Trong đợt mưa bão lịch sử tháng 9/2024, nhiều người thực sự cảm động, chia sẻ với huyện Si Ma Cai khi xem hình ảnh cả trung tâm xã Quan Hồ Thẩn, một số tuyến phố tại thị trấn Si Ma Cai ngập sâu trong nước lũ. Đó còn là những hình ảnh thầy giáo, cán bộ xã ngụp lặn trong nước lũ để cứu học sinh, cứu hồ sơ, tài liệu, sách vở và hình ảnh người dân phải đi lượm và rửa từng bông lúa trong bê bết bùn đất... Thực hiện yêu cầu của Thủ tướng Chính phủ, sự chỉ đạo quyết liệt của Tỉnh ủy, UBND tỉnh, huyện vùng cao Si Ma Cai trong hơn 2 tháng qua đã gồng mình, dồn nguồn lực đặc biệt hỗ trợ các hộ mất nhà, nhà ở bị hư hỏng có nơi ở mới khang trang, bề thế, an toàn hơn.
Anh Giàng A Chính ở thôn Cốc Phà, xã Cán Cấu, huyện Si Ma Cai dựng căn nhà ở ổn định gần bố đẻ trong nhiều năm qua, cho tới khi cơn bão số Yagi ập tới khiến ngôi nhà đổ sập hoàn toàn. Thiên tai khó lường, theo quan sát của chúng tôi, nơi gia đình anh Chính làm nhà có địa thế khá bằng phẳng, nhà quay mặt ra đường nhựa, đồi đất ở sau nhà thoai thoải nhưng đất, đá trôi trượt vẫn xảy ra trong mưa lũ, ngôi nhà bị đẩy đổ như món đồ chơi.
Sau khi xã, huyện kiểm tra thực tế, thống kê, rà soát và sau chủ trương của tỉnh, địa phương đã tạm ứng ngay cho gia đình anh Chính 50 triệu đồng để làm nhà mới trong tổng số 100 triệu đồng chế độ hỗ trợ những hộ mất nhà. Nhận được nguồn hỗ trợ, cùng khoản tích cóp từ trước nên anh Chính không sử dụng lại khung ngôi nhà cũ mà quyết tâm xây ngôi nhà khung cứng, tường gạch kiên cố, kiến trúc hiện đại rộng gần 90 m2.
Anh Chính dự kiến kinh phí xây ngôi nhà mới khoảng 370 triệu đồng. Khởi công từ trung tuần tháng 10/2024, anh Chính dự kiến dịp tết Dương lịch 1/1/2025 sẽ dọn vào ở trong ngôi nhà mới hiện đại, bề thế hạng nhất thôn Cốc Phà. “Có tiền hỗ trợ của Nhà nước, mình làm thật vững chắc, từ nay không còn sợ bão, lũ, sạt lở đất nữa”, anh Chính khẳng khái nói.
Sau khi đưa chúng tôi đi thực tế tại một số thôn trên địa bàn, ông Giàng A Cấu, Phó Chủ tịch HĐND xã Cán Cấu cho hay: Ảnh hưởng cơn bão Yagi, xã có 15 nhà ở của người dân bị cuốn trôi, đổ sập, vùi lấp hoàn toàn hoặc hư hỏng trên 70% không thể tái sử dụng và 3 ngôi nhà phải sửa chữa.
Thực hiện chỉ đạo của tỉnh, của huyện, Đảng ủy, UBND xã Cán Cấu đã tích cực hỗ trợ người dân khảo sát, tìm quỹ đất, làm các thủ tục xây dựng và triển khai phong trào vận động cộng đồng hỗ trợ nhau làm nhà mới. Một số cách làm phổ biến trong các hộ dân là đổi công, giúp nhau dọn mặt bằng, san gạt nền, đào móng, khai thác, vận chuyển vật liệu và cho nhau vay tiền làm nhà. Theo báo cáo của UBND xã Cán Cấu, đến ngày 14/12, 4 ngôi nhà được hỗ trợ xây dựng đã khánh thành; dự kiến trước 31/12, xã hoàn thành 15/15 ngôi nhà xây mới, 3 ngôi nhà cũng hoàn thành việc sửa chữa.
Tại thị trấn Si Ma Cai, nơi có số nhà bị ảnh hưởng lũ, bão lớn nhất huyện tính đến ngày 14/12 cũng có 4 trong tổng số 14 ngôi nhà hoàn thành việc xây dựng mới. Hoàn lưu cơn bão Yagi hồi tháng 9/2024 đã gây hại 24 ngôi nhà tại địa phương, trong đó có 14 ngôi nhà hư hỏng hoàn toàn, 10 ngôi nhà phải sửa chữa; dự kiến trước 31/12, toàn bộ số nhà trên tại thị trấn đều hoàn thành.
Mưa lũ ảnh hưởng tới 101 ngôi nhà trên địa bàn huyện Si Ma Cai, trong đó có 80 nhà bị hư hỏng trên 70% hoặc sập, đổ, vùi lấp hoàn toàn, 21 nhà phải sửa chữa. Sau thị trấn Si Ma Cai, danh sách thiệt hại tiếp theo là xã Sán Chải, Cán Cấu, Quan Hồ Thẩn và Lùng Thẩn. Đến ngày 14/12, toàn bộ 80 ngôi nhà diện phải xây mới đã khởi công, 17/21 sửa chữa đã thi công, có 20 nhà hoàn thành. Tổng số tiền các hộ được hỗ trợ theo quy định là 8 tỷ 674 triệu đồng, đến nay, huyện đã cấp kinh phí 4 tỷ 732 triệu đồng, còn 3 tỷ 942 triệu đồng đang chờ giải ngân và chờ Quỹ Thiện Tâm ủng hộ theo cam kết.
Ông Đỗ Ngọc Đoàn, Phó Trưởng Phòng Kinh tế - Hạ tầng huyện Si Ma Cai cho biết: Khó khăn lớn nhất của địa phương trong hỗ trợ xây mới và sửa chữa nhà ở cho các hộ bị thiên tai là huyện xa nguồn vật liệu xây dựng khiến giá hàng hóa cao, vật liệu khan hiếm. Si Ma Cai có đa phần diện tích tự nhiên là đồi núi cao, độ dốc lớn, địa hình chia cắt mạnh khiến việc tìm quỹ đất làm nhà cho các hộ dân hết sức khó khăn, dù tìm được quỹ đất phù hợp thì chi phí, thời gian dành cho việc san gạt, tạo nền cũng rất lớn. Một khó khăn khác được Phó Trưởng Phòng Kinh tế - Hạ tầng huyện bổ sung là thiếu cục bộ nguồn nhân công xây dựng bởi ngoài các nhà bị ảnh hưởng bão lũ trên địa bàn, đồng thời còn có 603 ngôi nhà được hỗ trợ xây dựng theo diện xóa nhà tạm trong năm 2024, trong đó có 444 nhà xây dựng mới.
Khó khăn, trở ngại có nhiều song với tinh thần quyết tâm, chủ động và nỗ lực, huyện Si Ma Cai vẫn đăng ký hoàn thành trước 31/12/2024 với các ngôi nhà đã khởi công, trong đó huyện tiếp tục ưu tiên nguồn lực cho các hộ bị ảnh hưởng bão, lũ, tiếp đó là hộ gia đình gia đình có công với cách mạng, hộ thân nhân gia đình liệt sĩ...
