Người chép sử bằng hình ảnh và những khoảnh khắc lịch sử trên Quảng trường Ba Đình

Ảnh Nguyễn Bá Khoản sẽ sống mãi với thời gian, bởi người chụp ảnh luôn đứng ở góc nhìn lịch sử. Ông thực sự là một nhà viết sử bằng hình ảnh ở giai đoạn sục sôi của Cách mạng tháng Tám và thời kỳ đầu xây dựng nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa...

“Ảnh Nguyễn Bá Khoản sẽ sống mãi với thời gian, bởi người chụp ảnh luôn đứng ở góc nhìn lịch sử. Ông thực sự là một nhà viết sử bằng hình ảnh ở giai đoạn sục sôi của Cách mạng tháng Tám và thời kỳ đầu xây dựng nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa..." - góc nhìn ấy của nghệ sĩ nhiếp ảnh Hoàng Kim Đáng thực sự “rất trúng” về - nghệ sĩ nhiếp ảnh Nguyễn Bá Khoản - tác giả của hàng ngàn bức ảnh lịch sử cách mạng vô giá.

Trong những bức ảnh đáng giá nhất về Cách mạng tháng Tám và ngày lễ Độc lập tại Quảng trường Ba Đình cách đây 78 năm, không thể không nhắc tới những bức ảnh ghi lại những khoảnh khắc đã đi vào lịch sử: Nhân dân Hà Nội mít tinh trước quảng trường Nhà hát Lớn ngày 17/8/1945 chuẩn bị cho việc Tổng khởi nghĩa giành chính quyền vào ngày 19/8/1945, cảnh quần chúng Cách mạng tràn vào Phủ Khâm Sai Bắc Kỳ (Bắc Bộ phủ) ngày 19/8/1945, cảnh mít tinh trên quảng trường Nhà hát Lớn ngày 31/8/1945, cảnh nhân dân Hà Nội đón chào giải phóng quân, đồng chí Võ Nguyên Giáp duyệt đơn vị Giải phóng quân tại Hà Nội (8/1946), quảng trường Ba Đình và lễ đài Tuyên ngôn độc lập, cảnh quân Giải phóng - Tự vệ Hà Nội dự lễ Tuyên ngôn độc lập ngày 2/9/1945 tại quảng trường Ba Đình - Hà Nội, cảnh đường phố Hà Nội sau Cách mạng Tháng Tám 1945 với biểu ngữ “Nước Việt Nam của người Việt Nam”; Hình ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh và Tướng Trung Hoa Hà Ứng Khâm trước Phủ Toàn quyền tháng 9/1945 (nay là Phủ Chủ tịch), cảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh khai mạc “Tuần lễ vàng” ở trước cửa Nhà hát Lớn Hà Nội, cảnh Thiếu nhi Thủ đô Hà Nội tham gia diễu hành “Ngày cứu đói tại quảng trường Nhà hát Lớn” (tháng 9/1945), hình ảnh ra mắt chính phủ Cách mạng lâm thời Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (1945)…

Lễ đài Tuyên ngôn độc lập ở Quảng trường Ba Đình, ngày 2/9/1945.

Lễ đài Tuyên ngôn độc lập ở Quảng trường Ba Đình, ngày 2/9/1945.

Và không nhiều người biết rằng, chủ nhân của các bức ảnh ấy, chớp cơ hội vào ống kính rất nhiều những khoảnh khắc một đi không trở lại ấy của dân tộc, chỉ là một con người: nhiếp ảnh gia Nguyễn Bá Khoản. Với lợi thế và kinh nghiệm của một phóng viên ảnh lâu năm (thời điểm cách mạng tháng Tám nổ ra, nhiếp ảnh gia Nguyễn Bá Khoản là phóng viên của báo Cứu Quốc, còn trước đó, ông là phóng viên của nhiều tờ báo: Tin tức, Thời thế, Thời báo), Nguyễn Bá Khoản bám sát các sự kiện xảy ra liên tiếp trong những ngày cuối tháng Tám, đầu tháng 9 lịch sử lúc bấy giờ.

Nhà báo Thọ Cao từng chia sẻ, trong một cuộc gặp gỡ với nhiếp ảnh gia Nguyễn Bá Khoản, ông đã hỏi nhiếp ảnh gia về bức ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn độc lập, nhiếp ảnh gia kể rằng: Chiều 2/9/1945, nghe Tổng biên tập Báo Cứu quốc là đồng chí Xuân Thủy dặn dò xong, ông xách chiếc máy ảnh cũ lên vườn hoa Ba Đình vào trước giờ khai mạc. Sau Lễ chào cờ, Chủ tịch Hồ Chí Minh trịnh trọng đọc Tuyên ngôn độc lập trước một biển người, một rừng cờ đỏ sao vàng. Ông Khoản chọn chỗ đứng, xoay các góc độ, lựa ánh sáng - hồi ấy chưa có ống kính tê-lê và ghi được hình ảnh vị Chủ tịch nước đầu tiên giữa khung cảnh hùng tráng một ngày lịch sử trọng đại của dân tộc. Bình tĩnh, tự tin, ông bấm liền mấy kiểu với những tốc độ khác nhau. Ngoài bức ảnh lịch sử ấy, ông còn bấm được nhiều kiểu khác như đội danh dự bảo vệ lễ đài, các đoàn thể... Chiều hôm ấy, phim được tráng ngay, ảnh được in thành nhiều bức.

Đoàn chiến sĩ Giải phóng quân do ông Đàm Quang Trung dẫn đầu tại Hà Nội, ngày 2/9/1945.

Đoàn chiến sĩ Giải phóng quân do ông Đàm Quang Trung dẫn đầu tại Hà Nội, ngày 2/9/1945.

Điều thực sự đáng khâm phục về Nguyễn Bá Khoản cũng là may mắn lớn cho nhiếp ảnh Việt Nam là gia tài những bức ảnh quý của ông không chỉ là những bức ảnh về Cách mạng tháng Tám, và ngày lễ Độc lập tại Quảng trường Ba Đình. Với hơn 60 năm cầm máy, ông để lại di sản ảnh tư liệu thật đồ sộ. Chỉ riêng số ảnh ông và gia đình hiến tặng cho Viện Bảo tàng Cách mạng Việt Nam (tính tới thời điểm năm 2017) đã là 4.000 phim gốc và 2.700 bức ảnh. Đó là chưa kể 5 vạn phim của ông được gia đình lưu giữ và đã, đang tiếp tục chọn lọc hiến tặng.

Đúng với những gì bạn bè, đồng nghiệp thường gọi về ông - “người viết sử bằng hình ảnh”, kho ảnh của ông chụp như cuộn phim dài về nhiều giai đoạn quan trọng trong lịch sử đất nước, từ “Cao trào Cách mạng Việt Nam 1936 - 1939”, “Cách mạng Tháng Tám và Bác Hồ năm 1945 - 1946”; “Phong trào Nam Tiến, 1945” cho đến giai đoạn “Toàn quốc kháng chiến ở thủ đô Hà Nội, 1946 - 1947”…

Giải phóng quân dự lễ Độc lập tại Quảng trường Ba Đình, Hà Nội ngày 2/9/1945.

Giải phóng quân dự lễ Độc lập tại Quảng trường Ba Đình, Hà Nội ngày 2/9/1945.

Những khoảnh khắc lịch sử hiện rõ trong ảnh Nguyễn Bá Khoản ở bất cứ giai đoạn lịch sử nào cũng tươi rói chất liệu cuộc sống, hừng hực khí thế chiến đấu kiên cường, bởi ông cũng anh dũng xông pha trận mạc, áp sát bộ đội ta chiến đấu, tải thương, tổ chức lễ truy điệu đồng đội ngay tại mặt trận, ghi lại hình ảnh bộ đội ta dùng chiến thuật nghi binh ghìm chân địch và ông cũng đồng cam cộng khổ, sẵn sàng hi sinh cùng đồng đội… Ảnh Nguyễn Bá Khoản sẽ sống mãi với thời gian, bởi người chụp ảnh luôn đứng ở góc nhìn lịch sử. Ông thực sự là một nhà viết sử bằng hình ảnh ở giai đoạn sục sôi của Cách mạng tháng Tám và thời kỳ đầu xây dựng nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa...” - đó là những dòng viết nhà nhiếp ảnh Hoàng Kim Đáng dành tặng cho đồng nghiệp kì cựu của mình - nhiếp ảnh gia Nguyễn Bá Khoản.

Nhà báo và Công luận

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Rộn ràng hương Tết trong gian bếp ở Mường Khương

Rộn ràng hương Tết trong gian bếp ở Mường Khương

Những ngày giáp Tết, khắp các bản làng rộn ràng không khí chuẩn bị đón năm mới. Trong gian bếp lửa ấm, đồng bào dân tộc Mông, Nùng, Bố Y ở khu vực Mường Khương tất bật làm những loại bánh truyền thống như bánh khoải, bánh giầy, gửi gắm vào đó tình cảm và ước vọng về một năm đủ đầy.

Trải nghiệm làng nghề - giờ học thú vị, ý nghĩa

Trải nghiệm làng nghề - giờ học thú vị, ý nghĩa

Thời gian qua, Trường Tiểu học Kim Đồng (phường Lào Cai) triển khai mô hình “Trải nghiệm làng nghề truyền thống” tại khuôn viên nhà trường. Thông qua phương pháp “học đi đôi với hành”, mô hình không chỉ giúp học sinh hiểu sâu hơn về văn hóa, lịch sử dân tộc mà còn góp phần rèn luyện kỹ năng sống, khơi dậy tinh thần sáng tạo và ý thức gìn giữ bản sắc truyền thống.

Ngày ông Công ông Táo - nét đẹp tín ngưỡng mở đầu mùa Tết của người Việt

Ngày ông Công ông Táo - nét đẹp tín ngưỡng mở đầu mùa Tết của người Việt

Ngày 23 tháng Chạp hằng năm từ lâu đã trở thành một dấu mốc quan trọng trong đời sống văn hóa - tâm linh của người Việt. Đây là dịp người dân làm lễ tiễn ông Công - ông Táo về chầu trời, báo cáo với Ngọc Hoàng những việc đã diễn ra trong suốt một năm, đồng thời cũng là thời điểm chính thức khởi động không khí Tết Nguyên đán.

Chuẩn bị chu đáo để lễ hội xuân diễn ra an toàn, văn minh

Chuẩn bị chu đáo để lễ hội xuân diễn ra an toàn, văn minh

Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 đến cũng là thời điểm bắt đầu các lễ hội xuân. Các ngành, địa phương trên địa bàn tỉnh đang tích cực chuẩn bị chu đáo công tác tổ chức, tăng cường công tác quản lý, bảo đảm cho các lễ hội diễn ra an toàn, vui tươi, lành mạnh, bản sắc

Đền Thượng sẵn sàng đón khách dịp Tết Nguyên đán

Đền Thượng sẵn sàng đón khách dịp Tết Nguyên đán

Những ngày giáp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, không khí xuân đã lan tỏa khắp không gian Đền Thượng, điểm đến tâm linh tiêu biểu của phường Lào Cai. Trong sắc đào phai, quất chín vàng, cờ hoa rực rỡ, ngôi đền cổ kính mang đậm dấu ấn lịch sử và văn hóa dân tộc đang được chỉnh trang chu đáo, sẵn sàng đón Nhân dân và du khách thập phương về du xuân, chiêm bái.

Nghi thức rước mẹ lúa trong lễ hội Cầu mùa của người Khơ Mú.

Tôn vinh nét đẹp lao động, sản xuất

Vào dịp đầu năm mới, đồng bào dân tộc Khơ Mú, phường Nghĩa Lộ tổ chức Lễ hội Cầu mùa để tạ ơn trời, đất và các thần linh phù hộ cho mưa thuận, gió hòa, mùa màng bội thu; đồng thời tôn vinh nét đẹp trong lao động sản xuất.

Nhộn nhịp thị trường phụ kiện trang trí Tết

Nhộn nhịp thị trường phụ kiện trang trí Tết

Những ngày cận Tết Nguyên đán Bính Ngọ năm 2026, nhằm đáp ứng nhu cầu làm mới không gian sống, kinh doanh của người dân trong tỉnh, các loại phụ kiện trang trí Tết được bày bán với số lượng lớn, phổ biến ở nhiều dãy phố, khu chợ dân sinh.

Lào Cai khai mạc Triển lãm mỹ thuật “Sắc hoa xuân”

Lào Cai khai mạc Triển lãm mỹ thuật “Sắc hoa xuân”

Sáng 7/2, tại trụ sở Hội Liên hiệp Văn học - Nghệ thuật tỉnh (cơ sở 2), phường Lào Cai, Hội Liên hiệp Văn học - Nghệ thuật tỉnh khai mạc Triển lãm mỹ thuật chủ đề “Sắc hoa xuân” lần thứ Nhất, chào mừng kỷ niệm 96 ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (3/2/1930 - 3/2/2026), mừng Xuân Bính Ngọ 2026 và Chào mừng thành công Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng.

Chợ hoa Xuân đất mỏ

Chợ hoa Xuân đất mỏ

Dưới ánh nắng dịu nhẹ của những ngày giáp Tết, phường Cam Đường, tỉnh Lào Cai như khoác lên mình tấm áo mới rực rỡ sắc Xuân. Trên các tuyến đường quen thuộc của vùng đất Mỏ, không khí mua bán, tham quan hoa, cây cảnh trở nên sôi động. Chợ hoa Xuân Cam Đường 2026 góp phần làm nên nhịp sống vùng đất mỏ rộn ràng trước thềm Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026.

Lễ hội truyền thống du lịch Chùa Hương sẽ diễn ra từ mùng 2 Tết Bính Ngọ

Lễ hội truyền thống du lịch Chùa Hương sẽ diễn ra từ mùng 2 Tết Bính Ngọ

Theo Ban tổ chức, Lễ hội truyền thống du lịch Chùa Hương năm 2026 diễn ra từ ngày 18/2 đến hết ngày 11/5 (tức từ mùng 2 Tết đến 25/3 năm Bính Ngọ) với nhiều nội dung và điểm nhấn mới, phản ánh rõ nét sự chuyển dịch trong tư duy quản lý lễ hội và phát triển du lịch văn hóa của Thủ đô.

Hấp dẫn Hội thi nghệ thuật quần chúng xã Pha Long lần thứ I năm 2026

Hấp dẫn Hội thi nghệ thuật quần chúng xã Pha Long lần thứ I năm 2026

Tối 6/2, xã Pha Long tổ chức Hội thi nghệ thuật quần chúng lần thứ I năm 2026 với chủ đề “Vùng cao muôn sắc”. Đây là hoạt động mở đầu cho chuỗi sự kiện văn hóa sôi nổi mừng Đảng, mừng Xuân Bính Ngọ; chào mừng thành công của Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng và kỷ niệm 96 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (03/02/1930 – 03/02/2026).

Khúc nhạc gọi xuân về

Khúc nhạc gọi xuân về

Lấy cảm hứng từ không gian lễ hội mùa xuân của đồng bào các dân tộc vùng Tây Bắc, “Tiếng khèn mùa xuân” là ca khúc tiêu biểu của nhạc sĩ Hoàng Ngọc Chấn, được sáng tác trên chất liệu âm nhạc dân gian, mang âm hưởng dân tộc Thái và H’Mông. Tác phẩm không chỉ tôn vinh vẻ đẹp mùa xuân vùng cao mà còn ghi dấu hành trình sáng tạo đầy nghị lực của người nhạc sĩ vượt lên bệnh tật để sống trọn với đam mê âm nhạc.

Cùng lan hồ điệp đón xuân

Cùng lan hồ điệp đón xuân

Những ngày này, nhiều vườn hoa, cây cảnh đang tất bật chăm sóc, chuẩn bị cho mùa xuân mới, trong đó, lan hồ điệp là loài hoa được đông đảo khách hàng ưa chuộng. Có mặt tại vườn hoa lan Hòa Lộc, thôn Trực Bình, phường Nam Cường, chúng tôi cảm nhận rõ không khí lao động rộn ràng và những chậu hoa lan đã sẵn sàng khoe sắc đón xuân.

Trao Giải thưởng văn học - nghệ thuật tỉnh Lào Cai năm 2025

Trao Giải thưởng văn học - nghệ thuật tỉnh Lào Cai năm 2025

Ngày 5/2, Hội Liên hiệp Văn học - Nghệ thuật tỉnh tổ chức Hội nghị tổng kết công tác văn học - nghệ thuật (VHNT) năm 2025, triển khai phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm năm 2026 và trao giải thưởng VHNT Lào Cai. Đây là dịp để đánh giá những thành tựu nổi bật của văn nghệ sĩ trong năm qua, đồng thời tôn vinh những giá trị sáng tạo đóng góp vào sự phát triển văn hóa - xã hội tại địa phương.

Đón xuân sớm ở Abyei

Đón xuân sớm ở Abyei

Giữa bụi đỏ mịt mù và cái nắng như đổ lửa của vùng đất Abyei, những ngày cuối năm đối với những người lính mũ nồi xanh Việt Nam đang làm nhiệm vụ gìn giữ hòa bình tại đây trở nên bận rộn hơn bởi không khí chuẩn bị đón Tết cổ truyền. Trong doanh trại của Đội Công binh số 4 Việt Nam tại Phái bộ An ninh lâm thời Liên hợp quốc ở Abyei (UNISFA), không khí chuẩn bị đón Tết cổ truyền đang lan tỏa khắp nơi.

fb yt zl tw