CNN dẫn lời các quan chức Mỹ cho biết, Mỹ đã xây dựng kế hoạch tấn công cơ sở hạ tầng năng lượng và các địa điểm hạt nhân của Iran bằng quả bom phi hạt nhân lớn nhất trong kho vũ khí quân đội nước này, nếu Tổng thống Donald Trump ra lệnh nối lại các hoạt động tác chiến.
Theo các chuyên gia, việc triển khai bom GBU-43/B Massive Ordnance Air Blast (MOAB), có biệt danh “Mẹ của mọi loại bom”, có thể khiến cuộc xung đột hiện nay leo thang đáng kể, trong bối cảnh giao tranh đã lắng dịu.
Ngay trong chính quyền Tổng thống Trump cũng xuất hiện quan ngại về hiệu quả của phương án này. Các quan chức am hiểu những cuộc thảo luận về kế hoạch quân sự nói với CNN và Al Jazeera rằng việc sử dụng MOAB khó có thể giúp Mỹ đạt được các mục tiêu chiến lược đã công bố, trong đó có mục tiêu phá hủy năng lực hạt nhân của Iran.
Chuyên gia quân sự Elijah Magnier, làm việc tại Brussels, nói với Al Jazeera rằng sử dụng MOAB cũng không bảo đảm phá hủy được các cơ sở hạt nhân nằm sâu dưới lòng đất của Iran. Theo ông, một cuộc tấn công như vậy có thể chỉ mang tính “trình diễn chính trị”.
MOAB là loại bom gì?
Bom GBU-43/B MOAB chứa khoảng 8.500 kg thuốc nổ mạnh. Quả bom nặng 9.800 kg, tương đương gần 10 tấn, xấp xỉ trọng lượng của bốn ô tô con; chiều dài hơn 9 m, tương đương một du thuyền nhỏ.
MOAB thường được thả từ máy bay vận tải C-130 Hercules của Lockheed Martin vì loại bom này không thể đặt vừa trong máy bay ném bom tàng hình.
Được chế tạo lần đầu trong giai đoạn 2002-2003, quả bom đã trải qua 12 cuộc thử nghiệm kích nổ. Tên gọi của nó gợi lại phát biểu của cựu Tổng thống Iraq Saddam Hussein trong Chiến tranh vùng Vịnh năm 1991, khi ông nhắc đến “mẹ của mọi trận chiến”.
Mỹ mới chỉ sử dụng MOAB một lần, trong cuộc tấn công năm 2017 nhằm vào tổ hợp hang động và đường hầm của tổ chức Nhà nước Hồi giáo tỉnh Khorasan (ISKP) tại Afghanistan. Nhà chức trách Afghanistan cho biết vụ nổ khiến 94 tay súng ISKP thiệt mạng và không có dân thường bị thương. Tuy nhiên, tại địa phương có những thông tin chưa được xác nhận về thương vong dân sự; nhiều ngôi nhà cũng bị phá hủy.
MOAB có thể gây thiệt hại như thế nào?
MOAB được thiết kế để phát nổ ở độ cao vài feet so với mặt đất. Khi phát nổ, bom tạo ra các luồng lửa có sức sát thương lớn, phá hủy nhà cửa, lối vào hang động và những công trình có kết cấu cứng khác.
“Loại bom này nhằm tạo ra sức công phá đặc biệt lớn trên một khu vực rộng”, ông Magnier nói.
Chuyên gia quân sự, Đại tá Nidal Abu Zeid, nói với Al Jazeera rằng bom không cần va chạm với mục tiêu mới phát nổ. Sức công phá rất lớn của nó có thể phá hủy mọi thứ trên mặt đất trong bán kính 1 km.
Theo ông Abu Zeid, nhiều khả năng Mỹ sẽ sử dụng quả bom có sức nổ mạnh này để phá hủy hoàn toàn các vị trí của lực lượng bộ binh Iran trên mặt đất, đồng thời tìm cách đánh tới các cơ sở ngầm, trong đó có khu vực Núi Pickaxe, nơi Tổng thống Trump từng đe dọa tấn công.
Tuy nhiên, ông Magnier cho rằng bán kính và mức độ tàn phá của quả bom phụ thuộc nhiều vào địa hình nơi sử dụng và mật độ dân cư. Ông nói thêm rằng MOAB có thể không đặc biệt hiệu quả với các mục tiêu nằm sâu dưới lòng đất.
Một số địa điểm hạt nhân của Iran mà Mỹ có thể muốn nhắm tới, như tổ hợp Fordow và một cơ sở đang được xây dựng tại Núi Pickaxe, được gia cố chắc chắn và nằm sâu dưới lòng đất.
“Khối thuốc nổ lớn của quả bom có thể tạo ra sức công phá khủng khiếp đối với nhân lực, thiết bị lộ thiên và các công trình dễ bị tổn thương”, ông Magnier nói. “Chiến dịch tại Afghanistan cho thấy loại bom này được thiết kế để sử dụng nhằm vào các vị trí hang động và đường hầm; chiến dịch đó không chứng minh rằng nó có thể phá hủy mọi loại công trình ngầm.”
Dù sức nổ có thể tác động xuống dưới lòng đất, MOAB không được thiết kế chuyên biệt để xuyên thủng lớp bê tông dày hoặc đá núi như bom phá boongke. Loại bom phá boongke mạnh nhất của quân đội Mỹ là GBU-57 Massive Ordnance Penetrator. Quả bom dẫn đường chính xác này nặng khoảng 30.000 pound (13.600 kg), trong đó đầu đạn nặng 2.700 kg (6.000 pound), được chế tạo bằng thép cường độ cao và có khả năng xuyên sâu tới 61 m dưới lòng đất trước khi phát nổ.
Mỹ có thực sự sử dụng MOAB?
Mỹ từng sử dụng loại bom này tại Afghanistan vào năm 2017.
Tuy nhiên, ngoài việc không bảo đảm có thể đánh trúng hiệu quả các mục tiêu ngầm, việc điều động máy bay cần thiết đến những khu vực ở Iran có các cơ sở hạt nhân cũng có thể gặp khó khăn, ông Magnier nói với Al Jazeera. Máy bay ném bom tàng hình phù hợp hơn với địa hình này lại không thể mang loại bom có kích thước như MOAB.
Ông cho rằng sử dụng MOAB cũng có thể phá hủy cơ sở hạ tầng mà không khiến Iran nhượng bộ. Việc triển khai quả bom có nguy cơ biến một “sự kiện ngoạn mục” thành hành động đem lại rất ít kết quả chính trị cho Washington.
“Câu hỏi tôi muốn đặt ra với bất kỳ chỉ huy nào ủng hộ việc sử dụng loại bom này rất đơn giản: Vũ khí này có thể đạt được điều gì mà những vũ khí khác hiện có không thể đạt được, và kết quả đó sẽ giúp thúc đẩy một giải pháp chính trị khả thi như thế nào?”, ông Magnier nói.
“Nếu câu trả lời tập trung vào cảnh tượng vụ nổ, đề xuất này mang tính trình diễn chính trị nhiều hơn là một chiến lược quân sự”, ông nói thêm.
CNN đưa tin trong các cuộc thảo luận kín, Tổng thống Trump đang tìm kiếm một kết thúc “dứt điểm” cho cuộc chiến, qua đó chứng minh Washington không bị đánh bại.
Iran có thể đáp trả ra sao?
Theo các chuyên gia, một cuộc tấn công bằng MOAB nhiều khả năng sẽ khiến Iran phản ứng mạnh. Tehran thậm chí có thể tấn công các nước láng giềng cho phép Mỹ đặt cơ sở quân sự trên lãnh thổ của họ.
Trong nhiều tháng, các quan chức an ninh Iran đã đề cập khả năng tấn công những nước như Kuwait để bắt giữ binh sĩ Mỹ và buộc Washington đầu hàng.
Tháng 5, trong thời gian giao tranh tạm lắng, Kuwait cáo buộc các thủy thủ thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) xâm nhập đảo Bubiyan, dẫn tới một cuộc đụng độ giữa lực lượng Iran và Kuwait. Một người Kuwait bị thương, còn bốn binh sĩ Iran bị bắt giữ.
Iran phủ nhận đã xâm nhập hòn đảo và cho biết hệ thống định vị của các binh sĩ gặp trục trặc.
Hôm thứ Ba, Mohammad Reza Naghdi, cố vấn an ninh của IRGC, cảnh báo Iran có thể bắt giữ binh sĩ nếu Washington mở các cuộc tấn công trên bộ. Các chuyên gia quân sự từ lâu đã bác bỏ những đe dọa trước đây của Tổng thống Trump về khả năng tiến quân vào Iran, do địa hình đồi núi của nước này.
“Nếu Mỹ mở cuộc tấn công trên bộ, sẽ có rất nhiều binh sĩ Mỹ bị bắt giữ, đến mức Washington buộc phải giương cờ trắng”, ông Naghdi nói.
Các chuyên gia cho rằng Iran đang chuẩn bị cho một vòng xung đột mới bằng cách tích trữ vũ khí, củng cố các địa điểm trọng yếu về hạt nhân và quốc phòng, đồng thời vận động những người ủng hộ.
Trong chương trình phát sóng trên truyền hình hôm Chủ nhật, ông Mohsen Rezaei, người đứng đầu Hội đồng An ninh quốc gia Iran, đe dọa Iran sẽ tấn công hạ tầng kỹ thuật số trong khu vực, gồm cáp viễn thông, trung tâm dữ liệu và các cơ sở trí tuệ nhân tạo tại Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) cùng một số nơi khác, nếu Mỹ nối lại các cuộc không kích.
Theo Aljazeeera
