LCĐT - Với nhiều người, mứt là thứ quà không thể thiếu mỗi dịp tết đến, xuân về. Thứ quà ấy từng gắn bó, lưu lại kỷ niệm trong lòng bao thế hệ, để rồi đến hôm nay, giữa bao bánh, quà tết hiện đại được bày bán rộng rãi trên thị trường, vẫn có những người lưu luyến, tìm về với phong vị cổ truyền trong những hộp mứt tết.
Hơn 15 năm nay, năm nào trên khay bánh kẹo ngày tết của gia đình chị Nguyễn Thị Thương, phường Bắc Cường, thành phố Lào Cai đều không thể thiếu món mứt bí, mứt dừa quen thuộc. Dù bận rộn với công việc dịp cuối năm, nhưng năm nào cũng vậy, cứ đến đầu tháng Chạp, chị Thương lại tranh thủ tìm mua nguyên liệu và chế biến mứt để kịp phục vụ gia đình và làm quà biếu người thân, họ hàng dịp tết.
 |
| Mứt là thứ quà không thể thiếu trong nhiều gia đình dịp tết. |
Nguyên liệu làm mứt của chị Thương đều là những nông sản quen thuộc như dừa bánh tẻ non, gừng, bí, cà rốt... Lần lượt qua từng công đoạn: Lựa chọn, rửa củ, quả sạch sẽ, thái miếng, thái sợi, ngâm đường, sên khô trên bếp đều lửa... những mẻ mứt ra đời mang theo bao tâm tình của người làm với mong muốn giữ hương vị tết truyền thống.
 |
| Chị Nguyễn Thị Thương làm mứt từ những nguyên liệu truyền thống. |
Chị Nguyễn Thị Thương chia sẻ, ngày còn nhỏ, năm nào chị cũng mong đến tết để được thưởng thức hương vị mứt. Bây giờ, khi đã có gia đình, chị lại càng tha thiết tìm về hương vị ấy. Mứt bí, mứt dừa ngọt mát để các con thưởng thức, biết cùng nhau chia ngọt sẻ bùi, mứt gừng cay thơm để biếu ông bà, gợi nhớ về những tháng năm gian khó, vất vả nhưng đầy tình nghĩa. Làm mứt cần nhiều thời gian, công sức, nhưng niềm vui mà thứ quà ấy đem lại thì không thể tính được. Chị cũng học hỏi thêm cách làm trên mạng và bạn bè cùng sở thích để tạo ra nhiều hương vị mới trên nền nguyên liệu truyền thống như mứt dừa vị mát-cha, mứt dừa gấc, mứt dừa cà phê... Dịp tết mỗi năm, chị Thương làm khoảng 1 tạ mứt, vừa để ăn, vừa để biếu và bán cho những khách hàng là bạn bè thân thiết.
Với nhiều thế hệ, hình ảnh mứt gắn liền với tết. Ai đã từng thưởng thức hương vị mứt xưa, dù tháng năm đi qua nhưng mỗi độ tết về đều nhớ hương vị bùi bùi, ngọt ngọt của mứt dừa, mứt bí, vị cay nồng ấm của mứt gừng... Mứt trở thành nét đẹp trong văn hoá ẩm thực của Tết cổ truyền dân tộc. Không chỉ ấp ủ hương vị dân dã, mứt tết còn là mối kết nối tâm giao giữa gia chủ với những người khách, gợi mở câu chuyện đầu xuân, chúc nhau năm mới những điều viên mãn và may mắn.
 |
| Chị Nguyễn Thu Hà luôn cẩn thận để làm được những mẻ mứt dừa thơm, ngon. |
Cùng chung suy nghĩ ấy, nhiều năm nay, chị Nguyễn Thu Hà, phường Bắc Cường, thành phố Lào Cai đều tất bật dịp giáp tết làm những mẻ mứt thơm ngon để biếu người thân và bán cho những người yêu vị mứt xưa nhưng không có thời gian chuẩn bị.
Trong phòng bếp, tiếng nói cười của các thành viên trong gia đình chị Hà vang lên rôm rả. Mỗi người một công việc để kịp làm từng vị mứt, nhưng ai cũng vui vẻ vì khi hương mứt tỏa khắp nhà nghĩa là tết đã cận kề bên thềm cửa. Không chỉ là những vị truyền thống như mứt dừa, mứt gừng, mứt bí, chị Hà còn tìm tòi, thử nghiệm nhiều hương vị khác nhau trên cơ sở sử dụng nguyên liệu tự nhiên. Chẳng mấy ai nghĩ quả gấc, quả thanh long, lá dứa, gạo cẩm... lại có thể dùng để làm mứt.
 |
| Từ các nguyên liệu tự nhiên, mứt dừa được làm với nhiều hương vị khác nhau. |
Chị Hà trải lòng: Dù hiện nay trên thị trường có bán nhiều loại chất, bột tạo màu, giúp công đoạn làm mứt đỡ vất vả hơn, rút ngắn thời gian, nhưng tôi không sử dụng, bởi tôi muốn làm ra những sản phẩm thơm, ngon, đảm bảo an toàn cho gia đình, người tiêu dùng khi sử dụng.
Xuất phát từ niềm đam mê, yêu thích với phong vị tết được gói trong từng hộp mứt, giờ đây, chị Hà lại càng thêm gắn bó với thứ quà tết dân dã mà thi vị ấy. Cứ từ đầu tháng Chạp đến khoảng ngày 25 tháng Chạp, ban ngày đi làm, tối đến chị lại tất bật chuẩn bị cho từng mẻ mứt. Niềm vui với chị là được cùng người thân tự tay làm và trao gửi vào mứt tết bao tâm tư, tình cảm để đến tay người nhận.
 |
| Cả gia đình cùng quây quần thưởng thức món mứt tết. |
Dù cuộc sống có bao đổi thay, những sản phẩm mứt trên thị trường ra đời ngày càng nhiều, với đủ loại hương vị, vậy nhưng vẫn có những người luôn thương nhớ và giữ vị mứt xưa đến hôm nay. Họ gói trọn trong đó bao tâm tình và nhớ thương phong vị cổ truyền của dân tộc để tết thêm ấm áp, vẹn nguyên hương vị.
