LCĐT - V.I.Lênin - vị lãnh tụ thiên tài của giai cấp vô sản thế giới. Người là một vĩ nhân chi phối được dòng chảy của thời đại theo những tiêu chí nhân văn mà Người hằng tin tưởng. Bằng hoạt động thực tiễn và các tác phẩm lý luận cách mạng của mình, V.I. Lênin đã để lại dấu ấn không bao giờ phai trong tiến trình phát triển của nước Nga và thế giới. Một trong những tác phẩm đó là “Sơ khảo lần thứ nhất luận cương những vấn đề dân tộc và thuộc địa”.
“Sơ khảo lần thứ nhất luận cương những vấn đề dân tộc và thuộc địa” không những chỉ ra con đường đấu tranh cách mạng của những người lao khổ ở nước Nga và trên thế giới, mà còn là tác phẩm lý luận cách mạng soi sáng cho con đường cách mạng của các dân tộc bị áp bức, trong đó có Việt Nam và người đầu tiên được tiếp cận là lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc. Khát vọng cháy bỏng làm sao cho đất nước được độc lập, người dân không phải sống lầm than dưới ách cai trị của thực dân, phong kiến đã thôi thúc người thanh niên tên Nguyễn Tất Thành quyết chí ra đi tìm đường cứu nước, cứu dân. Nguyễn Tất Thành đã chọn con đường sang phương Tây, đến nước Pháp, mặc dù lúc đó bọn thực dân Pháp là kẻ thù của dân tộc Việt Nam. Sở dĩ người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành chọn nước Pháp là điểm dừng chân đầu tiên trên con đường tìm đường cứu nước của mình vì đó là nơi xuất phát những từ“Tự do”, “Bình đẳng”, “Bác ái” của cuộc cách mạng tư sản Pháp. Trên đất Pháp xa xôi, đang băn khoăn tìm cho mình hướng đi trên con đường cứu dân, cứu nước thì một sự kiện mang tính bước ngoặt đã đến với Nguyễn Ái Quốc (tên của Nguyễn Tất Thành khi ở Pháp) khi đọc “Sơ khảo lần thứ nhất luận cương những vấn đề dân tộc và thuộc địa” của V.I. Lênin đăng trên báo Nhân Đạo số ra các ngày 16 và 17 tháng 7 năm 1920. Luận cương của Lênin đã giải đáp cho Nguyễn Ái Quốc con đường đấu tranh giành độc lập, tự do thật sự cho dân tộc và là con đường đấu tranh cách mạng dưới ngọn cờ của một chính đảng do giai cấp công nhân lãnh đạo. Vì thế, từ khi được tiếp cận với Luận cương của Lênin, Nguyễn Ái Quốc tiếp tục nghiên cứu sâu hơn những học thuyết của chủ nghĩa Mác - Lênin. Sau này, khi nói về cảm tưởng của mình khi đọc Luận cương của Lênin về vấn đề dân tộc và thuộc địa, Người viết: “Luận cương của Lênin làm cho tôi rất cảm động, phấn khởi, sáng tỏ, tin tưởng biết bao. Tôi vui sướng đến phát khóc lên. Ngồi một mình trong buồng mà tôi nói to lên như đang nói trước quần chúng đông đảo: Hỡi đồng bào bị đọa đầy đau khổ! Đây là cái cần thiết cho chúng ta, đây là con đường giải phóng chúng ta” (Hồ Chí Minh toàn tập, tập I, trang 127).
Luận cương của V.I. Lênin gồm 12 điểm là tác phẩm mang tính văn kiện trình bày một cách hệ thống những vấn đề chiến lược của cuộc đấu tranh giải phóng của các dân tộc thuộc địa và lệ thuộc. Đó là vấn đề dân tộc đi đôi với vấn đề thuộc địa. Nhiệm vụ trọng đại của những người cách mạng ở các nước đế quốc là phải ủng hộ tích cực phong trào giải phóng dân tộc thuộc địa và lệ thuộc. Đối với những người cách mạng ở xứ thuộc địa và lệ thuộc phải đoàn kết chặt chẽ với nhân dân các nước do thế lực phản động của nước họ đang áp bức, bóc lột dân tộc mình; nhiệm vụ giải phóng dân tộc gắn với nhiệm vụ chống các lực lượng phản động trong xứ mình, phải đoàn kết chặt chẽ giữa phong trào giải phóng dân tộc của các dân tộc bị áp bức và các dân tôc đã làm cách mạng thành công.
Luận cương những vấn đề dân tộc và thuộc địa của Lênin đã chỉ ra con đường cứu nước của Nguyễn Ái Quốc. Đọc nó, Nguyễn Ái Quốc hiểu rằng con đường cứu nước, cứu dân chính là sự kết hợp nhuần nhuyễn truyền thống độc lập tự chủ, tự lực, tự cường dân tộc với tinh thần triệt để cách mạng của giai cấp công nhân, phải biết kết hợp sức mạnh đoàn kết toàn dân tộc với sức mạnh tiến bộ của thời đại, đó sẽ là những nhân tố tạo nên thành công của cách mạng. Sau Đại hội Tua - Đại hội thành lập Đảng Xã hội Pháp (tiền thân của Đảng Cộng sản Pháp), Nguyễn Ái Quốc đã hoàn thiện nhận thức của mình về con đường cách mạng Việt Nam, về sự cần thiết phải có Đảng Cộng sản theo học thuyết Đảng kiểu mới của Lênin để lãnh đạo cách mạng. Tại đại hội này, Nguyễn Ái Quốc bỏ phiếu ủng hộ Quốc tế III, lá phiếu đánh dấu bước nhảy vọt về tư tưởng chính trị của Nguyễn Ái Quốc: Từ lập trường yêu nước chuyển sang lập trường cộng sản... Chính những sự kiện trên đã dẫn Nguyễn Ái Quốc từ người yêu nước trở thành người cộng sản, từ người đi tìm đường cứu nước thành người dẫn đường cho cách mạng Việt Nam.
Có thể khẳng định, Nguyễn Ái Quốc đến với chủ nghĩa Mác - Lênin từ thời điểm tiếp cận Luận cương về các vấn đề dân tộc thuộc địa của V.I.Lênin. Người là người Việt Nam đầu tiên tiếp nhận chủ nghĩa Mác - Lênin, tìm thấy con đường đúng đắn nhất để giải phóng dân tộc: Con đường cách mạng vô sản. Chính Nguyễn Ái Quốc là người đã giải quyết đúng đắn sự khủng hoảng về đường lối giải phóng dân tộc mà trước đó nhiều vị tiền nhân chưa giải quyết được. Người đã mở ra và dẫn dắt cách mạng Việt Nam vào giai đoạn phát triển mới: Giai đoạn đấu tranh giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người.
