Đây là hoạt động của Bộ Giáo dục và Đào tạo nhằm ghi nhận, biểu dương, tôn vinh các nhà giáo có đóng góp đặc biệt xuất sắc, tạo ra những chuyển biến tích cực, hiệu quả trong đơn vị, có sức lan tỏa trong toàn ngành, qua đó tạo động lực thúc đẩy tinh thần đổi mới, sáng tạo của đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý cơ sở giáo dục trong cả nước, góp phần thực hiện thành công đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo.
Việc xét chọn và tổ chức Lễ tuyên dương Nhà giáo tiêu biểu được tổ chức định kỳ hằng năm vào dịp kỷ niệm ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11; bảo đảm công khai, dân chủ, công bằng, chính xác.
Đối tượng áp dụng là Sở Giáo dục và Đào tạo các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; các cơ sở giáo dục trong hệ thống giáo dục quốc dân; giáo viên, giảng viên, cán bộ quản lý cơ sở giáo dục thuộc các cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục thường xuyên, giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học, trường chuyên biệt và các cơ sở giáo dục khác thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Bộ Giáo dục và Đào tạo, bao gồm các cơ sở công lập và ngoài công lập.
Về tiêu chuẩn xét chọn, ngoài các yêu cầu chung về phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống, các nhà giáo được xét chọn là tấm gương sáng, nhà giáo mẫu mực, xuất sắc tiêu biểu trong đổi mới quản lý, nuôi dạy, giảng dạy, giáo dục; được người học, đồng nghiệp và nhân dân kính trọng. Bên cạnh đó, tích cực tham gia hoạt động xã hội, hỗ trợ học sinh khó khăn, có ảnh hưởng lan tỏa tích cực; có ít nhất 2 danh hiệu thi đua hoặc hình thức khen thưởng tiêu biểu trong 5 năm.
Trong 5 năm liền kề năm xét chọn nhà giáo tiêu biểu, nhà giáo có thành tích tiêu biểu, nổi trội, xuất sắc trong nuôi dạy, giảng dạy, giáo dục, quản lý được quy định với từng đối tượng cụ thể.
Đối với nhà giáo tại các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, thường xuyên, trường chuyên biệt: Có 1 sáng kiến, giải pháp, biện pháp được công nhận có hiệu quả áp dụng trong giảng dạy hoặc quản lý, có khả năng nhân rộng hoặc tham gia biên soạn tài liệu bồi dưỡng; có báo cáo chuyên đề; tham gia xây dựng chương trình, sách giáo khoa; tham gia nhiệm vụ khoa học cấp cơ sở trở lên; được công nhận giáo viên dạy giỏi hoặc có học sinh đạt giải; ưu tiên vùng khó khăn, có giải pháp giúp học sinh duy trì sĩ số, hỗ trợ học sinh khó khăn.
Đối với nhà giáo tại cơ sở giáo dục nghề nghiệp: Chủ trì hoặc tham gia đề tài khoa học, sáng kiến hiệu quả; có hướng dẫn học sinh, sinh viên đạt giải; tác giả 2 bài báo khoa học.
Đối với nhà giáo tại cơ sở giáo dục đại học: Chủ trì đề tài khoa học cấp tỉnh, bộ trở lên; có sáng kiến, hướng dẫn nghiên cứu khoa học đạt giải; tác giả 5 bài báo khoa học
Về số lượng xét chọn, đối với cơ sở giáo dục, mỗi đơn vị đề cử 1 nhà giáo đủ tiêu chuẩn.
Đối với Sở Giáo dục và Đào tạo các tỉnh, thành phố, đề cử tối đa 6 nhà giáo tiêu biểu thuộc các cấp, bậc học giáo dục Mầm non, giáo dục Tiểu học, giáo dục Trung học Cơ sở, giáo dục Trung học Phổ thông, giáo dục Thường xuyên, trong đó không quá 3 cán bộ quản lý cơ sở giáo dục.
Riêng Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh xét chọn, đề cử tối đa 10 nhà giáo, trong đó không quá 4 cán bộ quản lý cơ sở giáo dục.
Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, Đại học Thái Nguyên, Đại học Huế, Đại học Đà Nẵng tổ chức xét chọn, đề cử tối đa 5 nhà giáo, trong đó không quá 2 cán bộ quản lý cơ sở giáo dục.
Các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương tổ chức xét chọn, đề cử tối đa 2 nhà giáo tiêu biểu giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học thuộc thẩm quyền quản lý, trong đó không quá 1 cán bộ quản lý cơ sở giáo dục.
Các bộ, ban, ngành tổ chức xét chọn, đề cử tối đa 3 nhà giáo tiêu biểu giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học thuộc thẩm quyền quản lý, trong đó không quá 1 cán bộ quản lý cơ sở giáo dục.
Riêng Bộ Quốc phòng, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức xét chọn, đề cử tối đa 5 nhà giáo, trong đó không quá 2 cán bộ quản lý cơ sở giáo dục.
Mỗi năm, Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức xét chọn tối đa 500 nhà giáo từ hồ sơ đề nghị của các đơn vị.
