Đánh thức lợi thế vùng cao
Thôn Xá Nhù có 184 hộ, trong đó 82 hộ nghèo. Đời sống của người dân còn nhiều khó khăn, song những mô hình sản xuất phù hợp điều kiện tự nhiên đang từng bước mở ra hướng phát triển kinh tế mới.
Su su là một trong những cây trồng được người dân quan tâm mở rộng diện tích. Khí hậu mát mẻ của vùng cao phù hợp với sự sinh trưởng của loại cây này, trong khi sản phẩm có thị trường tiêu thụ, giá bán tương đối ổn định.
Anh Thào A Tông, người dân thôn Xá Nhù, cho biết mỗi gốc su su cho trung bình từ 10 đến 15 kg quả, giá bán tại địa phương dao động từ 5.000 - 7.000 đồng/kg.
Từ loại cây trồng quen thuộc, người dân bắt đầu nhận thấy tiềm năng phát triển thành sản phẩm hàng hóa. Thay vì chỉ trồng để phục vụ nhu cầu của gia đình, một số hộ đã tính toán năng suất, sản lượng và giá trị thu được trên từng diện tích đất. Đây là tín hiệu tích cực trong quá trình thay đổi tư duy sản xuất ở vùng cao.
Theo báo cáo của UBND xã Tà Xi Láng, đến tháng 7/2026, địa phương đã gieo trồng 446 ha trong tổng kế hoạch 630 ha cây lương thực. Riêng 340 ha ngô xuân đã hoàn thành gieo trồng, dự kiến đạt năng suất 32,6 tạ/ha, sản lượng khoảng 1.110 tấn. Lúa đông xuân đạt năng suất bình quân 51,7 tạ/ha, sản lượng 548 tấn.
Những con số trên cho thấy nông nghiệp vẫn giữ vai trò quan trọng trong đời sống và kinh tế địa phương. Tuy nhiên, hướng phát triển lâu dài không chỉ nằm ở việc mở rộng diện tích mà còn ở lựa chọn cây trồng, vật nuôi phù hợp; nâng cao giá trị sản phẩm và hình thành những hộ sản xuất có khả năng dẫn dắt cộng đồng.
Biến hỗ trợ thành sinh kế
Cùng với trồng trọt, chăn nuôi đại gia súc đang trở thành hướng phát triển phù hợp với điều kiện tự nhiên và tập quán sản xuất của người dân Tà Xi Láng. Hiện toàn xã có 578 con bò, 1.009 con trâu và 3.309 con lợn.
Thông qua chương trình hỗ trợ phát triển sản xuất, 40 hộ nghèo, cận nghèo và mới thoát nghèo đã được hỗ trợ 120 con bò và 120 con trâu nuôi vỗ béo. Đàn vật nuôi sinh trưởng tốt, bước đầu mang lại hiệu quả, tạo thêm sinh kế cho các hộ thụ hưởng.
Ông Sùng Công Cai, thôn Xá Nhù cho biết: “Nhờ được Nhà nước hỗ trợ bò giống, gia đình tôi có thêm điều kiện phát triển kinh tế. Đến nay, đàn bò đã sinh sản thêm 06 con, giúp gia đình nâng cao thu nhập và cải thiện cuộc sống”.
Hiệu quả của chính sách không chỉ nằm ở số con giống được trao cho người dân mà quan trọng hơn là nguồn lực hỗ trợ ban đầu đã được chuyển hóa thành tài sản và khả năng tự tạo thu nhập của mỗi gia đình. Khi người dân chủ động chăm sóc, phòng, chống dịch bệnh và nhân đàn, chính sách hỗ trợ mới có thể phát huy giá trị lâu dài.
Tín dụng chính sách cũng đang tạo thêm nguồn lực cho người dân đầu tư phát triển sản xuất. Đến tháng 7/2026, tổng dư nợ tín dụng chính sách trên địa bàn đạt hơn 31,1 tỷ đồng, với 344 hộ vay vốn thông qua các tổ chức nhận ủy thác và tổ tiết kiệm và vay vốn.
Từ thoát nghèo đến sản xuất hàng hóa
Sự thay đổi trong tư duy sản xuất không chỉ diễn ra ở từng hộ mà còn được thúc đẩy từ cơ sở. Anh Sùng A Chinh - Trưởng thôn Xá Nhù, cho biết thôn tiếp tục vận động người dân phát triển chăn nuôi gia súc, gia cầm; đồng thời mở rộng diện tích những cây trồng phù hợp như sơn tra, sa nhân và thảo quả.
Định hướng này phù hợp với điều kiện tự nhiên của Tà Xi Láng. Theo Chủ tịch UBND xã Tà Xi Láng Thào Hoàng Long, địa phương chú trọng phát triển một số cây dược liệu có giá trị, khai thác lợi thế về địa hình, khí hậu và diện tích rừng.
Nếu được tổ chức sản xuất bài bản, đây không chỉ là hướng tạo thêm thu nhập mà còn có thể mở ra cơ hội hình thành các sản phẩm đặc trưng của vùng cao. Tuy nhiên, từ một mô hình bước đầu mang lại hiệu quả đến một ngành hàng phát triển ổn định vẫn còn khoảng cách. Sản xuất cần gắn với tiêu chuẩn chất lượng, quy mô vùng nguyên liệu, nhu cầu thị trường và khả năng tiêu thụ sản phẩm.
Đây cũng là thách thức mà Tà Xi Láng đang phải đối mặt. Theo đánh giá của UBND xã, kết quả giảm nghèo chưa thật sự bền vững; sinh kế của một bộ phận hộ nghèo còn phụ thuộc vào chính sách hỗ trợ, trong khi khả năng tạo việc làm tại chỗ còn hạn chế. Tiềm năng, lợi thế của địa phương chưa được khai thác hiệu quả để phát triển sản xuất và tạo nguồn thu ổn định cho người dân.
Vì vậy, bài toán đặt ra không chỉ là xây dựng thêm các mô hình mà còn phải hình thành những hộ sản xuất nòng cốt. Đây là những hộ mạnh dạn đầu tư, biết áp dụng tiến bộ kỹ thuật, mở rộng quy mô và sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm, từ đó vận động các hộ khác cùng tham gia.
Hạ tầng cũng cần được đầu tư đồng bộ để hỗ trợ phát triển sản xuất. Năm 2026, tổng kế hoạch vốn đầu tư công của xã là hơn 19,6 tỷ đồng; đến ngày 21/7, địa phương đã giải ngân gần 11 tỷ đồng. Cùng với đó, 11 công trình giao thông nông thôn đang được triển khai. Hạ tầng giao thông từng bước được cải thiện sẽ tạo thuận lợi cho việc đi lại, tổ chức sản xuất và vận chuyển nông sản.
Tạo chuỗi giá trị từ lợi thế địa phương
Tà Xi Láng có lợi thế về đất đai, khí hậu, tài nguyên rừng và một số sản phẩm bước đầu mang lại giá trị kinh tế. Điều địa phương cần hướng tới là tổ chức lại sản xuất để chuyển những lợi thế ấy thành sản phẩm hàng hóa có sức cạnh tranh.
Để mở rộng sản xuất, người dân cần nắm bắt nhu cầu thị trường và xác định đầu ra cho sản phẩm. Chính quyền địa phương cần tăng cường chuyển giao kỹ thuật, cung cấp thông tin thị trường và hỗ trợ tổ chức sản xuất. Các hộ có kinh nghiệm cần được khuyến khích trở thành hạt nhân liên kết; đồng thời từng bước thu hút hợp tác xã, doanh nghiệp tham gia chuỗi sản xuất, chế biến và tiêu thụ.
Định hướng phát triển của xã đang tập trung vào sản xuất nông, lâm nghiệp; phát triển đàn gia súc; mở rộng các loại cây trồng phù hợp và khai thác hiệu quả lợi thế địa phương.
Từ những giàn su su, đàn gia súc đến diện tích cây dược liệu, điều Tà Xi Láng hướng tới không chỉ là tạo thêm nguồn thu cho từng hộ dân mà còn từng bước hình thành những sản phẩm có thị trường, có giá trị và khả năng phát triển lâu dài.
Khi người dân biết tính toán từ lựa chọn cây trồng, vật nuôi đến năng suất và đầu ra; khi nguồn vốn, chính sách hỗ trợ được chuyển hóa thành năng lực sản xuất; khi những hộ làm tốt trở thành hạt nhân lan tỏa kinh nghiệm trong cộng đồng, Tà Xi Láng sẽ có thêm nền tảng chuyển từ giảm nghèo dựa vào hỗ trợ sang chủ động phát triển sinh kế, từng bước đưa sản xuất nông nghiệp theo hướng hàng hóa bền vững.
