Những ngày Tết Bính Ngọ, niềm vui ở các bản Mông như được nhân lên bởi đời sống vật chất và văn hóa tinh thần của các hộ dân đều đã được cải thiện. Không còn lễ nghi rườm rà hay hủ tục xưa cũ, họ đang đón một mùa xuân mới với tâm thế hoàn toàn khác: Tâm thế của nếp sống văn minh và sự đoàn kết trong ngày hội "Ăn chung một Tết".
Cuối đông, khi những nếp nhà gỗ của người Mông lảng bảng khói lam chiều. Trước đây, người Mông thường tổ chức ăn Tết sớm hơn Tết Nguyên đán của cả nước khoảng một tháng. Điều này tạo ra rào cản trong việc giao lưu văn hóa, sản xuất và ảnh hưởng đến việc học của con trẻ. Vài năm trở lại đây, đặc biệt là năm 2026 này, tư duy của người Mông xã Hưng Khánh đã thay đổi hoàn toàn.
Dưới nếp nhà của Trưởng thôn Khe Ron Vàng A Sò, không khí Tết rộn ràng hơn bao giờ hết. Anh Sò đi đầu trong việc vận động bà con chuyển sang ăn Tết chung với Tết Nguyên đán của toàn dân, cười vui chia sẻ: Trước đây, mình ăn Tết riêng, vui thì vui thật nhưng tốn kém lắm. Vừa xong vụ gặt là ăn Tết, tiền làm ra chưa kịp tích lũy đã phải tiệc tùng liên miên. Nay ăn chung một Tết, cả nước cùng nghỉ, con cháu, họ hàng đi làm xa ở công ty, đi học ở thành phố đều được về nhà đúng lúc. Vui cái bụng mà lại nhàn cái đầu.
Nếp sống mới không chỉ là thay đổi thời gian, mà thay đổi từ những việc nhỏ trong sinh hoạt. Những chuồng gia súc trước đây nằm sát lối đi nay đã được di dời ra xa, nhường chỗ cho những khóm hoa đào, hoa mận đang chúm chím nụ xuân.
Một trong những điểm sáng nhất ở các thôn người Mông xã Hưng Khánh năm nay chính là sự "thanh lọc" các nghi lễ rườm rà. Nếu như trước đây, Tết là những chuỗi ngày dài say sưa bên vò rượu ngô, thì nay, chén rượu xuân vẫn có, nhưng mang ý nghĩa chúc tụng. Trước kia ăn Tết kéo dài cả tháng, tiệc tùng 10 - 15 ngày, lãng phí; nay chủ yếu là ăn uống đơn giản, giao lưu văn nghệ, thể thao, trò chơi dân gian…
Chị Giàng Thị Súa, đang cặm cụi những đường thêu cuối cùng trên bộ váy mới cho con gái, hào hứng cho biết: "Năm nay mình không phải lo chuẩn bị cỗ bàn linh đình từ sớm nữa. Thời gian đó mình dành để trang trí nhà cửa, cùng các chị em trong chi hội phụ nữ tập múa ô, múa khèn để biểu diễn văn nghệ, vừa khỏe người lại vừa giữ được bản sắc.
Sự thay đổi này là kết quả của quá trình tuyên truyền, vận động "mưa dầm thấm lâu" của cán bộ xã, thôn. Họ đã cùng ăn, cùng ở, cùng làm để bà con thấy văn minh không phải là bỏ đi bản sắc, mà là gạn đục khơi trong, giữ lại những điều tốt đẹp của người Mông và loại bỏ những gánh nặng không đáng có.
Tại nhà văn hóa thôn, tiếng hát, tiếng khèn Mông dập dìu, lúc trầm lúc bổng, kể về câu chuyện mùa màng bội thu, về ơn Đảng, ơn Chính phủ đã mang điện, mang đường, mang cả tri thức về với vùng cao. Những chàng trai Mông vạm vỡ, những cô gái Mông duyên dáng trong sắc váy hoa sặc sỡ, gương mặt rạng ngời hạnh phúc. Xa xa, phía sân vận động thôn, các thanh niên đang luyện tập chơi quay, đợi ngày hội xuân sẽ thi tài…
Anh Sổng A Dũng – hộ tiêu biểu làm kinh tế giỏi thôn Khuôn Bổ chia sẻ: Năm nay bà con mình phấn khởi lắm. Đường đi lại thuận tiện, điện, nước đầy đủ, lại được sự quan tâm của Đảng và Nhà nước nên ai cũng chí thú làm ăn. Nhìn thấy thôn bản ngày càng sạch đẹp, đời sống đi lên, mình thấy tự hào và hạnh phúc. Tết này thật ấm cúng đối với cộng đồng người Mông ở Hưng Khánh.
Đêm dần buông trên xã Hưng Khánh, ánh điện lung linh tỏa ra từ những ngôi nhà vững chãi dọc theo tuyến đường bê tông khang trang. Trong những bữa cơm gia đình, câu chuyện về tương lai được chia sẻ với nhiều hy vọng.
Anh Sổng A Sông, chủ lò rèn truyền thống có tiếng trong vùng chia sẻ về định hướng phát triển du lịch cộng đồng: Năm tới, thôn mình sẽ mở thêm homestay đón khách du lịch. Khách thích xem người Mông mình ăn Tết, múa khèn lắm. Ăn Tết chung với cả nước thì khách mới có thời gian mà lên đây với mình.
Có thể thấy, việc ăn chung một Tết và thực hiện nếp sống văn minh đã mở ra chương mới cho người Mông ở Hưng Khánh. Đó không chỉ là sự đồng bộ về thời gian, mà là sự hòa nhập sâu sắc về tư duy và hành động vào dòng chảy phát triển chung của dân tộc. Sự tự tin, phấn khởi hiện rõ trên từng khuôn mặt, từ cụ già đến em thơ.
Chia tay Hưng Khánh khi những cánh hoa đào đã bắt đầu bung nở dưới nắng xuân, tôi nhớ mãi hình ảnh những dải băng rôn đỏ rực ghi dòng chữ: "Mừng Đảng, mừng Xuân, mừng Hưng Khánh đổi mới". Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, người Mông ở Hưng Khánh không chỉ đón mùa xuân của đất trời, mà còn đón "mùa xuân của lòng dân". Một mùa xuân mà ở đó, sự văn minh, tiến bộ đã thực sự bén rễ, đâm chồi, hứa hẹn cuộc sống ấm no, hạnh phúc bền lâu.
