Mệnh lệnh từ trái tim và cuộc chạy đua với thời gian

28/03/2026 07:45

Ngày 3/3/2026, tại hội nghị triển khai công tác năm 2026 của Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ (Ban Chỉ đạo 515), Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà đề nghị phát động "Chiến dịch 500 ngày đêm” tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà, Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ chủ trì hội nghị triển khai công tác năm 2026 của Ban Chỉ đạo.

Nhấn mạnh ý nghĩa đặc biệt của nhiệm vụ này, Phó Thủ tướng khẳng định: Đây không chỉ là mệnh lệnh hành chính, mà còn là mệnh lệnh từ trái tim, bởi theo thống kê của các cơ quan chức năng, hiện cả nước vẫn còn khoảng 230.000 mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính trong các nghĩa trang và gần 180.000 vẫn chưa được tìm thấy. Đằng sau những con số ấy là nỗi mong mỏi kéo dài của hàng trăm nghìn gia đình liệt sĩ chưa biết nơi yên nghỉ của người thân.

Hơn nửa thế kỷ sau chiến tranh, hành trình tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính liệt sĩ vẫn đang tiếp tục. Vì thế, đợt cao điểm được phát động lần này là bước tăng tốc nhằm tạo chuyển biến rõ rệt của một nhiệm vụ đã kéo dài suốt mấy chục năm.

Theo thống kê của các cơ quan chức năng, hiện cả nước vẫn còn khoảng 230.000 mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính trong các nghĩa trang và gần 180.000 hài cốt liệt sĩ vẫn chưa được tìm thấy.

Theo chương trình hành động giai đoạn 2026-2030, từ nay đến tháng 7/2027, các lực lượng chức năng phấn đấu tìm kiếm, quy tập khoảng 7.000 hài cốt liệt sĩ; hoàn thành việc lấy mẫu sinh phẩm đối với toàn bộ khoảng 230.000 mộ liệt sĩ chưa xác định thông tin trong các nghĩa trang trên cả nước và giám định khoảng 18.000 mẫu ADN. Giai đoạn tiếp theo, từ sau tháng 7/2027 đến năm 2030, tiếp tục tìm kiếm, quy tập thêm khoảng 3.000 hài cốt và đẩy mạnh giám định ADN khoảng 30.000 mẫu để xác định danh tính liệt sĩ.

Chương trình có quy mô lớn, đòi hỏi sự phối hợp của nhiều bộ, ngành và địa phương, kết hợp đồng bộ các phương thức từ điều tra, xác minh thông tin, khảo sát thực địa đến ứng dụng công nghệ sinh học và dữ liệu số. Theo kế hoạch của Bộ Quốc phòng, việc lấy mẫu hài cốt liệt sĩ chưa xác định danh tính trong các nghĩa trang trên toàn quốc sẽ hoàn thành trước ngày 27/7/2027, đúng dịp kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh-Liệt sĩ.

Tuy nhiên, chặng đường phía trước cũng là chặng đường khó khăn nhất. Sau nhiều năm tìm kiếm, phần lớn những khu vực có thông tin rõ ràng đã được rà soát. Những hồ sơ còn lại thường thiếu dữ liệu, nhiều địa danh chiến trường đã thay đổi qua các lần điều chỉnh địa giới hành chính, không ít manh mối chỉ còn lại trong ký ức rời rạc của nhân chứng.

Có trường hợp, dấu vết duy nhất về vị trí mộ liệt sĩ chỉ là vài dòng nhật ký, một tấm bản đồ vẽ tay hay một lá thư gửi từ chiến trường. Cũng có khi, manh mối được chắp nối từ ký ức của những người từng ở bên kia chiến tuyến.

Dù chỉ còn một tia hy vọng nhỏ, các lực lượng chức năng vẫn kiên trì tìm kiếm, bởi mỗi hài cốt liệt sĩ được tìm thấy hay xác định danh tính đều khép lại hành trình chờ đợi kéo dài hàng chục năm của một gia đình.

Khó khăn còn đến từ điều kiện thực địa phức tạp. Nhiều khu vực nghi có hài cốt liệt sĩ vẫn còn bom mìn, vật nổ sót lại sau chiến tranh. Dù đã rà phá trên diện rộng nhiều năm qua, khối lượng công việc phía trước vẫn rất lớn.

Có lẽ thách thức lớn nhất chính là thời gian. Mỗi năm trôi qua, những nhân chứng chiến tranh lại ít dần, ký ức chiến trường cũng phai mờ theo năm tháng. Nếu không hành động khẩn trương và quyết liệt, nhiều manh mối quý giá có thể vĩnh viễn mất đi. Chính vì vậy, đợt cao điểm còn là cuộc chạy đua với thời gian để tận dụng những cơ hội cuối cùng tìm lại danh tính cho những người đã hy sinh.

Để chiến dịch đạt hiệu quả thực chất, cùng với quyết tâm chính trị cao, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách liên quan công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính liệt sĩ; đẩy nhanh tiến trình số hóa, chuẩn hóa dữ liệu về liệt sĩ và nghĩa trang liệt sĩ trên phạm vi toàn quốc; tăng cường đầu tư cho giám định ADN và xây dựng ngân hàng dữ liệu gen thân nhân liệt sĩ; mở rộng các chương trình rà phá bom mìn tại những địa bàn nghi có hài cốt liệt sĩ và phát huy hơn nữa vai trò của nhân dân, nhân chứng lịch sử và thân nhân liệt sĩ trong việc cung cấp thông tin.

Hành trình tìm kiếm hôm nay không chỉ là công việc của các cơ quan chức năng, mà còn là trách nhiệm và nghĩa tình của cả xã hội đối với những người đã hiến dâng trọn đời mình cho Tổ quốc.

nhandan.vn