Việc phát hiện buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả chủ yếu thông qua biện pháp kiểm tra. Tuy nhiên, các đối tượng ngày càng sử dụng nhiều thủ đoạn tinh vi, phức tạp, khiến việc phát hiện qua hồ sơ trở nên khó khăn; nếu có nghi vấn thì cũng khó tìm được bằng chứng cụ thể. Vì vậy, ngành thuế không chỉ đóng vai trò thu ngân sách mà còn là lực lượng chủ chốt trong việc nhận diện, ngăn chặn các hành vi vi phạm thông qua kiểm soát hóa đơn và dòng tiền.
Thực hiện chỉ đạo của Bộ Tài chính và Ủy ban nhân dân tỉnh, Thuế tỉnh Lào Cai đã tập trung triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm ngăn chặn tình trạng thất thu thuế, đặc biệt trong các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro cao như: xuất - nhập khẩu, hoàn thuế và sử dụng hóa đơn. Đơn vị thường xuyên chỉ đạo các phòng chức năng, thuế cơ sở trực thuộc và cán bộ, công chức nâng cao ý thức trách nhiệm trong công tác quản lý thuế, quản lý hóa đơn, phòng chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, hàng kém chất lượng, hàng không rõ nguồn gốc, xuất xứ... Các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực có dư địa thu lớn, doanh nghiệp có dấu hiệu rủi ro về hóa đơn được đưa vào diện giám sát chặt chẽ nhằm kịp thời phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm.
Thuế tỉnh Lào Cai đã thực hiện kiểm tra tại trụ sở người nộp thuế theo kế hoạch được Cục Thuế giao. Bên cạnh đó, các phòng chức năng, các thuế cơ sở phân loại rủi ro, tập trung phân tích chuyên sâu thông qua các hồ sơ khai thuế của người nộp thuế trên ứng dụng của ngành thuế và tiến hành kiểm tra tại trụ sở người nộp thuế.
Trong năm 2025, ngành Thuế Lào Cai đã thực hiện 472 cuộc kiểm tra theo kế hoạch và kiểm tra đột xuất; tổng số tiền thuế truy thu và phạt vi phạm hành chính đạt 33,483 tỷ đồng. 2 tháng đầu năm 2026, ngành thuế Lào Cai đã thực hiện kiểm tra 61 cuộc theo kế hoạch và kiểm tra đột xuất; tổng số tiền thuế truy thu và phạt vi phạm hành chính đạt 3,05 tỷ đồng.
Qua kiểm tra cho thấy, vi phạm hành chính về thuế chủ yếu là do khai sai, khai thiếu thuế; kê khai thiếu doanh thu; xác định sai chi phí tính thuế thu nhập doanh nghiệp; thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân... và vi phạm về quy định sử dụng hóa đơn.
Thuế cơ sở 1 hiện đang quản lý thuế tại các phường: Lào Cai, Cam Đường và các xã: Cốc San, Hợp Thành, Mường Khương, Bản Lầu, Pha Long, Cao Sơn. Thời gian qua, Thuế cơ sở 1 đã tăng cường công tác kiểm tra, rà soát hóa đơn và các giao dịch tiềm ẩn rủi ro về thuế. Qua đó, phát hiện nhiều trường hợp sử dụng hóa đơn chưa đúng quy định, kê khai chưa đầy đủ nghĩa vụ thuế. Năm 2025, đơn vị truy thu số thuế các năm trước thông qua rà soát hóa đơn đầu vào với số tiền 4,06 tỷ đồng; thông qua phân tích dòng tiền, truy thu thêm 9,7 tỷ đồng. Kết quả trên đã góp phần ngăn chặn tình trạng gian lận thương mại, gian lận thuế và tăng thu cho ngân sách Nhà nước.
Trưởng Thuế cơ sở 1 - Nguyễn Thị Tuyên cho biết: Đơn vị đã tăng cường phân tích dữ liệu hóa đơn điện tử để kịp thời phát hiện các giao dịch bất thường; theo dõi, phân tích dòng tiền của người nộp thuế để phát hiện dấu hiệu gian lận. Đồng thời, phối hợp chặt chẽ với các lực lượng quản lý thị trường, công an, hải quan trong đấu tranh phòng, chống gian lận thương mại. Qua đó, góp phần tạo môi trường kinh doanh lành mạnh, công bằng và nâng cao hiệu quả quản lý thu ngân sách Nhà nước.
Thời gian tới, ngành thuế tỉnh Lào Cai sẽ triển khai thực hiện đồng bộ các biện pháp quản lý thuế, tăng cường công tác kiểm tra chống thất thu thuế, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng trong công tác điều tra, xác minh, xử lý các đối tượng buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả. Cơ quan thuế sẽ tiếp tục phân tích, đánh giá rủi ro trên cơ sở tờ khai thuế hàng tháng, hàng quý và cuối năm.
Đặc biệt, cơ quan chức năng sẽ tập trung vào các cơ sở sản xuất, kinh doanh kê khai thuế các mặt hàng trọng điểm như: sữa và sản phẩm của sữa, thực phẩm chức năng, thuốc tân dược, dược liệu, mỹ phẩm; doanh nghiệp có quy mô kinh doanh lớn nhưng số nộp ngân sách nhỏ, thuế giá trị gia tăng âm liên tục, lỗ nhiều năm và có dấu hiệu vi phạm pháp luật về thuế để bổ sung vào kế hoạch kiểm tra. Cơ quan thuế sẽ phân tích mức độ rủi ro về thuế một cách kỹ lưỡng trước khi tiến hành kiểm tra để mang lại hiệu quả cao nhất đối với mỗi cuộc kiểm tra.
Bên cạnh đó, ngành Thuế đã triển khai hiệu quả công tác phối hợp, tăng cường trao đổi và chia sẻ thông tin với các lực lượng như công an, ngân hàng, hải quan, biên phòng và quản lý thị trường… để quản lý thuế, ngăn chặn, phát hiện, xử lý kịp thời các hành vi vi phạm pháp luật thuế; xây dựng và củng cố đội ngũ cán bộ làm công tác kiểm tra, nâng cao trình độ năng lực, kinh nghiệm về nghiệp vụ kiểm tra; giáo dục bản lĩnh, đạo đức nghề nghiệp và giám sát cán bộ kiểm tra thuế trong thi hành nhiệm vụ để phòng ngừa và ngăn chặn các hành vi tiêu cực cũng là một biện pháp quan trọng.
Cuộc chiến chống gian lận thương mại là nhiệm vụ lâu dài. Với sự quyết liệt trong việc áp dụng công nghệ và phối hợp liên ngành, ngành thuế tỉnh Lào Cai đang khẳng định vai trò “mắt xích” quan trọng trong bảo vệ nền kinh tế và quyền lợi của người tiêu dùng.
