Người chép sử bằng hình ảnh và những khoảnh khắc lịch sử trên Quảng trường Ba Đình

Ảnh Nguyễn Bá Khoản sẽ sống mãi với thời gian, bởi người chụp ảnh luôn đứng ở góc nhìn lịch sử. Ông thực sự là một nhà viết sử bằng hình ảnh ở giai đoạn sục sôi của Cách mạng tháng Tám và thời kỳ đầu xây dựng nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa...

“Ảnh Nguyễn Bá Khoản sẽ sống mãi với thời gian, bởi người chụp ảnh luôn đứng ở góc nhìn lịch sử. Ông thực sự là một nhà viết sử bằng hình ảnh ở giai đoạn sục sôi của Cách mạng tháng Tám và thời kỳ đầu xây dựng nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa..." - góc nhìn ấy của nghệ sĩ nhiếp ảnh Hoàng Kim Đáng thực sự “rất trúng” về - nghệ sĩ nhiếp ảnh Nguyễn Bá Khoản - tác giả của hàng ngàn bức ảnh lịch sử cách mạng vô giá.

Trong những bức ảnh đáng giá nhất về Cách mạng tháng Tám và ngày lễ Độc lập tại Quảng trường Ba Đình cách đây 78 năm, không thể không nhắc tới những bức ảnh ghi lại những khoảnh khắc đã đi vào lịch sử: Nhân dân Hà Nội mít tinh trước quảng trường Nhà hát Lớn ngày 17/8/1945 chuẩn bị cho việc Tổng khởi nghĩa giành chính quyền vào ngày 19/8/1945, cảnh quần chúng Cách mạng tràn vào Phủ Khâm Sai Bắc Kỳ (Bắc Bộ phủ) ngày 19/8/1945, cảnh mít tinh trên quảng trường Nhà hát Lớn ngày 31/8/1945, cảnh nhân dân Hà Nội đón chào giải phóng quân, đồng chí Võ Nguyên Giáp duyệt đơn vị Giải phóng quân tại Hà Nội (8/1946), quảng trường Ba Đình và lễ đài Tuyên ngôn độc lập, cảnh quân Giải phóng - Tự vệ Hà Nội dự lễ Tuyên ngôn độc lập ngày 2/9/1945 tại quảng trường Ba Đình - Hà Nội, cảnh đường phố Hà Nội sau Cách mạng Tháng Tám 1945 với biểu ngữ “Nước Việt Nam của người Việt Nam”; Hình ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh và Tướng Trung Hoa Hà Ứng Khâm trước Phủ Toàn quyền tháng 9/1945 (nay là Phủ Chủ tịch), cảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh khai mạc “Tuần lễ vàng” ở trước cửa Nhà hát Lớn Hà Nội, cảnh Thiếu nhi Thủ đô Hà Nội tham gia diễu hành “Ngày cứu đói tại quảng trường Nhà hát Lớn” (tháng 9/1945), hình ảnh ra mắt chính phủ Cách mạng lâm thời Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (1945)…

Lễ đài Tuyên ngôn độc lập ở Quảng trường Ba Đình, ngày 2/9/1945.

Lễ đài Tuyên ngôn độc lập ở Quảng trường Ba Đình, ngày 2/9/1945.

Và không nhiều người biết rằng, chủ nhân của các bức ảnh ấy, chớp cơ hội vào ống kính rất nhiều những khoảnh khắc một đi không trở lại ấy của dân tộc, chỉ là một con người: nhiếp ảnh gia Nguyễn Bá Khoản. Với lợi thế và kinh nghiệm của một phóng viên ảnh lâu năm (thời điểm cách mạng tháng Tám nổ ra, nhiếp ảnh gia Nguyễn Bá Khoản là phóng viên của báo Cứu Quốc, còn trước đó, ông là phóng viên của nhiều tờ báo: Tin tức, Thời thế, Thời báo), Nguyễn Bá Khoản bám sát các sự kiện xảy ra liên tiếp trong những ngày cuối tháng Tám, đầu tháng 9 lịch sử lúc bấy giờ.

Nhà báo Thọ Cao từng chia sẻ, trong một cuộc gặp gỡ với nhiếp ảnh gia Nguyễn Bá Khoản, ông đã hỏi nhiếp ảnh gia về bức ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn độc lập, nhiếp ảnh gia kể rằng: Chiều 2/9/1945, nghe Tổng biên tập Báo Cứu quốc là đồng chí Xuân Thủy dặn dò xong, ông xách chiếc máy ảnh cũ lên vườn hoa Ba Đình vào trước giờ khai mạc. Sau Lễ chào cờ, Chủ tịch Hồ Chí Minh trịnh trọng đọc Tuyên ngôn độc lập trước một biển người, một rừng cờ đỏ sao vàng. Ông Khoản chọn chỗ đứng, xoay các góc độ, lựa ánh sáng - hồi ấy chưa có ống kính tê-lê và ghi được hình ảnh vị Chủ tịch nước đầu tiên giữa khung cảnh hùng tráng một ngày lịch sử trọng đại của dân tộc. Bình tĩnh, tự tin, ông bấm liền mấy kiểu với những tốc độ khác nhau. Ngoài bức ảnh lịch sử ấy, ông còn bấm được nhiều kiểu khác như đội danh dự bảo vệ lễ đài, các đoàn thể... Chiều hôm ấy, phim được tráng ngay, ảnh được in thành nhiều bức.

Đoàn chiến sĩ Giải phóng quân do ông Đàm Quang Trung dẫn đầu tại Hà Nội, ngày 2/9/1945.

Đoàn chiến sĩ Giải phóng quân do ông Đàm Quang Trung dẫn đầu tại Hà Nội, ngày 2/9/1945.

Điều thực sự đáng khâm phục về Nguyễn Bá Khoản cũng là may mắn lớn cho nhiếp ảnh Việt Nam là gia tài những bức ảnh quý của ông không chỉ là những bức ảnh về Cách mạng tháng Tám, và ngày lễ Độc lập tại Quảng trường Ba Đình. Với hơn 60 năm cầm máy, ông để lại di sản ảnh tư liệu thật đồ sộ. Chỉ riêng số ảnh ông và gia đình hiến tặng cho Viện Bảo tàng Cách mạng Việt Nam (tính tới thời điểm năm 2017) đã là 4.000 phim gốc và 2.700 bức ảnh. Đó là chưa kể 5 vạn phim của ông được gia đình lưu giữ và đã, đang tiếp tục chọn lọc hiến tặng.

Đúng với những gì bạn bè, đồng nghiệp thường gọi về ông - “người viết sử bằng hình ảnh”, kho ảnh của ông chụp như cuộn phim dài về nhiều giai đoạn quan trọng trong lịch sử đất nước, từ “Cao trào Cách mạng Việt Nam 1936 - 1939”, “Cách mạng Tháng Tám và Bác Hồ năm 1945 - 1946”; “Phong trào Nam Tiến, 1945” cho đến giai đoạn “Toàn quốc kháng chiến ở thủ đô Hà Nội, 1946 - 1947”…

Giải phóng quân dự lễ Độc lập tại Quảng trường Ba Đình, Hà Nội ngày 2/9/1945.

Giải phóng quân dự lễ Độc lập tại Quảng trường Ba Đình, Hà Nội ngày 2/9/1945.

Những khoảnh khắc lịch sử hiện rõ trong ảnh Nguyễn Bá Khoản ở bất cứ giai đoạn lịch sử nào cũng tươi rói chất liệu cuộc sống, hừng hực khí thế chiến đấu kiên cường, bởi ông cũng anh dũng xông pha trận mạc, áp sát bộ đội ta chiến đấu, tải thương, tổ chức lễ truy điệu đồng đội ngay tại mặt trận, ghi lại hình ảnh bộ đội ta dùng chiến thuật nghi binh ghìm chân địch và ông cũng đồng cam cộng khổ, sẵn sàng hi sinh cùng đồng đội… Ảnh Nguyễn Bá Khoản sẽ sống mãi với thời gian, bởi người chụp ảnh luôn đứng ở góc nhìn lịch sử. Ông thực sự là một nhà viết sử bằng hình ảnh ở giai đoạn sục sôi của Cách mạng tháng Tám và thời kỳ đầu xây dựng nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa...” - đó là những dòng viết nhà nhiếp ảnh Hoàng Kim Đáng dành tặng cho đồng nghiệp kì cựu của mình - nhiếp ảnh gia Nguyễn Bá Khoản.

Nhà báo và Công luận

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Trao Giải thưởng văn học - nghệ thuật tỉnh Lào Cai năm 2025

Trao Giải thưởng văn học - nghệ thuật tỉnh Lào Cai năm 2025

Ngày 5/2, Hội Liên hiệp Văn học - Nghệ thuật tỉnh tổ chức Hội nghị tổng kết công tác văn học - nghệ thuật (VHNT) năm 2025, triển khai phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm năm 2026 và trao giải thưởng VHNT Lào Cai. Đây là dịp để đánh giá những thành tựu nổi bật của văn nghệ sĩ trong năm qua, đồng thời tôn vinh những giá trị sáng tạo đóng góp vào sự phát triển văn hóa - xã hội tại địa phương.

Đón xuân sớm ở Abyei

Đón xuân sớm ở Abyei

Giữa bụi đỏ mịt mù và cái nắng như đổ lửa của vùng đất Abyei, những ngày cuối năm đối với những người lính mũ nồi xanh Việt Nam đang làm nhiệm vụ gìn giữ hòa bình tại đây trở nên bận rộn hơn bởi không khí chuẩn bị đón Tết cổ truyền. Trong doanh trại của Đội Công binh số 4 Việt Nam tại Phái bộ An ninh lâm thời Liên hợp quốc ở Abyei (UNISFA), không khí chuẩn bị đón Tết cổ truyền đang lan tỏa khắp nơi.

Hồi sinh những ngôi nhà sàn ở Mường Lò

Hồi sinh những ngôi nhà sàn ở Mường Lò

Giữa “lòng chảo” Mường Lò, những nếp nhà sàn của người Thái từ lâu đã trở thành linh hồn của bản làng. Đã có lúc, trước làn sóng bê tông hóa, những cột gỗ, sàn mây ấy tưởng chừng chỉ còn là ký ức trong câu Khắp, điệu Xòe. Thế nhưng, du lịch cộng đồng đang tạo nên một cuộc gìn giữ những ngôi nhà sàn truyền thống.

Bộ tranh ngựa Bính Ngọ 2026 và lời chúc xuân đong đầy khát vọng

Bộ tranh ngựa Bính Ngọ 2026 và lời chúc xuân đong đầy khát vọng

Trong không khí đón năm mới Bính Ngọ 2026, bộ tranh ngựa gồm 18 tác phẩm của họa sĩ Trần Cường (Kuolg Trần) đang nhận được sự quan tâm của công chúng. Kết hợp chất liệu truyền thống với tư duy đương đại, bộ tranh tiếp nối mạch sáng tác hoài niệm và khát vọng của họa sĩ, hướng tới những khởi đầu đầy niềm tin, hy vọng.

Rộn ràng khúc hát mừng xuân

Rộn ràng khúc hát mừng xuân

Một mùa xuân mới đang về trong mỗi nếp nhà, bản làng. Trong niềm hân hoan chào năm mới, những đội văn nghệ thôn bản - nòng cốt của phong trào văn hóa, văn nghệ tại các địa phương lại say sưa tập luyện những khúc hát mừng xuân.

INFOGRAPHIC: Festival Mùa Xuân Bắc Hà 2026

INFOGRAPHIC: Festival Mùa Xuân Bắc Hà 2026

Festival Mùa Xuân Bắc Hà 2026 mang chủ đề “Tinh hoa hội tụ - Khát vọng vươn xa”, diễn ra từ 20/2 - 8/3 với các lễ hội trải dài qua các không gian văn hóa, lễ nghi truyền thống, đua ngựa đặc trưng và những trải nghiệm bản địa độc đáo, tạo nên bức tranh mùa xuân rực rỡ, giàu bản sắc và đầy sức sống. 

Chương trình Giao lưu văn nghệ chào Xuân qua biên giới năm 2026: thắm tình hữu nghị Việt Nam – Trung Quốc

Chương trình Giao lưu văn nghệ chào Xuân qua biên giới năm 2026: thắm tình hữu nghị Việt Nam – Trung Quốc

Trong không khí vui tươi, phấn khởi của những ngày đầu xuân mới, tối 2/2, tại Quảng trường Kim Tân, phường Lào Cai, Ủy ban nhân dân tỉnh Lào Cai (Việt Nam) và Chính quyền nhân dân Châu Hồng Hà (Trung Quốc) đã phối hợp tổ chức chương trình Giao lưu văn nghệ chào Xuân qua biên giới và Liên hoan Nhân dân biên giới Lào Cai (Việt Nam) – Hồng Hà (Trung Quốc) năm 2026.

Lan tỏa bản sắc văn hóa Mông giữa lòng phố

Lan tỏa bản sắc văn hóa Mông giữa lòng phố

Câu lạc bộ Văn hóa dân tộc Mông Lào Cai, tiền thân là câu lạc bộ Người Mông thành phố Yên Bái cũ, được thành lập nhằm tạo không gian giao lưu, gắn kết cộng đồng và gìn giữ bản sắc văn hóa Mông. Sau 8 năm hoạt động, câu lạc bộ đã trở thành điểm sinh hoạt văn hóa chung, lan tỏa giá trị truyền thống của người Mông giữa lòng đô thị.

Lễ cấp sắc 12 đèn của người Dao đỏ tại thôn Nậm Mười

Lễ cấp sắc 12 đèn của người Dao đỏ tại thôn Nậm Mười

Liên tục trong 3 ngày 3 đêm, từ ngày 31/1 đến hết ngày 3/2, tại thôn Nậm Mười, xã Sơn Lương, tỉnh Lào Cai diễn ra Lễ cấp sắc 12 đèn của người Dao đỏ - nghi lễ linh thiêng đánh dấu sự trưởng thành của người đàn ông. Nghi lễ này đã được cộng đồng người Dao đỏ nơi đây gìn giữ và trao truyền qua nhiều thế hệ. 

[Infographic] Giao lưu văn nghệ chào Xuân qua biên giới và Liên hoan Nhân dân biên giới Lào Cai (Việt Nam) - Hồng Hà (Trung Quốc) năm 2026

[Infographic] Giao lưu văn nghệ chào Xuân qua biên giới và Liên hoan Nhân dân biên giới Lào Cai (Việt Nam) - Hồng Hà (Trung Quốc) năm 2026

Chương trình Giao lưu văn nghệ chào Xuân qua biên giới và Liên hoan Nhân dân biên giới Lào Cai (Việt Nam) - Hồng Hà (Trung Quốc) năm 2026 sẽ diễn ra trong 2 ngày. Trong đó, ngày 2/2 diễn ra tại phường Cam Đường và phường Lào Cai, tỉnh Lào Cai (Việt Nam); ngày 3/2, Đoàn đại biểu tỉnh Lào Cai sẽ tham gia các hoạt động giao lưu và chúc Tết tại huyện Hà Khẩu, tỉnh Vân Nam (Trung Quốc).

Sẵn sàng cho Chương trình Giao lưu văn nghệ chào Xuân qua biên giới năm 2026

Sẵn sàng cho Chương trình Giao lưu văn nghệ chào Xuân qua biên giới năm 2026

Tối 1/2, tại Quảng trường Kim Tân, phường Lào Cai đã diễn ra buổi tổng duyệt Chương trình Giao lưu văn nghệ chào Xuân qua biên giới và Liên hoan nhân dân biên giới Lào Cai (Việt Nam) - Hồng Hà (Trung Quốc) năm 2026. Đây là hoạt động văn hóa - đối ngoại quan trọng, góp phần chào mừng Xuân mới và tăng cường tình đoàn kết, hữu nghị giữa Nhân dân hai nước Việt Nam - Trung Quốc.

Để tiếng Kèn mãi ngân vang

Để tiếng Kèn mãi ngân vang

Hơn 20 năm qua, tiếng kèn của anh Triệu Phúc An đã trở thành âm thanh quen thuộc, gắn liền với đời sống tâm linh của người Dao đỏ tại thôn Khe Dẹt, xã Phong Dụ Thượng. Với cây kèn, anh An không chỉ thổi lên những giai điệu truyền thống mà còn âm thầm giữ gìn văn hóa dân tộc giữa dòng chảy hiện đại.

50 năm ca khúc "Dâng lên Đảng niềm tin"

50 năm ca khúc "Dâng lên Đảng niềm tin"

“Dâng lên Đảng niềm tin” là một tác phẩm đặc biệt, luôn được công chúng yêu mến dù đã có tuổi đời tròn nửa thế kỷ. Ca khúc được nhạc sĩ Trọng Loan sáng tác năm 1976, khi ấy ông mới ngoài 50 tuổi, sức sáng tạo đang rất dồi dào.

Tinh hoa hội tụ - khát vọng vươn xa

Tinh hoa hội tụ - khát vọng vươn xa

Mừng Đảng - mừng Xuân Bính Ngọ năm 2026, xã Bắc Hà (Lào Cai) vừa xây dựng Kế hoạch Tổ chức Festival mùa Xuân với chủ đề “Tinh hoa hội tụ - khát vọng vươn xa” năm 2026 trên địa bàn xã nhằm giới thiệu những nét đẹp văn hóa truyền thống đặc sắc của vùng cao nguyên trắng...

fb yt zl tw