Người chép sử bằng hình ảnh và những khoảnh khắc lịch sử trên Quảng trường Ba Đình

Ảnh Nguyễn Bá Khoản sẽ sống mãi với thời gian, bởi người chụp ảnh luôn đứng ở góc nhìn lịch sử. Ông thực sự là một nhà viết sử bằng hình ảnh ở giai đoạn sục sôi của Cách mạng tháng Tám và thời kỳ đầu xây dựng nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa...

“Ảnh Nguyễn Bá Khoản sẽ sống mãi với thời gian, bởi người chụp ảnh luôn đứng ở góc nhìn lịch sử. Ông thực sự là một nhà viết sử bằng hình ảnh ở giai đoạn sục sôi của Cách mạng tháng Tám và thời kỳ đầu xây dựng nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa..." - góc nhìn ấy của nghệ sĩ nhiếp ảnh Hoàng Kim Đáng thực sự “rất trúng” về - nghệ sĩ nhiếp ảnh Nguyễn Bá Khoản - tác giả của hàng ngàn bức ảnh lịch sử cách mạng vô giá.

Trong những bức ảnh đáng giá nhất về Cách mạng tháng Tám và ngày lễ Độc lập tại Quảng trường Ba Đình cách đây 78 năm, không thể không nhắc tới những bức ảnh ghi lại những khoảnh khắc đã đi vào lịch sử: Nhân dân Hà Nội mít tinh trước quảng trường Nhà hát Lớn ngày 17/8/1945 chuẩn bị cho việc Tổng khởi nghĩa giành chính quyền vào ngày 19/8/1945, cảnh quần chúng Cách mạng tràn vào Phủ Khâm Sai Bắc Kỳ (Bắc Bộ phủ) ngày 19/8/1945, cảnh mít tinh trên quảng trường Nhà hát Lớn ngày 31/8/1945, cảnh nhân dân Hà Nội đón chào giải phóng quân, đồng chí Võ Nguyên Giáp duyệt đơn vị Giải phóng quân tại Hà Nội (8/1946), quảng trường Ba Đình và lễ đài Tuyên ngôn độc lập, cảnh quân Giải phóng - Tự vệ Hà Nội dự lễ Tuyên ngôn độc lập ngày 2/9/1945 tại quảng trường Ba Đình - Hà Nội, cảnh đường phố Hà Nội sau Cách mạng Tháng Tám 1945 với biểu ngữ “Nước Việt Nam của người Việt Nam”; Hình ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh và Tướng Trung Hoa Hà Ứng Khâm trước Phủ Toàn quyền tháng 9/1945 (nay là Phủ Chủ tịch), cảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh khai mạc “Tuần lễ vàng” ở trước cửa Nhà hát Lớn Hà Nội, cảnh Thiếu nhi Thủ đô Hà Nội tham gia diễu hành “Ngày cứu đói tại quảng trường Nhà hát Lớn” (tháng 9/1945), hình ảnh ra mắt chính phủ Cách mạng lâm thời Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (1945)…

Lễ đài Tuyên ngôn độc lập ở Quảng trường Ba Đình, ngày 2/9/1945.

Lễ đài Tuyên ngôn độc lập ở Quảng trường Ba Đình, ngày 2/9/1945.

Và không nhiều người biết rằng, chủ nhân của các bức ảnh ấy, chớp cơ hội vào ống kính rất nhiều những khoảnh khắc một đi không trở lại ấy của dân tộc, chỉ là một con người: nhiếp ảnh gia Nguyễn Bá Khoản. Với lợi thế và kinh nghiệm của một phóng viên ảnh lâu năm (thời điểm cách mạng tháng Tám nổ ra, nhiếp ảnh gia Nguyễn Bá Khoản là phóng viên của báo Cứu Quốc, còn trước đó, ông là phóng viên của nhiều tờ báo: Tin tức, Thời thế, Thời báo), Nguyễn Bá Khoản bám sát các sự kiện xảy ra liên tiếp trong những ngày cuối tháng Tám, đầu tháng 9 lịch sử lúc bấy giờ.

Nhà báo Thọ Cao từng chia sẻ, trong một cuộc gặp gỡ với nhiếp ảnh gia Nguyễn Bá Khoản, ông đã hỏi nhiếp ảnh gia về bức ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn độc lập, nhiếp ảnh gia kể rằng: Chiều 2/9/1945, nghe Tổng biên tập Báo Cứu quốc là đồng chí Xuân Thủy dặn dò xong, ông xách chiếc máy ảnh cũ lên vườn hoa Ba Đình vào trước giờ khai mạc. Sau Lễ chào cờ, Chủ tịch Hồ Chí Minh trịnh trọng đọc Tuyên ngôn độc lập trước một biển người, một rừng cờ đỏ sao vàng. Ông Khoản chọn chỗ đứng, xoay các góc độ, lựa ánh sáng - hồi ấy chưa có ống kính tê-lê và ghi được hình ảnh vị Chủ tịch nước đầu tiên giữa khung cảnh hùng tráng một ngày lịch sử trọng đại của dân tộc. Bình tĩnh, tự tin, ông bấm liền mấy kiểu với những tốc độ khác nhau. Ngoài bức ảnh lịch sử ấy, ông còn bấm được nhiều kiểu khác như đội danh dự bảo vệ lễ đài, các đoàn thể... Chiều hôm ấy, phim được tráng ngay, ảnh được in thành nhiều bức.

Đoàn chiến sĩ Giải phóng quân do ông Đàm Quang Trung dẫn đầu tại Hà Nội, ngày 2/9/1945.

Đoàn chiến sĩ Giải phóng quân do ông Đàm Quang Trung dẫn đầu tại Hà Nội, ngày 2/9/1945.

Điều thực sự đáng khâm phục về Nguyễn Bá Khoản cũng là may mắn lớn cho nhiếp ảnh Việt Nam là gia tài những bức ảnh quý của ông không chỉ là những bức ảnh về Cách mạng tháng Tám, và ngày lễ Độc lập tại Quảng trường Ba Đình. Với hơn 60 năm cầm máy, ông để lại di sản ảnh tư liệu thật đồ sộ. Chỉ riêng số ảnh ông và gia đình hiến tặng cho Viện Bảo tàng Cách mạng Việt Nam (tính tới thời điểm năm 2017) đã là 4.000 phim gốc và 2.700 bức ảnh. Đó là chưa kể 5 vạn phim của ông được gia đình lưu giữ và đã, đang tiếp tục chọn lọc hiến tặng.

Đúng với những gì bạn bè, đồng nghiệp thường gọi về ông - “người viết sử bằng hình ảnh”, kho ảnh của ông chụp như cuộn phim dài về nhiều giai đoạn quan trọng trong lịch sử đất nước, từ “Cao trào Cách mạng Việt Nam 1936 - 1939”, “Cách mạng Tháng Tám và Bác Hồ năm 1945 - 1946”; “Phong trào Nam Tiến, 1945” cho đến giai đoạn “Toàn quốc kháng chiến ở thủ đô Hà Nội, 1946 - 1947”…

Giải phóng quân dự lễ Độc lập tại Quảng trường Ba Đình, Hà Nội ngày 2/9/1945.

Giải phóng quân dự lễ Độc lập tại Quảng trường Ba Đình, Hà Nội ngày 2/9/1945.

Những khoảnh khắc lịch sử hiện rõ trong ảnh Nguyễn Bá Khoản ở bất cứ giai đoạn lịch sử nào cũng tươi rói chất liệu cuộc sống, hừng hực khí thế chiến đấu kiên cường, bởi ông cũng anh dũng xông pha trận mạc, áp sát bộ đội ta chiến đấu, tải thương, tổ chức lễ truy điệu đồng đội ngay tại mặt trận, ghi lại hình ảnh bộ đội ta dùng chiến thuật nghi binh ghìm chân địch và ông cũng đồng cam cộng khổ, sẵn sàng hi sinh cùng đồng đội… Ảnh Nguyễn Bá Khoản sẽ sống mãi với thời gian, bởi người chụp ảnh luôn đứng ở góc nhìn lịch sử. Ông thực sự là một nhà viết sử bằng hình ảnh ở giai đoạn sục sôi của Cách mạng tháng Tám và thời kỳ đầu xây dựng nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa...” - đó là những dòng viết nhà nhiếp ảnh Hoàng Kim Đáng dành tặng cho đồng nghiệp kì cựu của mình - nhiếp ảnh gia Nguyễn Bá Khoản.

Nhà báo và Công luận

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lào Cai làm việc với Trường Đại học Văn hóa Hà Nội, thống nhất nhiều nội dung hợp tác

Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lào Cai làm việc với Trường Đại học Văn hóa Hà Nội, thống nhất nhiều nội dung hợp tác

Chiều 17/7, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lào Cai có buổi làm việc với Trường Đại học Văn hóa Hà Nội nhằm trao đổi, thống nhất các nội dung phối hợp trong công tác đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực văn hóa, thể thao và du lịch; nghiên cứu khoa học; tổ chức hội thảo, tọa đàm chuyên môn; kết nối thực tập, thực tế và tạo cơ hội việc làm cho sinh viên.

Đặc sắc Chương trình nghệ thuật “Lào Cai - Nơi hội tụ sắc màu Tây Bắc”: Lan tỏa bản sắc, kết nối cơ hội đầu tư

Đặc sắc Chương trình nghệ thuật “Lào Cai - Nơi hội tụ sắc màu Tây Bắc”: Lan tỏa bản sắc, kết nối cơ hội đầu tư

Ngay sau nghi lễ chào cờ, tối 16/7, tại Quảng trường 19/8, hàng nghìn người dân, du khách cùng các đại biểu, nhà đầu tư đã hòa mình vào Chương trình nghệ thuật đặc biệt “Lào Cai - Nơi hội tụ sắc màu Tây Bắc”. Không chỉ là bữa tiệc nghệ thuật giàu bản sắc, chương trình còn là lời chào nồng hậu của tỉnh Lào Cai gửi tới bạn bè, du khách và cộng đồng doanh nghiệp trước thềm Hội nghị Xúc tiến đầu tư năm 2026.

Chương trình nghệ thuật đặc biệt chào mừng Hội nghị Xúc tiến Đầu tư tỉnh Lào Cai năm 2026 với chủ đề: “Lào Cai - Nơi hội tụ sắc màu Tây Bắc”!

Chương trình nghệ thuật đặc biệt chào mừng Hội nghị Xúc tiến Đầu tư tỉnh Lào Cai năm 2026 với chủ đề: “Lào Cai - Nơi hội tụ sắc màu Tây Bắc”!

Chương trình được thực hiện bởi Trung tâm Văn hóa, Nghệ thuật và Thể thao tỉnh với sự tham gia của các diễn viên chuyên nghiệp và không chuyên; đặc biệt là lực lượng nòng cốt đến từ các đội văn nghệ quần chúng, các câu lạc bộ văn hóa dân gian của các xã, phường - Những hạt nhân tích cực trong công tác bảo tồn, gìn giữ và lan tỏa bản sắc văn hóa các dân tộc tỉnh Lào Cai. Chương trình còn có sự tham gia của các nghệ nhân, các em học sinh, sinh viên và đông đảo lực lượng quần chúng trên địa bàn tỉnh.

Đoàn Xòe Thái phường Trung Tâm sẵn sàng tỏa sáng tại Hội nghị xúc tiến đầu tư Lào Cai 2026

Đoàn Xòe Thái phường Trung Tâm sẵn sàng tỏa sáng tại Hội nghị xúc tiến đầu tư Lào Cai 2026

Hòa chung không khí chuẩn bị cho Hội nghị xúc tiến đầu tư tỉnh Lào Cai năm 2026, Đoàn nghệ thuật Xòe Thái phường Trung Tâm đã sẵn sàng tham gia Chương trình nghệ thuật "Lào Cai - Nơi hội tụ sắc màu Tây Bắc" cùng các hoạt động trình diễn đường phố trong khuôn khổ hội nghị.

Hành trình chạm tay vào giấc mơ âm nhạc

Hành trình chạm tay vào giấc mơ âm nhạc

Đêm chung kết cuộc thi Music Festival & Competition 2026 với chủ đề "Soul Serenade - Passion Grows" tại Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam đã chính thức khép lại. Vượt qua nhiều tài năng trẻ trên cả nước, em Đỗ Lê Anh Đức, học sinh lớp 8K, Trường THCS Lê Hồng Phong, phường Yên Bái, đã xuất sắc chinh phục Ban Giám khảo để giành Giải Vàng danh giá.

Phở Việt Nam - Điểm nhấn nổi bật trong sự kiện giao lưu văn hóa và ẩm thực ASEAN tại Phần Lan

Phở Việt Nam - Điểm nhấn nổi bật trong sự kiện giao lưu văn hóa và ẩm thực ASEAN tại Phần Lan

Sự đón nhận nồng nhiệt của bạn bè quốc tế đối với món ăn Việt Nam, đặc biệt là phở một lần nữa khẳng định sức hấp dẫn và giá trị của ẩm thực Việt Nam như một cầu nối văn hóa, góp phần tăng cường giao lưu nhân dân, quảng bá hình ảnh Việt Nam và lan tỏa bản sắc của Cộng đồng ASEAN tại Phần Lan.

Khám phá quần thể lim xanh trên đỉnh Pù Đinh

Khám phá quần thể lim xanh trên đỉnh Pù Đinh

Con đường uốn lượn lên đỉnh Pù Đinh, xã Chiềng Ken trong buổi sớm mùa hè phủ một màu xanh mát. Dưới những tán lim cổ thụ xòe rộng, ánh nắng len qua từng kẽ lá, in vệt sáng lấp lánh trên những bậc đá dẫn vào đền Ken. Trải qua hàng trăm năm, quần thể lim xanh nơi đây vẫn bền bỉ tỏa bóng, trở thành điểm nhấn đặc biệt của Di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh - đền Ken cũng là “lá phổi xanh” quý giá giữa vùng đất Chiềng Ken này.

Nơi giữ tiếng mẹ đẻ

Nơi giữ tiếng mẹ đẻ

Giữa nhịp sống hiện đại, khi nhiều giá trị văn hóa đứng trước nguy cơ mai một, có những mái nhà nơi vùng cao vẫn ngày ngày vang lên tiếng Dao, tiếng Giáy, tiếng Mông, tiếng Tày... không phải ở lớp tập huấn, mà trong từng bữa cơm, từng câu chuyện trước bếp lửa.

Lào Cai đưa văn hóa vào chiến lược xúc tiến đầu tư

Lào Cai đưa văn hóa vào chiến lược xúc tiến đầu tư

Không chỉ giới thiệu danh mục dự án, quỹ đất hay các chính sách ưu đãi tại Hội nghị Xúc tiến đầu tư năm 2026, Lào Cai còn lựa chọn một "tài sản" đặc biệt để giới thiệu với các nhà đầu tư: bản sắc văn hóa. Những giá trị được bồi đắp qua nhiều thế hệ đang được tỉnh nhìn nhận như một nguồn lực phát triển mới, mở rộng không gian đầu tư từ du lịch, dịch vụ đến công nghiệp văn hóa, tạo nên sức hấp dẫn khác biệt cho vùng đất cửa ngõ Tây Bắc.

Khám phá Việt Nam trong cuộc phiêu lưu đa giác quan

Khám phá Việt Nam trong cuộc phiêu lưu đa giác quan

Không nằm ở yếu tố đơn lẻ, sức hấp dẫn riêng biệt của điểm đến Việt được làm nên bởi sự hòa quyện từ nhiều lớp trải nghiệm khác nhau, gắn liền với chiều sâu văn hóa bản địa. Từ những phiên chợ vùng cao, lễ hội truyền thống đến các làng nghề lâu đời... tất cả đều được gìn giữ và hiện diện sống động trong đời sống thường nhật.

Justin Bieber, Madonna, Shakira và BTS sẽ biểu diễn giữa giờ trận chung kết World Cup 2026

Justin Bieber, Madonna, Shakira và BTS sẽ biểu diễn giữa giờ trận chung kết World Cup 2026

Liên đoàn Bóng đá Thế giới (FIFA) và tổ chức Global Citizen vừa chính thức công bố ca sĩ Justin Bieber sẽ tham gia chương trình biểu diễn giữa giờ trận chung kết FIFA World Cup 2026. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử World Cup, trận chung kết có chương trình biểu diễn giữa giờ theo mô hình của sự kiện Super Bowl.

Ban Văn hóa - Xã hội HĐND tỉnh Lào Cai giám sát công tác quản lý thiết chế văn hóa tại phường Nghĩa Lộ

Ban Văn hóa - Xã hội HĐND tỉnh Lào Cai giám sát công tác quản lý thiết chế văn hóa tại phường Nghĩa Lộ

Sáng 9/7, Đoàn giám sát của Ban Văn hóa - Xã hội HĐND tỉnh Lào Cai do bà Lê Thị Hồng Vân - Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh, Trưởng Ban Văn hóa - Xã hội HĐND tỉnh làm Trưởng đoàn, đã làm việc với UBND phường Nghĩa Lộ về việc thực hiện các quy định của pháp luật và công tác quản lý nhà nước đối với hệ thống thiết chế văn hóa trên địa bàn. 

Khi họa tiết kể chuyện nhân sinh

Khi họa tiết kể chuyện nhân sinh

Không chỉ là trang phục mặc hằng ngày, bộ y phục của đồng bào Dao Đỏ như một cuốn “nhật ký” bằng hình ảnh, nơi lưu giữ lịch sử, văn hóa tộc người. Qua từng đường kim mũi chỉ, những họa tiết hoa văn như những lời kể thầm lặng về mối quan hệ giữa con người với thiên nhiên; gửi gắm khát vọng về cuộc sống bình yên, hạnh phúc, đồng thời tôn vinh đôi bàn tay khéo léo và tâm hồn rộng mở của người phụ nữ vùng cao.

fb yt zl tw