Thôn Thác Dây có 56 hộ người Mông di cư từ các địa phương trong tỉnh đến đây lập làng. Thôn nằm vắt ngang các sườn núi dốc, đường lên thôn có đoạn được đổ bê tông, có đoạn vẫn lổn nhổn đá sỏi, các phương tiện giao thông cơ giới không thể di chuyển được. Cả thôn chỉ có khoảng 1 ha ruộng cấy lúa nước, còn lại là đất đồi núi cao. Kinh tế của người dân trong thôn chủ yếu phụ thuộc vào cây ngô, cây sắn nên nhìn chung rất khó khăn.
Trước đây, người dân trong thôn ít có sự giao thương về kinh tế, giao lưu văn hóa với các địa phương khác. Học sinh trong độ tuổi đến trường chủ yếu học đến lớp 8 - 9 là nghỉ học, rất ít học sinh học tiếp THPT hoặc các bậc học cao hơn. Trên địa bàn thôn thường xuất hiện tình trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống khiến chính quyền địa phương và các đoàn thể nhiều lần “đau đầu”.
Từ năm 2022, Dự án 8 “Thực hiện bình đẳng giới và giải quyết những vấn đề cấp thiết đối với phụ nữ và trẻ em” được triển khai tại xã Sơn Thủy. Những vấn đề “nóng” về phụ nữ và trẻ em tại Thác Dây nói riêng và các thôn tham gia dự án nói chung được quan tâm đặc biệt. Tổ truyền thông cộng đồng được thành lập với 10 thành viên, có sự tham gia của phụ nữ, trưởng thôn, các tổ chức đoàn thể. Các vấn đề “nổi cộm” từng bước được giải quyết, phụ nữ dân tộc thiểu số tự tin hơn, mạnh dạn tham gia phát triển kinh tế gia đình.
Chị Giàng Thị Nú ở thôn Thác Dây tâm sự: Trước đây gia đình chỉ trồng ngô, trồng sắn, hết mùa thì đi làm thuê. Những năm gần đây, gia đình tôi đầu tư nuôi dúi với hy vọng cải thiện kinh tế gia đình. Mô hình rất mới, trước đây thường chỉ có đàn ông đi học những cái mới, phụ nữ chăm lo việc nương ruộng ở nhà, còn giờ đây tôi cùng chồng học hỏi kinh nghiệm chăm sóc, nhân giống dúi. Chúng tôi dần tự tin hơn, cùng học hỏi, phát triển kinh tế, tự làm chủ cuộc sống của mình.
Tổ truyền thông cộng đồng là một mô hình tuyên truyền, vận động. Các hoạt động tuyên truyền về bình đẳng giới, xóa bỏ định kiến, khuôn mẫu giới, xây dựng môi trường sống an toàn cho phụ nữ và trẻ em được thực hiện. Mỗi tháng, tổ sinh hoạt 1 lần và phối hợp với tổ tuyên vận, MTTQ và các đoàn thể trong tuyên truyền, vận động, giáo dục, thuyết phục hội viên, đoàn viên và người dân về việc cải tạo những tập tục lạc hậu, thói quen có hại; phòng, chống tảo hôn...
Tổ truyền thông cộng đồng cũng phối hợp và giải quyết kịp thời các vụ việc phát sinh tại cơ sở, góp phần ngăn chặn, vận động các gia đình có dấu hiệu tổ chức cưới tảo hôn cho con...
Từ khi thực hiện dự án, các thôn đã phối hợp tốt trong việc nắm tình hình khi công dân ở địa phương khác có dấu hiệu tảo hôn liên quan đến công dân của địa phương mình. Trong năm 2022 và năm 2023, các xã đã tổ chức 12 cuộc tuyên truyền về phòng, chống tảo hôn, chính sách pháp luật về hôn nhân, gia đình, thu hút 900 lượt người tham gia.
Bên cạnh đó, các mô hình địa chỉ tin cậy cộng đồng được triển khai nhằm phát hiện, tiếp nhận, hỗ trợ và can thiệp kịp thời đối với các vụ bạo lực gia đình, góp phần bảo vệ nạn nhân bị bạo lực. Mô hình giúp các nạn nhân được tiếp cận với các dịch vụ hỗ trợ cần thiết như tư vấn tâm lý, pháp lý, hỗ trợ tạm lánh... Thông qua các hoạt động mô hình đã giúp người dân nâng cao nhận thức về bạo lực gia đình, từ đó có ý thức phòng ngừa, ngăn chặn các hành vi bạo lực...
Chị Chu Thị Thảo, Chủ tịch Hội Phụ nữ xã Sơn Thủy cho biết: Dự án 8 đã tạo động lực, cơ chế cho hội phụ nữ các cấp tổ chức các hoạt động và bước đầu tác động đến đời sống của phụ nữ và trẻ em dân tộc thiểu số, miền núi và nhận được sự quan tâm của Nhân dân.
Thời gian tới, các cấp hội tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động truyền thông, vận động thay đổi nếp nghĩ, cách làm, xóa bỏ định kiến, khuôn mẫu giới trong gia đình và cộng đồng; đổi mới tuyên truyền, vận động nâng cao nhận thức, chuyển đổi hành vi cho đồng bào dân tộc thiểu số; đa dạng hóa các hình thức tuyên truyền: Thông qua các hội nghị, nói chuyện thời sự, tọa đàm, hội thảo, hội thi, sinh hoạt cộng đồng, lễ hội văn hóa, sinh hoạt tôn giáo, tuyên truyền trên internet, các nền tảng mạng xã hội như Zalo, Facebook, YouTube…
Địa phương cũng sẽ tăng cường phối hợp với các cơ quan liên quan tháo gỡ khó khăn trong triển khai thực hiện; đẩy mạnh xây dựng mới và nhân rộng các mô hình, điển hình hiệu quả trong phòng, chống tảo hôn; phát huy vai trò, ý thức tự giác của người dân trong giám sát thực hiện việc phòng, chống tảo hôn; lên án, phê phán mạnh mẽ các hành vi vi phạm pháp luật về hôn nhân và gia đình.
Xã sẽ lựa chọn mô hình tiêu biểu để làm điểm tiếp tục triển khai, nhân rộng.
