Sớm hoàn thiện pháp luật về bảo vệ động vật hoang dã

Việt Nam được đánh giá là một trong các quốc gia có khung pháp lý khá hoàn chỉnh về ngăn chặn hoạt động săn, bẫy, bắt động vật hoang dã. Tuy nhiên, một số điểm chồng chéo, chưa rõ trong các quy định đã gây khó trong việc xử lý hành vi vi phạm.

Săn bắt chim, thú tại rừng Tả Liên, tỉnh Lai Châu.

Săn bắt chim, thú tại rừng Tả Liên, tỉnh Lai Châu.

Hơn 12 triệu bẫy dây đe dọa sinh tồn các loài động vật hoang dã

Theo báo cáo của Tổ chức Quốc tế về Bảo tồn thiên nhiên (WWF), ước tính có khoảng 12,3 triệu bẫy dây (thường được làm từ dây phanh xe đạp hay dây cáp) đang đe doạ các loài động vật hoang dã trong các khu bảo tồn ở Campuchia, Lào và Việt Nam. Nhiều loại bẫy: kiềng, chông, dây, gài lao, điện, sập, lưới mờ... được sử dụng để bắt thú rừng. Các loại súng tự chế: hoa cải, cồn, cao-su và tên, nỏ cũng được sử dụng khá phổ biến. Nhiều nơi còn bẫy bắt động vật hoang dã là các loài chim, rắn, lưỡng cư ở mọi sinh cảnh hoang dã, đặc biệt là vào mùa di cư của các loài chim từ phương bắc về qua Việt Nam.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, để bảo tồn hệ sinh thái tự nhiên, các loài động vật hoang dã, Nghị định số 84/2021/NĐ-CP về quản lý thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm đã đưa 105 loài động vật vào nhóm IB (Các loài thực vật rừng, động vật rừng đang bị đe dọa tuyệt chủng nghiêm cấm khai thác, sử dụng vì mục đích thương mại), 81 loài vào nhóm IIB (Các loài thực vật rừng, động vật rừng chưa bị đe dọa tuyệt chủng nhưng có nguy cơ bị đe dọa nếu không được quản lý chặt chẽ, hạn chế khai thác, sử dụng vì mục đích thương mại). Hành vi săn, bắt động vật hoang dã nguy cấp, quý, hiếm có thể bị xử lý theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi năm 2017) với mức án cao nhất là 15 năm tù.

Một số quy định còn bất cập, chưa rõ ràng

Theo chuyên gia về bảo tồn động vật hoang dã, nguyên Phó Giám đốc cơ quan thẩm quyền quản lý Cites Việt Nam Vương Tiến Mạnh, có một số điều khoản chưa đồng bộ, chưa rõ ràng dẫn đến việc khó xử lý các hành vi vi phạm. Nghị quyết hướng dẫn số 05/2018/NQ-HĐTP của Hội đồng thẩm phán giải thích một số thuật ngữ như “Bộ phận cơ thể không thể tách rời sự sống là những bộ phận thực hiện các chức năng chuyên biệt của cơ thể động vật, ngay khi tách rời những bộ phận này khỏi cơ thể sống của động vật thì động vật đó chết (ví dụ: đầu, tim, bộ da, bộ xương, buồng gan...)” nhưng vẫn chưa giải thích rõ được khi động vật bị mất bộ phận thì động vật chết ngay, hay sau một thời gian sẽ chết do không thể kiếm ăn hoặc bị nhiễm trùng.

Quy định “Săn bắt vào thời gian bị cấm là săn bắt động vật hoang dã, động vật nguy cấp, quý, hiếm vào mùa sinh sản hoặc mùa di cư của chúng. Việc xác định mùa sinh sản, mùa di cư của từng loài theo quy định của cơ quan có thẩm quyền”. Nhưng trên thực tế, chưa có bất kỳ cơ quan thẩm quyền nào quy định mùa di cư, sinh sản của các loài.

Thực tiễn thi hành pháp luật, cũng xuất hiện bất cập gây khó khăn trong xử lý hành vi vi phạm. Trong bài viết “Một số khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn thi hành pháp luật hình sự về bảo vệ động vật hoang dã” của Viện Kiểm sát Nhân dân tỉnh Quảng Ninh đã nêu hàng loạt tồn tại trong quy định về khách thể; về trường hợp thu giữ được nhiều loài động vật nguy cấp, quý, hiếm thuộc các lớp khác nhau; vấn đề định giá động vật hoang dã; vấn đề xử lý vật chứng. Từ những bất cập đó, đơn vị kiến nghị sửa đổi Bộ luật Hình sự theo hướng quy định tội phạm vi phạm quy định về bảo vệ động vật hoang dã trong Chương XIX “Các tội phạm về môi trường”. Sớm có hướng dẫn của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao xác định mùa sinh sản, mùa di cư của từng loài để thống nhất trong xử lý.

Bẫy dây thu được tại Vườn Quốc gia Yok Đôn, tỉnh Đắk Lắk.
Bẫy dây thu được tại Vườn Quốc gia Yok Đôn, tỉnh Đắk Lắk.

Về trường hợp thu giữ được nhiều loài động vật nguy cấp, quý, hiếm thuộc các lớp khác nhau, cơ quan tố tụng cho rằng cần có quy định theo hướng đối với trường hợp thu giữ được nhiều loài động vật có cả lớp thú, lớp chim, lớp bò sát và lớp khác thuộc Danh mục nhóm IB hoặc Phụ lục I Công ước CITES, nếu chưa đủ số lượng theo từng lớp quy định tại Điều 244 Bộ luật Hình sự thì cộng tất cả các cá thể động vật lại, sau đó quy đổi về một lớp hoặc loài theo hướng có lợi cho người phạm tội để xử lý hình sự, bảo đảm tính công bằng, khách quan trong chính sách xử lý hình sự. Bên cạnh đó, cũng cần có văn bản hướng dẫn cụ thể về xử lý vật chứng là động vật hoang dã, động vật nguy cấp, quý, hiếm còn sống và vật chứng là cá thể động vật chết hoặc sản phẩm động vật hoang dã, động vật nguy cấp, quý, hiếm. Hướng dẫn thống nhất về việc định giá đối với động vật hoang dã, động vật nguy cấp, quý, hiếm.

Gắn trách nhiệm bảo vệ động vật hoang dã với chính quyền địa phương

Bên cạnh việc sớm hoàn thiện pháp luật về bảo vệ động vật hoang dã, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn động vật hoang dã Nguyễn Văn Thái kiến nghị, cần gắn chặt trách nhiệm để mất động vật hoang dã với lực lượng thực thi pháp luật tại địa phương. Đồng thời, cần tăng cường năng lực cho lực lượng kiểm lâm, công an về các kỹ năng nhận dạng động vật hoang dã, kỹ năng điều tra, tuần tra, giám sát các hoạt động săn, bắt động vật hoang dã.

nhandan.vn

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Lào Cai: Đẩy mạnh số hóa, rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục xây dựng

Lào Cai: Đẩy mạnh số hóa, rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục xây dựng

Trong 10 tháng đầu năm 2026, Sở Xây dựng tỉnh đã giải quyết gần 10.000 hồ sơ thủ tục hành chính. Cùng với đó, Sở tập trung rà soát, đơn giản hóa quy trình, đẩy mạnh số hóa hồ sơ và đổi mới phương thức điều hành, góp phần rút ngắn thời gian giải quyết, giảm chi phí tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp.

 Phụ nữ Khao Mang chủ động kiến tạo hạnh phúc gia đình

Phụ nữ Khao Mang chủ động kiến tạo hạnh phúc gia đình

Từ phát triển kinh tế, chăm lo giáo dục con cái đến xây dựng nếp sống văn minh, phụ nữ xã vùng cao Khao Mang đang từng bước khẳng định vai trò, vị thế trong mỗi gia đình và cộng đồng. Bằng sự chủ động, nỗ lực vươn lên cùng sự đồng hành của tổ chức Hội Liên hiệp Phụ nữ, những giá trị gia đình no ấm, bình đẳng, tiến bộ, hạnh phúc ngày càng được vun đắp và lan tỏa.

Đưa chính sách đến với người dân

Đưa chính sách đến với người dân

Để những chủ trương, chính sách thực sự đi vào cuộc sống, công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật tại các địa phương trong tỉnh đang có nhiều đổi mới theo hướng gần dân, sát thực tiễn. Từ những cách làm linh hoạt, thiết thực, chính sách từng bước trở nên gần gũi, dễ hiểu, tạo sự đồng thuận và lan tỏa trong Nhân dân.

Phường Trung Tâm cưỡng chế kiểm đếm gần 3.200 m² đất phục vụ dự án đường nối cao tốc Nội Bài - Lào Cai

Phường Trung Tâm cưỡng chế kiểm đếm gần 3.200 m² đất phục vụ dự án đường nối cao tốc Nội Bài - Lào Cai

Ngày 12/11, UBND phường Trung Tâm tổ chức cưỡng chế kiểm đếm bắt buộc đối với 3.198,8 m² đất và tài sản gắn liền với đất tại tổ dân phố Năm Hăn, nhằm phục vụ công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng dự án đường nối Quốc lộ 32 với đường cao tốc Nội Bài - Lào Cai (IC14).

Lào Cai cảnh báo nguy cơ lũ quét, sạt lở đất tại 18 xã, phường

Lào Cai cảnh báo nguy cơ lũ quét, sạt lở đất tại 18 xã, phường

Đài Khí tượng thủy văn tỉnh Lào Cai cảnh báo, trong 24 giờ qua, nhiều khu vực trên địa bàn tỉnh có mưa vừa, mưa to, có nơi mưa rất to, khiến độ ẩm đất tại một số khu vực gần bão hòa hoặc đạt trạng thái bão hòa. Trong 6 giờ tới, 18 xã, phường được cảnh báo có nguy cơ xảy ra lũ quét, sạt lở đất đá, đặc biệt tại các khu dân cư, sườn đồi dốc và tuyến giao thông xung yếu.

Khám sàng lọc phát hiện lao tiềm ẩn tại khu vực Lào Cai - Cam Đường

Khám sàng lọc phát hiện lao tiềm ẩn tại khu vực Lào Cai - Cam Đường

Nhằm phát hiện sớm các trường hợp nhiễm lao tiềm ẩn, hạn chế nguy cơ tiến triển thành bệnh lao, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh phối hợp với Trung tâm Y tế khu vực Lào Cai - Cam Đường và Trạm Y tế xã Hợp Thành tổ chức khám sàng lọc cho các nhóm đối tượng có nguy cơ cao trên địa bàn, góp phần nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống bệnh lao trong cộng đồng.

150 triệu đồng tiếp sức 3 hộ nghèo ở Mỏ Vàng an cư

150 triệu đồng tiếp sức 3 hộ nghèo ở Mỏ Vàng an cư

Sáng 12/11, đồng chí Hoàng Chí Hiền - Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh, Giám đốc Sở Công Thương đã trao kinh phí hỗ trợ làm nhà ở cho 3 hộ nghèo có hoàn cảnh khó khăn tại xã Mỏ Vàng, với tổng số tiền 150 triệu đồng. Hoạt động mang ý nghĩa thiết thực, góp phần giúp các gia đình có thêm nguồn lực cải thiện điều kiện nhà ở, ổn định cuộc sống.

Phường Lào Cai huy động gần 1,3 tỷ đồng hỗ trợ xây dựng nhà ở cho hộ có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn

Phường Lào Cai huy động gần 1,3 tỷ đồng hỗ trợ xây dựng nhà ở cho hộ có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn

Kể từ khi vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đến nay, từ nguồn huy động xã hội hóa gần 1,3 tỷ đồng, phường Lào Cai đã hỗ trợ xây dựng 20 căn nhà cho các hộ có hoàn cảnh khó khăn, trong đó có 5 nhà được hỗ trợ năm 2025, còn lại được thực hiện trong năm 2026.

fb yt zl tw