Sách hay: Một tiếng nói thuần túy của văn học

Với Phố Ngũ Hương (Nhã Nam và NXB Phụ nữ VN ấn hành, Tố Hinh chuyển ngữ), Tàn Tuyết đã tái hiện một thời kỳ quá độ bằng phong cách châm biếm, giễu nhại khác biệt.

Ám ảnh bởi những sức nén

Nổi tiếng với trường phái văn học thuần túy, nghĩa là bày tỏ những điều mà chỉ thuần túy văn học làm được, Tàn Tuyết từng nói: "Văn học thuần túy chỉ có một tiêu chuẩn, đó là tác phẩm phải đạt đến độ sâu tinh thần. Trong lĩnh vực sáng tác văn học thuần túy, càng sâu thì mới càng rộng, càng tự do. Nếu vứt bỏ phương thức khó khăn, mà lựa chọn cách đơn giản, dễ dàng, hời hợt, điều đó chỉ chứng tỏ nhà văn đã sức cùng lực kiệt, vô trách nhiệm với độc giả và cũng chính là tự lừa dối mình".

Nhà văn Tàn Tuyết và bìa sách Phố Ngũ Hương.

Do đó tác phẩm của bà thường kén độc giả, khi nó là sự kết hợp giữa thế giới tâm linh và các yếu tố siêu thực, từ đó phơi bày hiện thực trong đời sống tinh thần bằng nhiều ẩn dụ phức tạp. Phố Ngũ Hương có thể nói là đại diện rõ nét cho trường phái trên. Ra mắt vào năm 1988, đây là tiểu thuyết dài đầu tay và cũng đánh dấu nhận thức về sứ mệnh văn học của bà. Cuốn sách xoay quanh con phố Ngũ Hương hư cấu, nơi nhiều người dân không ngừng bàn tán về một cô X mà tuổi tác, danh tính, ngoại hình đều không xác định. Từ khi cô chuyển đến đây, những chuyện mờ ám như ngoại tình, làm hư lớp trẻ, tuyên truyền mê tín… bắt đầu xuất hiện, theo sau là lời ong tiếng ve cùng những suy đoán của người trong phố.

Cô X có chồng và một con trai, do bị ám ảnh với những chiếc gương và kính hiển vi nên cô thường ngắm phản ảnh và nói bản thân đã được ngao du đến những nơi chốn mà mình muốn qua. Nhiều người cho rằng mắt cô đã hỏng, và do là người phóng túng nên cô chọn tình nhân bằng cảm ứng cơ thể, nếu như thấy hợp thì không điều gì ngăn cản được mình. Anh Q đã có gia đình được người trong khu gọi là "nạn nhân" vì bỏ bê cả gia đình để đến với X. Tuy vậy, họ không thể bắt tại trận hay biết hai người làm gì, nên cả cuốn sách là những suy đoán về mối "gian tình" nói trên.

Có thể thấy khác với Hoàng Nê Phố trước đó tập trung vào tính hiện thực dẫu được thể hiện qua những tưởng tượng độc đáo, thì Phố Ngũ Hương đã đào sâu hơn vào khía cạnh tinh thần, về những ẩn ức liên quan tâm lý tình dục của một bộ phận con người vào giai đoạn này, khi những người đàn bà ganh ghét nhân vật chính bởi cô có thứ mà họ không có. Họ bị ám ảnh bởi những sức nén mà mình phải chịu trong thời kỳ cũ. Đó là bà lão đội mũ nhung tưởng nhầm Q là người anh họ đã từng yêu bà, còn cô gái què khẳng khái nói Q đã nhìn vào mình vô cùng say đắm trước khi chạy đến với X. Trong khi người đồng nghiệp 48 tuổi của X nói cô "hớt tay trên" người đàn ông của mình, thì bà Kim lại cặp kè trai trẻ để trả thù X…

Chuyển giao giữa 2 giai đoạn

Việc cô X có tính ái kỷ, thực hành tình dục cởi mở hay không bận tâm đến lời ong ve… chính là biểu hiện của chủ nghĩa cá nhân, và trong cuốn sách, điều này bị "ném đá" và bị lên án bởi tâm lý tập thể vốn chiếm thế thượng phong trong những ngày cũ. Những người trong phố là đại diện cho một đời sống cằn cỗi, lỗi thời và bị lãng quên. Kết thúc tác phẩm, người dân ở phố Ngũ Hương bắt đầu "trở mặt" khi phong cô X thành "đại biểu nhân dân" và người tiên phong của "phái tương lai". Đó là hành động mang tính trả đũa để cô tự sửa chữa mình, nhưng bằng phủ định của sự phủ định, Tàn Tuyết cũng cho ta thấy được những thay đổi mới đang đến rất gần.

Tuy nhiên đã là văn học thì tính nhân văn vẫn luôn xuất hiện. Ở Phố Ngũ Hương, bên cạnh phơi bày giai đoạn quá độ của sự thay đổi, Tàn Tuyết cũng gửi vào đây những thông điệp mạnh mẽ. Thuộc bộ 3 nói về chủ đề phổ quát là tình yêu cùng Những chuyện tình thế kỷ mớiNgười tình nhân cuối cùng, tác phẩm này cũng đề cao tình yêu và vai trò của người phụ nữ. Bên cạnh những người đắm chìm trong các ẩn ức, Tàn Tuyết cũng xoáy sâu vào những người phụ nữ tự tìm cho mình một sứ mệnh riêng, những người dũng cảm đảo ngược vai trò của định kiến giới…

Bên cạnh nội dung, Tàn Tuyết là cây bút sở hữu một nghệ thuật viết độc đáo. Xuyên suốt cuốn sách, giọng văn của bà thường trực sắc sảo, lạnh lùng và không khoan nhượng, trong sự châm biếm cũng như giễu nhại thói đạo đức giả và sự gia trưởng. Qua cuốn sách này, ta thấy bà làm rõ lên những tiêu chuẩn kép, những "ký sinh trùng" không có chính kiến cũng như tâm lý trút giận đến từ đám đông có thể kinh khủng đến mức độ nào… Và vì tách khỏi dòng văn hiện thực, nên cách mô tả nói trên đem đến tiếng cười sâu cay, ấn tượng và đáng nhớ.

Tàn Tuyết cũng liên tục giải cấu trúc tác phẩm với việc chuyển đổi liên ngôi kể cũng như kết hợp với nhiều hình thức, từ văn xuôi, đối thoại, truyện lồng trong truyện cho đến những dòng suy tưởng xuất hiện đan xen... Sự hiện diện liên tục của tính huyền ảo, siêu thực, tâm linh bên cạnh cốt truyện không đầu không đuôi biến cả tác phẩm thành một hiện thực nóng rẫy, đòi hỏi độc giả phải đồng hành cùng người viết trong hành trình không ngừng đào sâu và thử thách mình, qua đó tự vấn về những định kiến cũng như ẩn ức có còn đó không. Một tác phẩm ấn tượng, thu hút và được viết ra bởi một cây bút vô cùng độc đáo.

Thuộc thế hệ nhà văn tiên phong, Tàn Tuyết (71 tuổi) là cái tên đã vượt ra khỏi biên giới Trung Quốc để đến với độc giả quốc tế. Theo các thống kê, bà là nhà văn Trung Quốc được dịch và nghiên cứu nhiều nhất ở phương Tây. Kể từ năm 2019, bà là cái tên quen thuộc được nhắm cho giải Nobel Văn chương hằng năm. Bà viết tiểu thuyết, truyện ngắn cũng như phê bình văn chương với những góc nhìn và kiến giải độc đáo.

Theo Báo Thanh Niên

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Trao Giải thưởng văn học - nghệ thuật tỉnh Lào Cai năm 2025

Trao Giải thưởng văn học - nghệ thuật tỉnh Lào Cai năm 2025

Ngày 5/2, Hội Liên hiệp Văn học - Nghệ thuật tỉnh tổ chức Hội nghị tổng kết công tác văn học - nghệ thuật (VHNT) năm 2025, triển khai phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm năm 2026 và trao giải thưởng VHNT Lào Cai. Đây là dịp để đánh giá những thành tựu nổi bật của văn nghệ sĩ trong năm qua, đồng thời tôn vinh những giá trị sáng tạo đóng góp vào sự phát triển văn hóa - xã hội tại địa phương.

Đón xuân sớm ở Abyei

Đón xuân sớm ở Abyei

Giữa bụi đỏ mịt mù và cái nắng như đổ lửa của vùng đất Abyei, những ngày cuối năm đối với những người lính mũ nồi xanh Việt Nam đang làm nhiệm vụ gìn giữ hòa bình tại đây trở nên bận rộn hơn bởi không khí chuẩn bị đón Tết cổ truyền. Trong doanh trại của Đội Công binh số 4 Việt Nam tại Phái bộ An ninh lâm thời Liên hợp quốc ở Abyei (UNISFA), không khí chuẩn bị đón Tết cổ truyền đang lan tỏa khắp nơi.

Hồi sinh những ngôi nhà sàn ở Mường Lò

Hồi sinh những ngôi nhà sàn ở Mường Lò

Giữa “lòng chảo” Mường Lò, những nếp nhà sàn của người Thái từ lâu đã trở thành linh hồn của bản làng. Đã có lúc, trước làn sóng bê tông hóa, những cột gỗ, sàn mây ấy tưởng chừng chỉ còn là ký ức trong câu Khắp, điệu Xòe. Thế nhưng, du lịch cộng đồng đang tạo nên một cuộc gìn giữ những ngôi nhà sàn truyền thống.

Bộ tranh ngựa Bính Ngọ 2026 và lời chúc xuân đong đầy khát vọng

Bộ tranh ngựa Bính Ngọ 2026 và lời chúc xuân đong đầy khát vọng

Trong không khí đón năm mới Bính Ngọ 2026, bộ tranh ngựa gồm 18 tác phẩm của họa sĩ Trần Cường (Kuolg Trần) đang nhận được sự quan tâm của công chúng. Kết hợp chất liệu truyền thống với tư duy đương đại, bộ tranh tiếp nối mạch sáng tác hoài niệm và khát vọng của họa sĩ, hướng tới những khởi đầu đầy niềm tin, hy vọng.

Rộn ràng khúc hát mừng xuân

Rộn ràng khúc hát mừng xuân

Một mùa xuân mới đang về trong mỗi nếp nhà, bản làng. Trong niềm hân hoan chào năm mới, những đội văn nghệ thôn bản - nòng cốt của phong trào văn hóa, văn nghệ tại các địa phương lại say sưa tập luyện những khúc hát mừng xuân.

INFOGRAPHIC: Festival Mùa Xuân Bắc Hà 2026

INFOGRAPHIC: Festival Mùa Xuân Bắc Hà 2026

Festival Mùa Xuân Bắc Hà 2026 mang chủ đề “Tinh hoa hội tụ - Khát vọng vươn xa”, diễn ra từ 20/2 - 8/3 với các lễ hội trải dài qua các không gian văn hóa, lễ nghi truyền thống, đua ngựa đặc trưng và những trải nghiệm bản địa độc đáo, tạo nên bức tranh mùa xuân rực rỡ, giàu bản sắc và đầy sức sống. 

Chương trình Giao lưu văn nghệ chào Xuân qua biên giới năm 2026: thắm tình hữu nghị Việt Nam – Trung Quốc

Chương trình Giao lưu văn nghệ chào Xuân qua biên giới năm 2026: thắm tình hữu nghị Việt Nam – Trung Quốc

Trong không khí vui tươi, phấn khởi của những ngày đầu xuân mới, tối 2/2, tại Quảng trường Kim Tân, phường Lào Cai, Ủy ban nhân dân tỉnh Lào Cai (Việt Nam) và Chính quyền nhân dân Châu Hồng Hà (Trung Quốc) đã phối hợp tổ chức chương trình Giao lưu văn nghệ chào Xuân qua biên giới và Liên hoan Nhân dân biên giới Lào Cai (Việt Nam) – Hồng Hà (Trung Quốc) năm 2026.

Lan tỏa bản sắc văn hóa Mông giữa lòng phố

Lan tỏa bản sắc văn hóa Mông giữa lòng phố

Câu lạc bộ Văn hóa dân tộc Mông Lào Cai, tiền thân là câu lạc bộ Người Mông thành phố Yên Bái cũ, được thành lập nhằm tạo không gian giao lưu, gắn kết cộng đồng và gìn giữ bản sắc văn hóa Mông. Sau 8 năm hoạt động, câu lạc bộ đã trở thành điểm sinh hoạt văn hóa chung, lan tỏa giá trị truyền thống của người Mông giữa lòng đô thị.

Lễ cấp sắc 12 đèn của người Dao đỏ tại thôn Nậm Mười

Lễ cấp sắc 12 đèn của người Dao đỏ tại thôn Nậm Mười

Liên tục trong 3 ngày 3 đêm, từ ngày 31/1 đến hết ngày 3/2, tại thôn Nậm Mười, xã Sơn Lương, tỉnh Lào Cai diễn ra Lễ cấp sắc 12 đèn của người Dao đỏ - nghi lễ linh thiêng đánh dấu sự trưởng thành của người đàn ông. Nghi lễ này đã được cộng đồng người Dao đỏ nơi đây gìn giữ và trao truyền qua nhiều thế hệ. 

[Infographic] Giao lưu văn nghệ chào Xuân qua biên giới và Liên hoan Nhân dân biên giới Lào Cai (Việt Nam) - Hồng Hà (Trung Quốc) năm 2026

[Infographic] Giao lưu văn nghệ chào Xuân qua biên giới và Liên hoan Nhân dân biên giới Lào Cai (Việt Nam) - Hồng Hà (Trung Quốc) năm 2026

Chương trình Giao lưu văn nghệ chào Xuân qua biên giới và Liên hoan Nhân dân biên giới Lào Cai (Việt Nam) - Hồng Hà (Trung Quốc) năm 2026 sẽ diễn ra trong 2 ngày. Trong đó, ngày 2/2 diễn ra tại phường Cam Đường và phường Lào Cai, tỉnh Lào Cai (Việt Nam); ngày 3/2, Đoàn đại biểu tỉnh Lào Cai sẽ tham gia các hoạt động giao lưu và chúc Tết tại huyện Hà Khẩu, tỉnh Vân Nam (Trung Quốc).

Sẵn sàng cho Chương trình Giao lưu văn nghệ chào Xuân qua biên giới năm 2026

Sẵn sàng cho Chương trình Giao lưu văn nghệ chào Xuân qua biên giới năm 2026

Tối 1/2, tại Quảng trường Kim Tân, phường Lào Cai đã diễn ra buổi tổng duyệt Chương trình Giao lưu văn nghệ chào Xuân qua biên giới và Liên hoan nhân dân biên giới Lào Cai (Việt Nam) - Hồng Hà (Trung Quốc) năm 2026. Đây là hoạt động văn hóa - đối ngoại quan trọng, góp phần chào mừng Xuân mới và tăng cường tình đoàn kết, hữu nghị giữa Nhân dân hai nước Việt Nam - Trung Quốc.

Để tiếng Kèn mãi ngân vang

Để tiếng Kèn mãi ngân vang

Hơn 20 năm qua, tiếng kèn của anh Triệu Phúc An đã trở thành âm thanh quen thuộc, gắn liền với đời sống tâm linh của người Dao đỏ tại thôn Khe Dẹt, xã Phong Dụ Thượng. Với cây kèn, anh An không chỉ thổi lên những giai điệu truyền thống mà còn âm thầm giữ gìn văn hóa dân tộc giữa dòng chảy hiện đại.

50 năm ca khúc "Dâng lên Đảng niềm tin"

50 năm ca khúc "Dâng lên Đảng niềm tin"

“Dâng lên Đảng niềm tin” là một tác phẩm đặc biệt, luôn được công chúng yêu mến dù đã có tuổi đời tròn nửa thế kỷ. Ca khúc được nhạc sĩ Trọng Loan sáng tác năm 1976, khi ấy ông mới ngoài 50 tuổi, sức sáng tạo đang rất dồi dào.

Tinh hoa hội tụ - khát vọng vươn xa

Tinh hoa hội tụ - khát vọng vươn xa

Mừng Đảng - mừng Xuân Bính Ngọ năm 2026, xã Bắc Hà (Lào Cai) vừa xây dựng Kế hoạch Tổ chức Festival mùa Xuân với chủ đề “Tinh hoa hội tụ - khát vọng vươn xa” năm 2026 trên địa bàn xã nhằm giới thiệu những nét đẹp văn hóa truyền thống đặc sắc của vùng cao nguyên trắng...

fb yt zl tw