Người chép sử bằng hình ảnh và những khoảnh khắc lịch sử trên Quảng trường Ba Đình

Ảnh Nguyễn Bá Khoản sẽ sống mãi với thời gian, bởi người chụp ảnh luôn đứng ở góc nhìn lịch sử. Ông thực sự là một nhà viết sử bằng hình ảnh ở giai đoạn sục sôi của Cách mạng tháng Tám và thời kỳ đầu xây dựng nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa...

“Ảnh Nguyễn Bá Khoản sẽ sống mãi với thời gian, bởi người chụp ảnh luôn đứng ở góc nhìn lịch sử. Ông thực sự là một nhà viết sử bằng hình ảnh ở giai đoạn sục sôi của Cách mạng tháng Tám và thời kỳ đầu xây dựng nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa..." - góc nhìn ấy của nghệ sĩ nhiếp ảnh Hoàng Kim Đáng thực sự “rất trúng” về - nghệ sĩ nhiếp ảnh Nguyễn Bá Khoản - tác giả của hàng ngàn bức ảnh lịch sử cách mạng vô giá.

Trong những bức ảnh đáng giá nhất về Cách mạng tháng Tám và ngày lễ Độc lập tại Quảng trường Ba Đình cách đây 78 năm, không thể không nhắc tới những bức ảnh ghi lại những khoảnh khắc đã đi vào lịch sử: Nhân dân Hà Nội mít tinh trước quảng trường Nhà hát Lớn ngày 17/8/1945 chuẩn bị cho việc Tổng khởi nghĩa giành chính quyền vào ngày 19/8/1945, cảnh quần chúng Cách mạng tràn vào Phủ Khâm Sai Bắc Kỳ (Bắc Bộ phủ) ngày 19/8/1945, cảnh mít tinh trên quảng trường Nhà hát Lớn ngày 31/8/1945, cảnh nhân dân Hà Nội đón chào giải phóng quân, đồng chí Võ Nguyên Giáp duyệt đơn vị Giải phóng quân tại Hà Nội (8/1946), quảng trường Ba Đình và lễ đài Tuyên ngôn độc lập, cảnh quân Giải phóng - Tự vệ Hà Nội dự lễ Tuyên ngôn độc lập ngày 2/9/1945 tại quảng trường Ba Đình - Hà Nội, cảnh đường phố Hà Nội sau Cách mạng Tháng Tám 1945 với biểu ngữ “Nước Việt Nam của người Việt Nam”; Hình ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh và Tướng Trung Hoa Hà Ứng Khâm trước Phủ Toàn quyền tháng 9/1945 (nay là Phủ Chủ tịch), cảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh khai mạc “Tuần lễ vàng” ở trước cửa Nhà hát Lớn Hà Nội, cảnh Thiếu nhi Thủ đô Hà Nội tham gia diễu hành “Ngày cứu đói tại quảng trường Nhà hát Lớn” (tháng 9/1945), hình ảnh ra mắt chính phủ Cách mạng lâm thời Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (1945)…

Lễ đài Tuyên ngôn độc lập ở Quảng trường Ba Đình, ngày 2/9/1945.

Lễ đài Tuyên ngôn độc lập ở Quảng trường Ba Đình, ngày 2/9/1945.

Và không nhiều người biết rằng, chủ nhân của các bức ảnh ấy, chớp cơ hội vào ống kính rất nhiều những khoảnh khắc một đi không trở lại ấy của dân tộc, chỉ là một con người: nhiếp ảnh gia Nguyễn Bá Khoản. Với lợi thế và kinh nghiệm của một phóng viên ảnh lâu năm (thời điểm cách mạng tháng Tám nổ ra, nhiếp ảnh gia Nguyễn Bá Khoản là phóng viên của báo Cứu Quốc, còn trước đó, ông là phóng viên của nhiều tờ báo: Tin tức, Thời thế, Thời báo), Nguyễn Bá Khoản bám sát các sự kiện xảy ra liên tiếp trong những ngày cuối tháng Tám, đầu tháng 9 lịch sử lúc bấy giờ.

Nhà báo Thọ Cao từng chia sẻ, trong một cuộc gặp gỡ với nhiếp ảnh gia Nguyễn Bá Khoản, ông đã hỏi nhiếp ảnh gia về bức ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn độc lập, nhiếp ảnh gia kể rằng: Chiều 2/9/1945, nghe Tổng biên tập Báo Cứu quốc là đồng chí Xuân Thủy dặn dò xong, ông xách chiếc máy ảnh cũ lên vườn hoa Ba Đình vào trước giờ khai mạc. Sau Lễ chào cờ, Chủ tịch Hồ Chí Minh trịnh trọng đọc Tuyên ngôn độc lập trước một biển người, một rừng cờ đỏ sao vàng. Ông Khoản chọn chỗ đứng, xoay các góc độ, lựa ánh sáng - hồi ấy chưa có ống kính tê-lê và ghi được hình ảnh vị Chủ tịch nước đầu tiên giữa khung cảnh hùng tráng một ngày lịch sử trọng đại của dân tộc. Bình tĩnh, tự tin, ông bấm liền mấy kiểu với những tốc độ khác nhau. Ngoài bức ảnh lịch sử ấy, ông còn bấm được nhiều kiểu khác như đội danh dự bảo vệ lễ đài, các đoàn thể... Chiều hôm ấy, phim được tráng ngay, ảnh được in thành nhiều bức.

Đoàn chiến sĩ Giải phóng quân do ông Đàm Quang Trung dẫn đầu tại Hà Nội, ngày 2/9/1945.

Đoàn chiến sĩ Giải phóng quân do ông Đàm Quang Trung dẫn đầu tại Hà Nội, ngày 2/9/1945.

Điều thực sự đáng khâm phục về Nguyễn Bá Khoản cũng là may mắn lớn cho nhiếp ảnh Việt Nam là gia tài những bức ảnh quý của ông không chỉ là những bức ảnh về Cách mạng tháng Tám, và ngày lễ Độc lập tại Quảng trường Ba Đình. Với hơn 60 năm cầm máy, ông để lại di sản ảnh tư liệu thật đồ sộ. Chỉ riêng số ảnh ông và gia đình hiến tặng cho Viện Bảo tàng Cách mạng Việt Nam (tính tới thời điểm năm 2017) đã là 4.000 phim gốc và 2.700 bức ảnh. Đó là chưa kể 5 vạn phim của ông được gia đình lưu giữ và đã, đang tiếp tục chọn lọc hiến tặng.

Đúng với những gì bạn bè, đồng nghiệp thường gọi về ông - “người viết sử bằng hình ảnh”, kho ảnh của ông chụp như cuộn phim dài về nhiều giai đoạn quan trọng trong lịch sử đất nước, từ “Cao trào Cách mạng Việt Nam 1936 - 1939”, “Cách mạng Tháng Tám và Bác Hồ năm 1945 - 1946”; “Phong trào Nam Tiến, 1945” cho đến giai đoạn “Toàn quốc kháng chiến ở thủ đô Hà Nội, 1946 - 1947”…

Giải phóng quân dự lễ Độc lập tại Quảng trường Ba Đình, Hà Nội ngày 2/9/1945.

Giải phóng quân dự lễ Độc lập tại Quảng trường Ba Đình, Hà Nội ngày 2/9/1945.

Những khoảnh khắc lịch sử hiện rõ trong ảnh Nguyễn Bá Khoản ở bất cứ giai đoạn lịch sử nào cũng tươi rói chất liệu cuộc sống, hừng hực khí thế chiến đấu kiên cường, bởi ông cũng anh dũng xông pha trận mạc, áp sát bộ đội ta chiến đấu, tải thương, tổ chức lễ truy điệu đồng đội ngay tại mặt trận, ghi lại hình ảnh bộ đội ta dùng chiến thuật nghi binh ghìm chân địch và ông cũng đồng cam cộng khổ, sẵn sàng hi sinh cùng đồng đội… Ảnh Nguyễn Bá Khoản sẽ sống mãi với thời gian, bởi người chụp ảnh luôn đứng ở góc nhìn lịch sử. Ông thực sự là một nhà viết sử bằng hình ảnh ở giai đoạn sục sôi của Cách mạng tháng Tám và thời kỳ đầu xây dựng nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa...” - đó là những dòng viết nhà nhiếp ảnh Hoàng Kim Đáng dành tặng cho đồng nghiệp kì cựu của mình - nhiếp ảnh gia Nguyễn Bá Khoản.

Nhà báo và Công luận

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Nối dài câu hát giao duyên của người Dao quần trắng

Nối dài câu hát giao duyên của người Dao quần trắng

Bước vào căn nhà nhỏ ở thôn Tân Đồng 4, xã Trấn Yên, tôi bắt gặp những câu hát giao duyên của người Dao quần trắng đang cất lên. Không sân khấu, không nhạc cụ đệm, chỉ có những giọng hát mộc mạc, khi ngân nga, khi đối đáp. Trong không gian giản dị ấy, những người cao tuổi đang kiên trì giữ lại những câu hát từng gắn bó với tuổi thơ, cuộc sống của mình và truyền lại cho thế hệ sau.

Phát động cuộc thi vẽ tranh thiếu nhi quốc tế 'Em yêu Hà Nội - Thành phố vì hòa bình' 2026

Phát động cuộc thi vẽ tranh thiếu nhi quốc tế 'Em yêu Hà Nội - Thành phố vì hòa bình' 2026

Cuộc thi vẽ tranh thiếu nhi quốc tế “Em yêu Hà Nội - Thành phố vì hòa bình” 2026 tạo sân chơi văn hóa, nghệ thuật bổ ích, lành mạnh, khơi dậy tư duy sáng tạo, năng khiếu thẩm mỹ và khả năng hội họa, qua đó nuôi dưỡng tình yêu quê hương, đất nước, tình yêu Hà Nội và tinh thần yêu chuộng hòa bình.

Người đẹp Cộng hòa Dominica đăng quang Miss World 2026

Người đẹp Cộng hòa Dominica đăng quang Miss World 2026

Đêm chung kết Hoa hậu Thế giới lần thứ 73 – Miss World 2026 đã khép lại sau khi người đẹp Joheirry Mola đến từ Cộng hòa Dominica đăng quang ngôi vị Hoa hậu. Danh hiệu Á hậu 1 thuộc về người đẹp Taanusiya Veerapandian – Malaysia, danh hiệu Á hậu 2 trao cho Elisabeth Reynes Alabern - Tây Ban Nha.

Quy định mới về quản lý và sử dụng tiền công đức, tài trợ tại các di tích

Quy định mới về quản lý và sử dụng tiền công đức, tài trợ tại các di tích

UBND tỉnh Lào Cai vừa ban hành Quyết định số 60/2026/QĐ-UBND kèm theo Quy định về quản lý, phân bổ và sử dụng tiền công đức, tài trợ cho các di tích giao cho đơn vị sự nghiệp công lập và Ban quản lý di tích kiêm nhiệm quản lý trên địa bàn tỉnh. Quyết định có hiệu lực thi hành từ ngày 15/8/2026.

Mường Lò vào hội

Mường Lò vào hội

Tháng Chín về, Mường Lò khoác lên mình sắc vàng óng của mùa lúa chín. Ngoài đồng, người dân đang hối hả thu hoạch lúa, tranh thủ làm đất để kịp gieo trồng vụ đông. Giữa nhịp sống tất bật của mùa vụ, tiếng gọi của Xòe như một mạch nguồn văn hóa vẫn rộn ràng lan tỏa, hòa cùng hơi thở cuộc sống nơi đất Mường.

UBND phường Yên Bái tổ chức Chương trình giao lưu văn nghệ chào mừng kỷ niệm 81 năm Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2/9/1945 – 2/9/2026)

UBND phường Yên Bái tổ chức Chương trình giao lưu văn nghệ chào mừng kỷ niệm 81 năm Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2/9/1945 – 2/9/2026)

Tối 2/9, tại phố đi bộ phường Yên Bái, UBND phường Yên Bái phối hợp với Trung tâm Văn hóa, Nghệ thuật và Thể thao tỉnh Lào Cai tổ chức Chương trình giao lưu văn nghệ chào mừng kỷ niệm 81 năm quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2/9/1945 - 2/9/2026).

Tiếp nối mạch nguồn văn hóa truyền thống

Tiếp nối mạch nguồn văn hóa truyền thống

Tết Độc lập, những bản làng vùng cao như bừng lên sức sống mới. Cờ hoa rực rỡ trên mỗi nẻo đường, nhà văn hóa, sân chơi thêm náo nức tiếng hát, tiếng cười trong những cuộc gặp gỡ cộng đồng. Giữa dòng người trở về đón ngày hội, nhiều người trẻ cũng tìm về cội nguồn theo một cách riêng: trở về với văn hóa của dân tộc mình, để hiểu hơn, thêm tự hào và tiếp nối hành trình gìn giữ những giá trị làm nên bản sắc quê hương.

Gìn giữ bản sắc văn hoá giữa dòng chảy hiện đại

Gìn giữ bản sắc văn hoá giữa dòng chảy hiện đại

Quán triệt quan điểm của Đảng “văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu vừa là động lực phát triển”, Lào Cai luôn xác định bảo tồn văn hóa các dân tộc là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt. Đây cũng chính là động lực quan trọng để phát triển du lịch bền vững, từ đó, góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho cộng đồng sở hữu tri thức văn hóa đó.

Thổ cẩm truyền thống trong nhịp sống thời trang đương đại

Thổ cẩm truyền thống trong nhịp sống thời trang đương đại

Mặc dù Carnaval Thổ cẩm Tây Bắc lần thứ nhất - năm 2026 đã khép lại, nhưng dư âm về đêm diễn thời trang tại Khu Du lịch Quốc gia Sa Pa đã ghi dấu nhiều cảm xúc ấn tượng trong lòng Nhân dân và du khách trong dịp nghỉ lễ 2/9 với nhiều tiết mục đặc sắc, tôn vinh vẻ đẹp thổ cẩm và bản sắc văn hóa các dân tộc Sa Pa nói riêng và Việt Nam nói chung.

Những sáng tác văn học, nghệ thuật từ miền biên viễn

Những sáng tác văn học, nghệ thuật từ miền biên viễn

Với nhiều thế hệ văn nghệ sĩ Lào Cai, vùng đất biên cương luôn là nguồn cảm hứng đặc biệt, nơi cảnh sắc hùng vĩ, bản làng và nhịp sống của đồng bào hòa quyện tạo thành chất liệu sáng tác giàu sức sống. Từ những chuyến đi thực tế nơi rẻo cao, người nghệ sĩ đã ghi lại vẻ đẹp của thiên nhiên, con người và vùng phên giậu Tổ quốc qua những tác phẩm chất lượng, góp phần lan tỏa hình ảnh Lào Cai vừa hùng vĩ, vừa đậm đà bản sắc.

Độc đáo hương vị cốm mùa thu trên "Cao nguyên trắng" Bắc Hà

Độc đáo hương vị cốm mùa thu trên "Cao nguyên trắng" Bắc Hà

Ngày 1/9, tại Dinh Hoàng A Tưởng, xã Bắc Hà tổ chức chương trình trải nghiệm làm cốm truyền thống của đồng bào dân tộc trên địa bàn, nằm trong chuỗi hoạt động Festival Mùa Thu Bắc Hà năm 2026 với chủ đề "Hương sắc mùa thu". Giữa tiết trời se lạnh vùng cao nguyên, hương thơm lúa nếp mới hòa cùng nhịp chày giã cốm đã trở thành điểm nhấn thu hút đông đảo du khách thập phương.

Từ Bản Chút đến Gabala

Từ Bản Chút đến Gabala

Từ bản Chút, xã Văn Bàn, nghệ nhân Chu Hồng Phương mang tiếng đàn Tính, lời Then cổ đến sân khấu Lễ hội Âm nhạc Quốc tế Gabala lần thứ 15 tại Azerbaijan. Chuyến đi diễn ra từ ngày 29/7 đến 3/8/2026, đánh dấu lần đầu tiên chàng trai sinh năm 1994 biểu diễn trên một sân khấu quốc tế. Với Phương, đó là một chuyến đi đặc biệt, nơi công việc gìn giữ và thực hành nghi lễ Then mà anh theo đuổi nhiều năm được giới thiệu đến bạn bè từ nhiều quốc gia.

fb yt zl tw