Lực lượng Israel vẫn kiểm soát một vùng rộng lớn ở miền nam Li-băng, nơi hơn một triệu người đã phải rời bỏ nhà cửa, trong khi Hezbollah vẫn chưa bị đánh bại.
Iran nói rằng thỏa thuận ngừng bắn cũng phải chấm dứt các hành động thù địch ở Li-băng, và một thỏa thuận lâu dài phải dẫn đến việc Israel rút quân. Israel, quốc gia bị loại khỏi các cuộc đàm phán hòa bình giữa Mỹ và Iran, nói rằng họ sẽ không rút quân và bảo lưu quyền sử dụng vũ lực.
Điều đó đã tạo ra một rạn nứt giữa Israel và Mỹ, với việc ông Trump công khai chỉ trích đồng minh thời chiến của mình - Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu.
Trong tuyên bố của mình, các nhà lãnh đạo G7 kêu gọi một "lệnh ngừng bắn mạnh mẽ ngay lập tức" ở Li-băng và giải giáp Hezbollah.
