Noọng ơi, mùa xuân về!

Thật không thể mê mẩn nào bằng khi du xuân miền Khắp Nôm, để về rồi tôi còn mơ tưởng, vẫn gọi nhau tha thiết: Noọng ơi, mùa xuân về!

“… Nghe một câu nôm yêu ơi là yêu. Nghe một câu Then thương ơi là thương... Rồi mang nặng nghĩa tình lắm lắm người ơi! Để mang về trong lòng nỗi nhớ da diết Văn Bàn ơi!”.

Lời bài hát “Văn Bàn quê em nghĩa tình” của nhạc sỹ Minh Sơn ngân lên tha thiết dưới mái nhà sàn bên dòng suối Nhù thơ mộng của thôn Đồng Qua, xã Liêm Phú. Lời Then câu Khắp mượt mà đan xen tiếng tính tẩu… như kìm bước chân tôi. Câu Khắp như gọi như mời, để thương, để nhớ da diết! Tôi như kẻ mắc bùa mê khiến bước chân tần ngần. Men theo con đường dưới nắng xuân trải vàng, đi dưới hoa đào hoa mận chúm chím bung nở, ngạt ngào hương xuân mà thấy lòng phơi phới.

Nong 82241.jpg
Qua suối. Ảnh: Mạnh Cường (Bảo tàng tỉnh)

Cả không gian cứ bừng lên nồng nàn ấm áp. Như một sự sắp đặt, tôi gặp lại em trong hội xuân. Gặp lại cái thuở mười chín đôi mươi trong trẻo hồn nhiên như hoa đào gặp gió xuân, như suối Nhù trong veo vào mùa đổ ngọt. Vẫn ánh mắt xưa, vẫn nụ cười tươi nắng, phút ngập ngừng là phút lửa ấm vừa nhen. Không cầm được cảm xúc, bất giác tôi gọi: Noọng ơi, mùa xuân về!

“Em bẽn lẽn như thời son trẻ

Ngày đã lên kìa nắng mới đang về

Câu Khắp Nôm say lòng kẻ đi người ở

Khát trái tim này chưa đến mùa mơ…”

Em bảo: Má hồng em đã gửi vào năm tháng! Gửi vào nhọc nhằn ruộng nương khuya sớm! Làn da mịn màng em đã gửi theo sương gió mùa màng, gửi vào nắng nung chớp lửa. Chỉ còn trái tim em thắm đỏ rộn ràng câu Khắp lời Then.

Em lại bảo: Sao ngày xưa anh chẳng dám cầm tay? Mà trộm nhìn đôi lúm đồng tiền trên má em vụng dại, trộm cả ánh nhìn để gửi vào thương nhớ. Hội Lồng tồng chưa tan sao mỗi người một ngả? Người về hồn phách có nhớ câu Khắp cầu duyên?

Mùa xuân này trời se duyên tôi trở lại, Mường Thát Nọi, Mường Thát Luông xưa vẫn níu chân người. Tôi cất tiếng: Noọng ơi! Noọng của ngày xưa và cả Noọng trong mơ. Tình không cùng chung lối, nhưng nghĩa còn sâu cội lớn cành, vẫn nhớ miền Khắp Nôm nắng mưa lam lũ.

Tôi vẫn nhớ vào ngày Thìn đầu năm, quê mình mở hội Lồng tồng. Người mường dâng lễ cúng thần linh thổ địa, cầu trời mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt. Sau lễ là tưng bừng hò reo của cuộc thi kéo co, đẩy gậy, của trai gái ném còn cầu duyên, vòng âm dương run rủi đôi mình nên tình nên nghĩa để dập dìu câu giao duyên. Câu Khắp lượn qua mường trên bản dưới, gọi cây nảy lộc đâm chồi, gọi vía người già khỏe mạnh, gọi vía trẻ em lớn khôn, gọi vía các chàng trai cô gái đừng lang thang theo những đỏ xanh, cùng nhau giữ lấy nếp quê thật thà chân chất.

Tôi day dứt nhớ ngày em đem câu Khắp sang bên kia núi se duyên, đem theo cả phận đương thì con gái. Nhưng Noọng ơi, câu Khắp nửa vời, lời Then không cắm rễ đất khách quê người. Phận em như câu Khắp quê mường một thời lận đận, long đong như tình duyên lỗi nhịp, như phận gái “hồng nhan” của hạt mưa sa…

Em bảo: Lớp trẻ bây giờ họ lãng quên những lời Khắp ngọt ngào của cha ông truyền dạy, chạy theo những hào nhoáng mà quên cả cốt cách quê mình. Nhưng may sao vẫn còn nhiều tâm hồn biết yêu bản sắc quê mình, vẫn miệt mài truyền lời lưu giữ, để xuân này hội Lồng tồng lại ngân lên câu Khắp lời Then. Lời em rót như suối Nhù mùa đổ ngọt. Tôi bâng khuâng da diết gọi: Noọng ơi!

Tôi lần theo tiếng Khắp lời Then, ngập ngừng lên chín bậc cầu thang nhà sàn, bậc thương, bậc nhớ rung lên theo nhịp trống, nhịp kèn pí lè và trong ngực tôi có nhịp tim rạo rực. Hình như bậc thang nào chạm dấu vía chân em mà sao lòng bối rối. Ôi những áo chàm, khăn vấn, ôi dải thắt lưng màu hoa lý ôm eo thon. Phải Noọng không của hai mươi năm có lẻ. Ô kìa mắt em lúng liếng bếp lửa nhà sàn, mặt trời hừng lên từ má hồng môi thắm, nụ cười tỏa sáng thân thương xóa đi nếp nhăn năm tháng. Giữa không gian trong veo, tôi tự ngộ ra hạnh phúc không phải điều gì cao sang, hạnh phúc giản đơn từ những điều thân thiện, biết nâng niu gìn giữ, người với người sống để yêu thương.

Câu Khắp Nôm sinh ra từ chính cuộc sống hằng ngày nói về hiện tượng thiên nhiên, mùa màng, các loài hoa, tình yêu đôi lứa… nhưng rất tinh tế, dí dỏm. Giai điệu Khắp êm đềm ngọt ngào sinh ra từ vành nôi nuôi dưỡng tâm hồn ta lớn khôn, nhắn nhủ gửi gắm bao hy vọng biết sẻ chia yêu thương. Khắp Nôm của người Tày Văn Bàn hay ở giai điệu, ở tiết tấu, vừa da diết luyến láy theo âm ngữ Tày, vừa rủ rỉ tâm tình.

Khi trai gái vào tuổi cập kê, lời tỏ tình:

“Nương em còn rộng không để anh xin thầy mẹ sang đỡ em?

Ruộng em đã cấy xong chưa để anh xin thầy mẹ sang nhổ mạ giúp em?

Nương em rộng dài lắm anh có dám bỏ bác mẹ sang giúp em không?...”

Những buổi Khắp Nôm giao duyên đã nảy nở nhiều mối tình bền chặt.

Trong gió xuân nồng nàn, lời Khắp như lửa đốt lòng người. Rồi dập dìu tay nắm tay giăng thành vòng xòe bất tận. Rồi lời then rủ rỉ, rượu Nậm Cần sóng sánh.

“Rượu đây em mời

Uống từ đầu mường cuối bản vẫn còn thơm

Uống một chén như là ngàn chén

Uống đã bao năm, miệng vẫn còn thơm - thơm tình người…

Đến Văn Bàn ta say cho nghiêng núi ngả đồi…”

Thật không thể mê mẩn nào bằng khi du xuân miền Khắp Nôm, để về rồi tôi còn mơ tưởng, vẫn gọi nhau tha thiết: Noọng ơi, mùa xuân về!

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Du lịch Lào Cai: Hành trình trở về an yên

Du lịch Lào Cai: Hành trình trở về an yên

Ngày nay, nhiều du khách tìm đến những chuyến đi không chỉ để ngắm cảnh, khám phá mà còn để nghỉ ngơi, chăm sóc sức khỏe và tìm lại sự cân bằng trong tâm hồn. Nắm bắt nhu cầu ấy, Lào Cai đang kết nối các trải nghiệm từ khoáng nóng, dược liệu, trà Shan tuyết và văn hóa truyền thống, mang đến cho du khách những khoảng lắng giữa thiên nhiên và đời sống cộng đồng địa phương.

Để động Mường Vi trở thành điểm du lịch hấp dẫn

Để động Mường Vi trở thành điểm du lịch hấp dẫn

Từ lâu, Lào Cai nổi tiếng với những danh thắng như đỉnh Fansipan mờ sương, thung lũng Mường Hoa nên thơ, “cao nguyên trắng” Bắc Hà, ruộng bậc thang Mù Cang Chải hay vùng đất săn mây Ý Tý đầy huyền ảo... ít ai biết, ẩn sâu trong lòng núi tại xã Bản Xèo có một “viên ngọc thô” mang tên động Mường Vi.

Sắc vàng trên đèo Lũng Lô

Sắc vàng trên đèo Lũng Lô

Từng là tuyến đường huyết mạch phục vụ Chiến dịch Điện Biên Phủ, đèo Lũng Lô hôm nay khoác lên mình diện mạo mới với sắc vàng rực rỡ của hoa dã quỳ. Những vạt hoa trải dài theo triền núi, tô điểm cung đường lịch sử, tạo điểm nhấn cảnh quan và sức hút mới cho du lịch xã Thượng Bằng La.

Hoa nở trên mũi đá Ngải Thầu

Hoa nở trên mũi đá Ngải Thầu

Leo qua con dốc “gập chân”, rồi “tức ngực” hun hút chạm trần mây, bỗng hiện ra trước mặt thảm xanh bạt ngàn những bông hoa như chiếc mỏ con chim hồng hạc núi đung đưa trong tiết thu se lạnh. Không ngờ ở mũi đá Ngải Thầu thừa gió núi, sương lạnh, thiếu cả nước nhưng loài hoa đẹp mà đỏng đảnh như ly lại rực rỡ đến thế…

Sau mùa “thác đổ”

Sau mùa “thác đổ”

Sau mùa nước đổ, khi những bước chân viễn khách rời đi, trả lại sự tĩnh lặng cho đại ngàn, những thác nước không còn như dải lụa mềm, những nấc thang vàng cũng lặng lẽ phơi mình cùng gốc rạ. Nhưng phía sau đó, con người nơi đây vẫn bền bỉ chuyển động, từng bước biến khắc nghiệt thành động lực.

Đặc sắc các gian hàng tại Lễ hội “Mường Khương - sắc màu biên cương”

Đặc sắc các gian hàng tại Lễ hội “Mường Khương - sắc màu biên cương”

Trong khuôn khổ Lễ hội “Mường Khương - sắc màu biên cương”, không gian trưng bày văn hóa, nông sản và sản phẩm đặc trưng của các địa phương trở thành điểm nhấn thu hút người dân, du khách. Với 23 gian hàng đậm bản sắc văn hóa dân tộc cùng nhiều sản phẩm nông nghiệp, OCOP tiêu biểu, đã góp phần quảng bá hình ảnh vùng đất, con người Mường Khương giàu truyền thống, thân thiện, mến khách.

Lào Cai - nơi hội tụ sắc màu Tây Bắc

Lào Cai - nơi hội tụ sắc màu Tây Bắc

Tỉnh Lào Cai có diện tích tự nhiên rộng trên 13.256 km², nằm ở vị trí cửa ngõ phía Bắc của Việt Nam, được biết đến là vùng đất giàu tiềm năng, đậm đà bản sắc văn hóa và có sức hấp dẫn đặc biệt đối với du khách.

Nhiều hoạt động hấp dẫn tại Festival mùa Đông Bắc Hà 2026

Nhiều hoạt động hấp dẫn tại Festival mùa Đông Bắc Hà 2026

UBND xã Bắc Hà vừa ban hành kế hoạch tổ chức Festival mùa Đông 2026, với chủ đề "Sắc màu hội tụ - Ấm tình đoàn kết" gắn với nhiều hoạt động văn hóa, thể thao và trải nghiệm hấp dẫn, hứa hẹn tạo nhiều điểm nhấn, như: Giải bóng chuyền hơi các đơn vị trường học trong xã; Giải thể thao các môn dân tộc thiểu số; Hội thi văn nghệ gắn với ngày di sản văn hóa; công bố Chỉ dẫn địa lý "Bắc Hà" cho sản phẩm quế vỏ và nhãn hiệu chứng nhận "Cao nguyên trắng Bắc Hà".

Lào Cai đón hơn 10,8 triệu lượt khách du lịch trong 10 tháng

Lào Cai đón hơn 10,8 triệu lượt khách du lịch trong 10 tháng

Trong tháng 10/2026, hoạt động du lịch trên địa bàn tỉnh Lào Cai tiếp tục ghi nhận những tín hiệu tích cực. Toàn tỉnh đón hơn 1 triệu lượt khách, trong đó khách quốc tế đạt khoảng 170.000 lượt, mang về doanh thu ước đạt 4.270 tỷ đồng, góp phần thúc đẩy các hoạt động thương mại, dịch vụ và tạo sinh kế cho người dân địa phương.

Lào Cai đưa du lịch cộng đồng trở thành trụ cột tăng trưởng bền vững

Lào Cai đưa du lịch cộng đồng trở thành trụ cột tăng trưởng bền vững

Với tầm nhìn chiến lược đưa Lào Cai trở thành trung tâm du lịch động lực của vùng và nâng cao vị thế du lịch tỉnh trên bản đồ quốc tế, mô hình du lịch cộng đồng đang được địa phương này chú trọng phát triển theo các tiêu chuẩn khắt khe của ASEAN. Đây không chỉ là bước đi nhằm đa dạng hóa sản phẩm mà còn là "chìa khóa" để bảo tồn văn hóa, bảo vệ môi trường và nâng cao sinh kế bền vững cho người dân bản địa.

Về Sa Pa, ngắm đô thị bốn mùa hoa nở

Về Sa Pa, ngắm đô thị bốn mùa hoa nở

Cùng với nỗ lực gìn giữ, bảo tồn bản sắc văn hóa của cộng đồng các dân tộc trên địa bàn, Sa Pa (Lào Cai) đang tập trung chuyển đổi số, xây dựng đô thị thông minh đồng thời chỉnh trang cảnh quan, hạ tầng và trật tự đô thị trên địa bàn tạo chuyển biến rõ nét về diện mạo đô thị theo định hướng “xanh - bản sắc - thông minh”, văn minh, hiện đại và phát triển bền vững gắn với các nghị quyết chiến lược.

fb yt zl tw