Sớm hoàn thiện pháp luật về bảo vệ động vật hoang dã

Việt Nam được đánh giá là một trong các quốc gia có khung pháp lý khá hoàn chỉnh về ngăn chặn hoạt động săn, bẫy, bắt động vật hoang dã. Tuy nhiên, một số điểm chồng chéo, chưa rõ trong các quy định đã gây khó trong việc xử lý hành vi vi phạm.

Săn bắt chim, thú tại rừng Tả Liên, tỉnh Lai Châu.

Săn bắt chim, thú tại rừng Tả Liên, tỉnh Lai Châu.

Hơn 12 triệu bẫy dây đe dọa sinh tồn các loài động vật hoang dã

Theo báo cáo của Tổ chức Quốc tế về Bảo tồn thiên nhiên (WWF), ước tính có khoảng 12,3 triệu bẫy dây (thường được làm từ dây phanh xe đạp hay dây cáp) đang đe doạ các loài động vật hoang dã trong các khu bảo tồn ở Campuchia, Lào và Việt Nam. Nhiều loại bẫy: kiềng, chông, dây, gài lao, điện, sập, lưới mờ... được sử dụng để bắt thú rừng. Các loại súng tự chế: hoa cải, cồn, cao-su và tên, nỏ cũng được sử dụng khá phổ biến. Nhiều nơi còn bẫy bắt động vật hoang dã là các loài chim, rắn, lưỡng cư ở mọi sinh cảnh hoang dã, đặc biệt là vào mùa di cư của các loài chim từ phương bắc về qua Việt Nam.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, để bảo tồn hệ sinh thái tự nhiên, các loài động vật hoang dã, Nghị định số 84/2021/NĐ-CP về quản lý thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm đã đưa 105 loài động vật vào nhóm IB (Các loài thực vật rừng, động vật rừng đang bị đe dọa tuyệt chủng nghiêm cấm khai thác, sử dụng vì mục đích thương mại), 81 loài vào nhóm IIB (Các loài thực vật rừng, động vật rừng chưa bị đe dọa tuyệt chủng nhưng có nguy cơ bị đe dọa nếu không được quản lý chặt chẽ, hạn chế khai thác, sử dụng vì mục đích thương mại). Hành vi săn, bắt động vật hoang dã nguy cấp, quý, hiếm có thể bị xử lý theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi năm 2017) với mức án cao nhất là 15 năm tù.

Một số quy định còn bất cập, chưa rõ ràng

Theo chuyên gia về bảo tồn động vật hoang dã, nguyên Phó Giám đốc cơ quan thẩm quyền quản lý Cites Việt Nam Vương Tiến Mạnh, có một số điều khoản chưa đồng bộ, chưa rõ ràng dẫn đến việc khó xử lý các hành vi vi phạm. Nghị quyết hướng dẫn số 05/2018/NQ-HĐTP của Hội đồng thẩm phán giải thích một số thuật ngữ như “Bộ phận cơ thể không thể tách rời sự sống là những bộ phận thực hiện các chức năng chuyên biệt của cơ thể động vật, ngay khi tách rời những bộ phận này khỏi cơ thể sống của động vật thì động vật đó chết (ví dụ: đầu, tim, bộ da, bộ xương, buồng gan...)” nhưng vẫn chưa giải thích rõ được khi động vật bị mất bộ phận thì động vật chết ngay, hay sau một thời gian sẽ chết do không thể kiếm ăn hoặc bị nhiễm trùng.

Quy định “Săn bắt vào thời gian bị cấm là săn bắt động vật hoang dã, động vật nguy cấp, quý, hiếm vào mùa sinh sản hoặc mùa di cư của chúng. Việc xác định mùa sinh sản, mùa di cư của từng loài theo quy định của cơ quan có thẩm quyền”. Nhưng trên thực tế, chưa có bất kỳ cơ quan thẩm quyền nào quy định mùa di cư, sinh sản của các loài.

Thực tiễn thi hành pháp luật, cũng xuất hiện bất cập gây khó khăn trong xử lý hành vi vi phạm. Trong bài viết “Một số khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn thi hành pháp luật hình sự về bảo vệ động vật hoang dã” của Viện Kiểm sát Nhân dân tỉnh Quảng Ninh đã nêu hàng loạt tồn tại trong quy định về khách thể; về trường hợp thu giữ được nhiều loài động vật nguy cấp, quý, hiếm thuộc các lớp khác nhau; vấn đề định giá động vật hoang dã; vấn đề xử lý vật chứng. Từ những bất cập đó, đơn vị kiến nghị sửa đổi Bộ luật Hình sự theo hướng quy định tội phạm vi phạm quy định về bảo vệ động vật hoang dã trong Chương XIX “Các tội phạm về môi trường”. Sớm có hướng dẫn của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao xác định mùa sinh sản, mùa di cư của từng loài để thống nhất trong xử lý.

Bẫy dây thu được tại Vườn Quốc gia Yok Đôn, tỉnh Đắk Lắk.
Bẫy dây thu được tại Vườn Quốc gia Yok Đôn, tỉnh Đắk Lắk.

Về trường hợp thu giữ được nhiều loài động vật nguy cấp, quý, hiếm thuộc các lớp khác nhau, cơ quan tố tụng cho rằng cần có quy định theo hướng đối với trường hợp thu giữ được nhiều loài động vật có cả lớp thú, lớp chim, lớp bò sát và lớp khác thuộc Danh mục nhóm IB hoặc Phụ lục I Công ước CITES, nếu chưa đủ số lượng theo từng lớp quy định tại Điều 244 Bộ luật Hình sự thì cộng tất cả các cá thể động vật lại, sau đó quy đổi về một lớp hoặc loài theo hướng có lợi cho người phạm tội để xử lý hình sự, bảo đảm tính công bằng, khách quan trong chính sách xử lý hình sự. Bên cạnh đó, cũng cần có văn bản hướng dẫn cụ thể về xử lý vật chứng là động vật hoang dã, động vật nguy cấp, quý, hiếm còn sống và vật chứng là cá thể động vật chết hoặc sản phẩm động vật hoang dã, động vật nguy cấp, quý, hiếm. Hướng dẫn thống nhất về việc định giá đối với động vật hoang dã, động vật nguy cấp, quý, hiếm.

Gắn trách nhiệm bảo vệ động vật hoang dã với chính quyền địa phương

Bên cạnh việc sớm hoàn thiện pháp luật về bảo vệ động vật hoang dã, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn động vật hoang dã Nguyễn Văn Thái kiến nghị, cần gắn chặt trách nhiệm để mất động vật hoang dã với lực lượng thực thi pháp luật tại địa phương. Đồng thời, cần tăng cường năng lực cho lực lượng kiểm lâm, công an về các kỹ năng nhận dạng động vật hoang dã, kỹ năng điều tra, tuần tra, giám sát các hoạt động săn, bắt động vật hoang dã.

nhandan.vn

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Xóa định kiến giới, trao cơ hội bình đẳng cho trẻ em gái

Xóa định kiến giới, trao cơ hội bình đẳng cho trẻ em gái

Bình đẳng giới cần bắt đầu từ những thay đổi trong nhận thức và hành động của mỗi gia đình, cộng đồng: xóa bỏ định kiến về giới tính ngay từ khi trẻ chưa chào đời, bảo đảm trẻ em gái được học tập, phát triển và tự quyết định tương lai. Tại Lào Cai, các hoạt động truyền thông, vận động đang từng bước làm thay đổi quan niệm, tạo điều kiện để trẻ em gái được lớn lên bình đẳng và phát huy năng lực.

Một hành trình làm mẹ, nhiều vòng tay chở che

Một hành trình làm mẹ, nhiều vòng tay chở che

Làm mẹ là hành trình thiêng liêng, nhưng cũng là quãng thời gian người phụ nữ phải đối mặt với nhiều thay đổi và nguy cơ về sức khỏe. Để mỗi em bé được chào đời an toàn, mỗi gia đình đón niềm hạnh phúc “mẹ tròn, con vuông”, phía sau người mẹ luôn cần những vòng tay đồng hành của gia đình, cán bộ y tế và cộng đồng.

Kết nối y tế, chăm sóc sức khỏe từ xa

Kết nối y tế, chăm sóc sức khỏe từ xa

Thời gian qua, hoạt động khám, chữa bệnh từ xa tại Lào Cai từng bước được mở rộng, góp phần kết nối chuyên môn giữa các tuyến y tế, nâng cao năng lực cho cán bộ y tế cơ sở và tạo điều kiện để người dân vùng cao tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe thuận lợi hơn.

Nhận diện các khoản lạm thu trong trường học

Nhận diện các khoản lạm thu trong trường học

Những phiếu báo thu tiền đầu năm học với hàng loạt khoản thu dịch vụ, kĩ năng bổ trợ, câu lạc bộ tự chọn lên tới hàng triệu đồng vẫn đang làm dấy lên băn khoăn về tính tự nguyện, nguy cơ chồng chéo nội dung và áp lực tài chính đối với phụ huynh.

Dưới tán cây sơn tra cổ thụ

Dưới tán cây sơn tra cổ thụ

Ai đã một lần đến đèo Ô Quý Hồ (phường Sa Pa) chắc hẳn đều ngỡ ngàng trước cây sơn tra cổ thụ. Chủ nhân của cây sơn tra - ông Bùi Sỹ Mạnh cho biết, tuổi của cây đã ngoài 80. Cây sơn tra không chỉ cho những mùa quả ngọt mà còn lưu giữ ký ức của một gia đình, chứng kiến bao đổi thay của con người và vùng đất nơi đây.

Giáo dục pháp luật - Nền tảng xây dựng trường học an toàn

Giáo dục pháp luật - Nền tảng xây dựng trường học an toàn

Thời gian qua, công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật trong các nhà trường đang được tỉnh Lào Cai triển khai với nhiều hình thức linh hoạt, gần gũi với học sinh. Không chỉ trang bị kiến thức, đây còn là giải pháp quan trọng giúp các em nâng cao ý thức tự bảo vệ, chủ động phòng tránh vi phạm, góp phần xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh.

Sức trẻ trong thời đại số

Sức trẻ trong thời đại số

Nhìn lại chặng đường cống hiến của tuổi trẻ hôm nay, có thể thấy tinh thần xung kích, tình nguyện đang được tiếp nối bằng những cách làm sáng tạo, phù hợp với yêu cầu của thời đại. Từ quảng bá nông sản qua các gian hàng số đến hướng dẫn người dân sử dụng công nghệ theo mô hình “1 thanh niên hướng dẫn 10 người dân”, tuổi trẻ từng bước đưa tiện ích số vào đời sống, mở rộng cơ hội phát triển kinh tế và góp sức xây dựng quê hương trong thời đại số.

Mù Cang Chải chủ động kiểm soát bệnh dại

Mù Cang Chải chủ động kiểm soát bệnh dại

Từ năm 2022 đến nay, trên địa bàn xã Mù Cang Chải không ghi nhận ca mắc mới hoặc tử vong nào do bệnh dại. Dù vậy, địa phương vẫn có những giải pháp cụ thể, thiết thực nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng với quyết tâm không để người bị tử vong do bệnh dại.

Kiên trì đồng hành cùng trẻ đặc biệt

Kiên trì đồng hành cùng trẻ đặc biệt

Với trẻ có nhu cầu giáo dục đặc biệt, việc học không chỉ dừng lại ở tiếp nhận kiến thức mà là hành trình rèn luyện kỹ năng giao tiếp, khả năng tự phục vụ và tương tác với những người xung quanh. Mỗi tiến bộ nhỏ đều là kết quả của sự kiên trì, bền bỉ. Trên hành trình ấy, những người thầy, người cô vẫn lặng lẽ đồng hành, nâng niu từng bước trưởng thành của trẻ bằng tình yêu thương và sự thấu hiểu.

Tiếng đàn kết nối sân trường

Tiếng đàn kết nối sân trường

Không cần sân khấu hoành tráng, cũng chẳng có khoảng cách giữa người biểu diễn và khán giả, những giai điệu vang lên giữa sân Trường THPT Lào Cai, phường Lào Cai mang đến sắc màu mới cho giờ ra chơi. Tiếng đàn piano, lời ca cùng những điệu nhảy sôi động không chỉ giúp các em học sinh giải tỏa căng thẳng sau giờ học mà còn lan tỏa niềm đam mê, sự tự tin và tinh thần kết nối.

fb yt zl tw