Nhận diện thời điểm dễ kịch phát đột quỵ

Nguy cơ đột quỵ tăng cao trong giờ đầu sau khi thức dậy với khoảng 25% - 30% ca trong tổng số các ca đột quỵ được ghi nhận.

Theo bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, thành viên Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, thời gian từ lúc vừa thức giấc đến khi rời khỏi giường được xem là "điểm đen" của đột quỵ.

Nghiên cứu trên thế giới cho thấy khoảng 25% - 30% ca đột quỵ xảy ra trong giờ đầu sau khi ngủ dậy, tập trung chủ yếu trong khung giờ 6 - 9 giờ sáng.

Các nguyên nhân gây đột quỵ vào sáng sớm:

Huyết áp tăng vọt, mạch máu dễ tổn thương

Buổi sáng là thời điểm cơ thể chuyển trạng thái đột ngột từ nghỉ ngơi sang hoạt động. Khi thức dậy, nhịp tim tăng nhanh hơn, mạch máu co lại và huyết áp vọt lên, kéo theo những thay đổi đồng loạt ở hệ thần kinh, nội tiết và cơ chế đông máu.

Việc tắm nước lạnh vào buổi sáng dễ kích hoạt đột quỵ.
Việc tắm nước lạnh vào buổi sáng dễ kích hoạt đột quỵ.

Các mạch máu não vì thế trở nên nhạy cảm hơn và dễ bị tổn thương.

Một yếu tố đáng chú ý là hiện tượng tăng huyết áp buổi sáng. Thông thường, huyết áp ban đêm giảm khoảng 10% - 20%, sau đó tăng trở lại khi thức dậy.

Tuy nhiên, ở một số người, đặc biệt là người tăng huyết áp lâu năm, đái tháo đường hoặc xơ vữa động mạch, mức tăng này diễn ra quá mạnh. Hiện tượng "tăng huyết áp buổi sáng quá mức" có thể khiến mạch máu não bị vỡ hoặc gây tắc mạch đột ngột.

Hệ đông máu và hormone buổi sáng làm tăng nguy cơ đột quỵ

Cùng thời điểm từ 6 - 9 giờ sáng, hệ đông máu trong cơ thể cũng hoạt động theo hướng bất lợi.

Tiểu cầu dễ kết dính hơn, nồng độ fibrinogen và các yếu tố đông máu tăng cao, trong khi cơ chế tự tiêu sợi huyết lại bị ức chế. Điều này khiến các cục máu đông nhỏ dễ hình thành nhưng khó được loại bỏ, làm tăng nguy cơ nhồi máu não.

Bên cạnh đó, hormone cortisol - hormone giúp cơ thể tỉnh táo và phản ứng với stress đạt đỉnh vào khoảng 7-8 giờ sáng.

Nồng độ cortisol cao khiến mạch máu nhạy cảm hơn với các chất co mạch, làm các mảng xơ vữa trở nên kém ổn định, từ đó dễ gây biến cố mạch máu trong khung giờ buổi sáng.

Những thói quen buổi sáng có thể kích hoạt đột quỵ

Theo bác sĩ Hoàng, một số thói quen tưởng chừng vô hại vào buổi sáng lại có thể trở thành "kíp nổ" kích phát đột quỵ, đặc biệt ở người cao tuổi hoặc có bệnh nền tim mạch.

Bật dậy khỏi giường đột ngột: Thói quen bật dậy ngay khi vừa tỉnh giấc khiến huyết áp thay đổi đột ngột, não chưa kịp thích nghi với sự thay đổi tuần hoàn, làm tăng nguy cơ đột quỵ.

Ra ngoài trời lạnh ngay sau khi thức dậy: Vào mùa đông, việc bước ra môi trường lạnh ngay lập tức có thể khiến mạch máu co mạnh, huyết áp tăng vọt, dễ gây vỡ mạch máu não.

Tập thể dục quá sớm và quá sức: Một số người có thói quen tập thể dục cường độ cao ngay khi vừa thức dậy. Khi cơ thể chưa kịp thích nghi, hoạt động gắng sức có thể khiến tim và mạch máu chịu áp lực lớn.

Một số thói quen tưởng chừng vô hại vào buổi sáng lại có thể trở thành "kíp nổ" kích phát đột quỵ, đặc biệt ở người cao tuổi hoặc có bệnh nền tim mạch.
Một số thói quen tưởng chừng vô hại vào buổi sáng lại có thể trở thành "kíp nổ" kích phát đột quỵ, đặc biệt ở người cao tuổi hoặc có bệnh nền tim mạch.

Nhịn uống nước sau khi ngủ dậy: Sau nhiều giờ ngủ, cơ thể có thể rơi vào trạng thái thiếu nước nhẹ, khiến máu trở nên đặc hơn và làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông.

Dấu hiệu cảnh báo đột quỵ cần nhận biết sớm

Đột quỵ thường xảy ra đột ngột nhưng vẫn có những dấu hiệu cảnh báo sớm. Người dân cần ghi nhớ quy tắc FAST để nhận biết nhanh:

Face (Mặt): Mặt méo, lệch một bên, cười không cân. Arm (Tay): Yếu hoặc tê một bên tay chân. Speech (Lời nói): Nói khó, nói ngọng, không rõ lời. Time (Thời gian): Cần gọi cấp cứu ngay lập tức.

Ngoài ra, người bệnh cũng có thể gặp các triệu chứng như: Đau đầu dữ dội đột ngột, chóng mặt, mất thăng bằng, nhìn mờ hoặc mất thị lực một bên, tê yếu nửa người.

Nếu xuất hiện những dấu hiệu này, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt, bởi "thời gian là não", điều trị càng sớm khả năng hồi phục càng cao.

Cách giảm nguy cơ đột quỵ buổi sáng

Để hạn chế nguy cơ đột quỵ trong khung giờ nguy hiểm, các chuyên gia khuyến cáo:

Không bật dậy khỏi giường ngay khi thức giấc;nằm thêm vài phút, cử động nhẹ tay chân trước khi ngồi dậy; uống khoảng 200 ml nước ấm sau khi thức dậy để hỗ trợ tuần hoàn; giữ ấm cơ thể, đặc biệt vào mùa lạnh; tránh ra ngoài trời lạnh đột ngột; kiểm soát tốt huyết áp, đường huyết và mỡ máu.

Chỉ cần thay đổi một số thói quen nhỏ vào buổi sáng cũng có thể giúp cơ thể chuyển trạng thái từ ngủ sang hoạt động một cách từ từ, hạn chế dao động huyết áp và giảm nguy cơ xảy ra biến cố mạch máu não.

nld.com.vn

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Chủ động khám sức khỏe để phát hiện bệnh sớm

Chủ động khám sức khỏe để phát hiện bệnh sớm

Nhiều bệnh lý nguy hiểm, trong đó có ung thư, thường tiến triển âm thầm, ít biểu hiện rõ ràng ở giai đoạn đầu. Không ít trường hợp chỉ phát hiện bệnh khi đã xuất hiện triệu chứng, khiến việc điều trị gặp nhiều khó khăn, tốn kém. Thực tế cho thấy, chủ động khám sức khỏe định kỳ, thực hiện các xét nghiệm và tầm soát phù hợp không chỉ giúp phát hiện sớm nguy cơ bệnh tật mà còn tăng cơ hội điều trị hiệu quả.

Khai trương Trung tâm Đào tạo, Huấn luyện kỹ năng y khoa và Chăm sóc sức khỏe cộng đồng tại tỉnh Lào Cai

Khai trương Trung tâm Đào tạo, Huấn luyện kỹ năng y khoa và Chăm sóc sức khỏe cộng đồng tại tỉnh Lào Cai

Trong khuôn khổ chuỗi các hoạt động hợp tác giữa Đại học Thái Nguyên và tỉnh Lào Cai năm 2026, chiều 15/11, tại Bệnh viện Đa khoa số 1 tỉnh Lào Cai, Sở Y tế tỉnh Lào Cai phối hợp với Trường Đại học Y - Dược (Đại học Thái Nguyên) tổ chức Lễ khai trương Trung tâm Đào tạo, Huấn luyện kỹ năng y khoa và Chăm sóc sức khỏe cộng đồng (Trung tâm) tại Lào Cai.

Xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân đưa tin bịa đặt, xuyên tạc về tình hình dịch bệnh HIV/AIDS

Xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân đưa tin bịa đặt, xuyên tạc về tình hình dịch bệnh HIV/AIDS

Ngày 15/11, Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) cho biết, đơn vị có văn bản khẩn gửi Sở Y tế các tỉnh, thành phố đề nghị rà soát, chấn chỉnh công tác quản lý và bảo mật thông tin người nhiễm HIV; kiến nghị cơ quan chức năng xử lý nghiêm tổ chức, cá nhân đưa tin bịa đặt, xuyên tạc tình hình dịch bệnh HIV/AIDS, gây hoang mang dư luận.

Chung tay xây dựng cơ sở y tế không khói thuốc

Chung tay xây dựng cơ sở y tế không khói thuốc

Xác định thuốc lá ảnh hưởng tới sức khỏe con người và môi trường y tế, những năm qua, các bệnh viện, cơ sở y tế trong tỉnh đã triển khai thực hiện hiệu quả phong trào “Nói không với thuốc lá”, xây dựng môi trường bệnh viện không khói thuốc, bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Khai mạc Hội nghị Khoa học thường niên Hội Lão khoa Việt Nam lần thứ VII tại Lào Cai

Khai mạc Hội nghị Khoa học thường niên Hội Lão khoa Việt Nam lần thứ VII tại Lào Cai

Ngày 13/11, tại Lào Cai, Hội Lão khoa Việt Nam phối hợp với Bệnh viện Lão khoa Trung ương khai mạc Hội nghị Khoa học thường niên lần thứ VII, năm 2026. Với chủ đề “Lão khoa trong kỷ nguyên mới: Dự phòng - Tích hợp - Cá thể hóa”, hội nghị tập trung vào các định hướng chăm sóc sức khỏe người cao tuổi toàn diện, liên tục và phù hợp với từng cá nhân.

Sa Pa tăng cường kiểm soát chất lượng nước sinh hoạt

Sa Pa tăng cường kiểm soát chất lượng nước sinh hoạt

Bảo đảm chất lượng nước sinh hoạt là yêu cầu thiết yếu, gắn trực tiếp với sức khỏe và đời sống người dân. Tại phường Sa Pa, công tác quản lý, giám sát các công trình cấp nước đang được chú trọng, hướng đến chủ động phòng ngừa nguy cơ ô nhiễm, nâng cao chất lượng nguồn nước phục vụ sinh hoạt.

Khám sàng lọc phát hiện lao tiềm ẩn tại khu vực Lào Cai - Cam Đường

Khám sàng lọc phát hiện lao tiềm ẩn tại khu vực Lào Cai - Cam Đường

Nhằm phát hiện sớm các trường hợp nhiễm lao tiềm ẩn, hạn chế nguy cơ tiến triển thành bệnh lao, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh phối hợp với Trung tâm Y tế khu vực Lào Cai - Cam Đường và Trạm Y tế xã Hợp Thành tổ chức khám sàng lọc cho các nhóm đối tượng có nguy cơ cao trên địa bàn, góp phần nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống bệnh lao trong cộng đồng.

Khám bệnh, tư vấn sức khỏe miễn phí cho người dân xã Cảm Nhân

Khám bệnh, tư vấn sức khỏe miễn phí cho người dân xã Cảm Nhân

Thực hiện chuỗi hoạt động trong chương trình hợp tác giữa UBND tỉnh Lào Cai với Đại học Thái Nguyên năm 2026, ngày 11/11 Bệnh viện Đại học Y - Dược, Đại học Thái Nguyên phối hợp với Bệnh viện Đa khoa số 1 tỉnh Lào Cai, Trung tâm Y tế khu vực Yên Bình, UBND xã Cảm Nhân và Trạm Y tế xã Cảm Nhân tổ chức chương trình khám sức khỏe, tư vấn miễn phí cho người dân trên địa bàn xã.

fb yt zl tw