Quyết liệt đẩy nhanh tiến độ các công trình trọng điểm, dự án quan trọng quốc gia lĩnh vực đường sắt

Tham dự hội nghị tại điểm cầu tỉnh Lào Cai có đồng chí Nguyễn Thế Phước - Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh, cùng lãnh đạo các cơ quan, đơn vị liên quan.

Theo báo cáo của Cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo, tính từ sau Phiên họp thứ năm (ngày 6/1/2026) đến nay, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã giao 36 nhiệm vụ cụ thể cho các bộ, ngành và địa phương nhằm tháo gỡ các nút thắt, đẩy nhanh thủ tục chuẩn bị đầu tư. Với tinh thần làm việc khẩn trương, các đơn vị đã hoàn thành 10 nhiệm vụ trọng yếu đảm bảo tiến độ yêu cầu.

Trong đó, Bộ Xây dựng đã hoàn tất việc trình và được Chính phủ ban hành Nghị định về quản lý chi phí đầu tư, tạo hành lang pháp lý quan trọng cho các dự án. Các bộ, ngành liên quan hiện đang tập trung xử lý các nhóm vấn đề về quy hoạch khu vực TOD (phát triển đô thị định hướng giao thông công cộng), bố trí vốn chuẩn bị đầu tư 7 tuyến đường sắt đô thị và xây dựng kế hoạch triển khai các gói thầu tư vấn quốc tế. Đối với dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, khối lượng công việc đang được tập trung vào việc hoàn thiện Báo cáo nghiên cứu khả thi và tách các gói thầu ưu tiên để triển khai sớm bằng nguồn vốn trong nước.

Tại tỉnh Lào Cai, công tác giải phóng mặt bằng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng đang được triển khai với khối lượng công việc rất lớn trên chiều dài hơn 143 km. Ngay sau khi tiếp nhận hồ sơ ranh giới sơ bộ, tỉnh Lào Cai đã huy động hệ thống chính trị vào cuộc, thực hiện đo đạc và lập hồ sơ thu hồi đất cho diện tích gần 1.400 ha, ảnh hưởng đến hơn 6.700 hộ dân.

Song song với việc đo đạc, tỉnh khẩn trương đầu tư hệ thống hạ tầng kỹ thuật và an sinh xã hội để phục vụ dự án. Hiện nay, trong số 38 khu tái định cư tập trung được quy hoạch, đã có 22 khu chính thức khởi công và nhiều khu khác đang trong giai đoạn hoàn thiện mặt bằng hoặc chuẩn bị đầu tư. Tại khu vực trọng điểm là ga Lào Cai mới, tỉnh đang tích cực san tạo mặt bằng và di chuyển các cơ sở sản xuất tại Khu công nghiệp Đông Phố Mới, đồng thời phối hợp chặt chẽ với Tập đoàn Điện lực Việt Nam để thiết kế phương án di dời lưới điện cao thế tại các vị trí xung yếu.

Tuy nhiên, do hồ sơ ranh giới giải phóng mặt bằng thay đổi so với bàn giao ban đầu, địa phương đang đối mặt với việc phải tổ chức đo đạc, kiểm đếm bổ sung, gây áp lực lên tiến độ chung. Để tháo gỡ, tỉnh Lào Cai kiến nghị Bộ Xây dựng và chủ đầu tư sớm bàn giao mốc giới chính thức và hồ sơ Dự án thành phần 1, tạo cơ sở pháp lý vững chắc để địa phương hoàn thành dứt điểm công tác bồi thường, hỗ trợ tái định cư.

Tại hội nghị, các đại biểu đã tập trung thảo luận chuyên sâu về việc lựa chọn công nghệ hiện đại và xây dựng bộ tiêu chuẩn, quy chuẩn đồng bộ cho hệ thống đường sắt đô thị. Đặc biệt, vấn đề tính pháp lý khi giao một số địa phương làm chủ đầu tư các tuyến đường sắt được nhiều đại biểu quan tâm, nhằm đảm bảo sự thống nhất trong quản lý, phát huy được tính chủ động của địa phương. Bên cạnh đó, các giải pháp về vốn và kế hoạch triển khai 7 tuyến đường sắt đô thị mới tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh cũng được bàn thảo kỹ lưỡng.

Phát biểu kết luận phiên họp, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính ghi nhận nỗ lực của các địa phương như Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh trong công tác giải phóng mặt bằng, đồng thời đánh giá cao sự sẵn sàng của các tỉnh Hải Phòng, Đà Nẵng, Huế, Quảng Ninh trong việc thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm. Thủ tướng nhấn mạnh, công tác giải phóng mặt bằng phải được thực hiện chủ động, hiệu quả và đặc biệt phải đảm bảo quyền lợi chính đáng của Nhân dân; nơi ở mới tại các khu tái định cư phải đảm bảo cuộc sống của người dân bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ.

Để tháo gỡ các nút thắt hiện nay, Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành nhanh chóng đề xuất chủ đầu tư, thực hiện tái cơ cấu các tập đoàn, tổng công ty liên quan và phát huy vai trò của các doanh nghiệp lớn: EVN, VNPT trong việc chuẩn bị hạ tầng. Về phương thức tài chính, Chính phủ định hướng sử dụng linh hoạt nguồn vốn ngân sách kết hợp vay vốn lãi suất thấp, thực hiện tiết kiệm 5% chi ngân sách mỗi năm để tập trung nguồn lực. Thủ tướng cũng khuyến khích đa dạng hóa các hình thức đầu tư công, hợp tác công - tư (PPP) với sự tham gia của các tập đoàn lớn như Vingroup, Thaco trên tinh thần hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.

Hướng tới tiến độ cụ thể, Thủ tướng giao tỉnh Quảng Ninh chịu trách nhiệm tuyến Lạng Sơn - Hà Nội và thành phố Hải Phòng chịu trách nhiệm phần tuyến trên địa bàn. Đối với tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, các đơn vị phải khẩn trương hoàn thiện báo cáo khả thi, đẩy nhanh khâu thiết kế, thi công và tư vấn để tránh chậm trễ. Thủ tướng yêu cầu các cấp, ngành rà soát lại quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật và quy trình pháp lý để khơi thông mọi nguồn lực, quyết tâm triển khai nhanh chóng các dự án đường sắt quan trọng quốc gia theo đúng mục tiêu đề ra.