Tháng 6, hơn 1.000 cán bộ, công chức và đồng bào các dân tộc thiểu số xã Y Tý tham dự chương trình tuyên truyền pháp luật bằng hình thức sân khấu hóa do Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ, Sở Tư pháp, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lào Cai tổ chức.
Trên sân khấu, những câu chuyện thật của bản làng được tái hiện sinh động qua các tiểu phẩm ngắn như: cạm bẫy rủ rê đi "làm ăn xa", bi kịch gia đình khi có con nghiện ma túy... Với cách làm trực quan, gần gũi, chương trình đã đưa kiến thức pháp luật đến với bà con vùng biên giới bằng chính ngôn ngữ và những hình ảnh thân thuộc nhất.
Nếu sân khấu hóa là cách đưa pháp luật đến gần dân bằng hình thức, thì ở cấp thôn, hiệu quả thực sự nằm ở những con người cụ thể - những người không có văn bản nào phân công họ phải cảm hóa ai, nhưng lại là người duy nhất có thể chạm được vào đúng chỗ cần chạm.
Ở thôn Lao Chải, xã Y Tý, ông Tráng A Sa là Tổ trưởng Tổ bảo vệ an ninh, trật tự thôn, một mô hình tổ tự quản. Công việc của ông không có giờ hành chính: đi nương gặp người này, ghé bếp nhà người kia, ngồi lại một lúc rồi mới vào chuyện. Cách dân vận của ông là dùng chính mối quan hệ làng xóm lâu năm để kiên trì thuyết phục, theo sát, nhắc nhở từng bước.
Minh chứng rõ nhất cho hiệu quả cách làm này là câu chuyện ông cảm hóa thành công anh Phà Xá Hờ - một thanh niên trong thôn từng lầm lỡ khi sa chân vào tệ nạn. Nhờ ông Sa kiên trì tuyên truyền, vận động ở lại địa phương làm ăn và tránh xa tệ nạn, anh Hờ đã tu dưỡng, ổn định cuộc sống ngay trên quê hương.
Tệ nạn ma túy ở khu vực vùng cao thường phát sinh từ những khoảng trống: thiếu việc làm, đi làm ăn xa, mất kết nối với bản làng. Để lấp đầy khoảng trống ấy, hiệu quả nhất không phải bằng các mệnh lệnh hành chính, mà bằng vai trò của những người có uy tín tại cơ sở.
Những người như ông Tráng A Sa vừa là "tai mắt" tin cậy của lực lượng chức năng, vừa là người thân thuộc của các đối tượng cần cảm hóa. Đây là vai trò đặc thù, mang tính kết nối tự nhiên mà lực lượng cán bộ từ nơi khác đến khó có thể thay thế.
Công tác phòng, chống ma túy tại xã Y Tý ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực nhờ sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, lực lượng công an xã làm nòng cốt cùng sự đồng thuận của Nhân dân. Địa phương tổ chức cho 1.350 trên 1.898 hộ gia đình (đạt 71%), cùng 100 phần trăm hộ kinh doanh, doanh nghiệp, tiểu thương, cán bộ, đảng viên, cơ quan và trường học ký cam kết chấp hành pháp luật, quyết tâm xây dựng địa bàn không ma túy.
Trong công tác đấu tranh, từ khi thành lập Ban Chỉ đạo đến nay, Công an xã Y Tý đã phát hiện, bắt giữ và khởi tố 3 vụ với 6 đối tượng phạm tội về ma túy (tăng 2 vụ, 4 đối tượng so với 2 tháng trước đó), thu giữ 0,599 gam heroin.
Ở xã biên giới A Mú Sung, việc bám dân được tổ chức thành nền nếp hằng tuần. Trung tá Bùi Trung Thành - Chính trị viên Đồn Biên phòng A Mú Sung, tỉnh Lào Cai cho biết đơn vị không chờ bà con đến đồn, mà đưa cán bộ xuống tận thôn giáp biên, ngồi vào sinh hoạt cùng chi bộ thôn.
Thời gian qua, Đồn Biên phòng A Mú Sung đã phối hợp với lực lượng công an, quân sự xã tổ chức 62 đợt/564 lượt người tham gia tuần tra, kiểm soát, đấu tranh phòng, chống các loại tội phạm, giữ vững an ninh, trật tự, an toàn xã hội trên địa bàn.
Còn tại xã Si Ma Cai, Thiếu tá Nguyễn Hữu Khởi - Tổ trưởng Tổ công tác Lù Dì Sán, Đồn Biên phòng Si Ma Cai, tỉnh Lào Cai cho biết, cư dân ở đây là người Mông, nên anh em cán bộ, chiến sĩ đã được đào tạo học tiếng Mông; ngoài ra trong đơn vị cũng có nhiều đồng chí là người dân tộc Mông.
Nhờ nói được tiếng dân tộc, công tác vận động, tuyên truyền của cán bộ, chiến sĩ trở nên gần gũi, phù hợp hơn với phong tục tập quán nên luôn nhận được sự đồng thuận, hưởng ứng tích cực từ Nhân dân.
Một quy định pháp luật đọc bằng tiếng phổ thông, nếu không được "mềm hóa" bằng tiếng mẹ đẻ và cách nói của bản, sẽ dừng lại ngay ở cửa nhà văn hóa thôn.
Từ khi công an chính quy về xã, xã biên giới Trịnh Tường xây dựng quy chế phối hợp giữa ba lực lượng: công an, biên phòng và quân sự xã.
Tại xã Trịnh Tường, thế trận an ninh, trật tự được triển khai chặt chẽ, phát huy hiệu quả trực tiếp từ cấp chi bộ.
Ông Đặng Văn Thanh - Bí thư Chi bộ thôn Tân Tiến cho biết, nguyên tắc hoạt động của địa phương rất rõ ràng: Ngay khi phát hiện bất kỳ vụ việc nào phát sinh trên địa bàn, thôn sẽ kịp thời báo cáo và phối hợp chặt chẽ với các lực lượng công an, dân quân, biên phòng để giải quyết dứt điểm.
Sau 3 tháng triển khai Kế hoạch xây dựng "xã, phường không ma túy", toàn tỉnh Lào Cai đã thành lập 109 Tổ công tác với 327 cán bộ các phòng Công an tỉnh, thực hiện nhiệm vụ tại tất cả các xã, phường, với phương châm "cùng ăn, cùng ở, cùng làm, cùng đấu tranh".
Lào Cai phấn đấu giữ vững 32 xã, phường không ma túy năm 2025 và xây dựng 67 xã, phường còn lại đạt 100% tiêu chí xã, phường không ma túy trong năm 2026. Đại tá Trần Quốc Huy, Phó Giám đốc Công an tỉnh Lào Cai cho biết Công an tỉnh đã và đang triển khai đồng bộ các giải pháp để đạt mục tiêu 100% xã, phường không ma túy.
Tháng 6/2026, UBND tỉnh ban hành Kế hoạch số 275, mở đợt cao điểm tấn công, trấn áp tội phạm ma túy toàn tỉnh từ ngày 01 đến 30/6, kiên quyết không để Lào Cai trở thành địa bàn trung chuyển ma túy khu vực Tây Bắc. Nhờ triển khai quyết liệt, đến ngày 20/6, nhiều xã như Phúc Lợi, Lâm Thượng, Mường Lai, Tân Lĩnh đã hoàn thành 3/3 tiêu chí theo quy định.
Thực tế cho thấy, nơi biên ải Lào Cai, lớp phòng thủ bền vững nhất không chỉ được xây dựng bằng các chốt, mốc hay những cuộc tuần tra, mà còn được vun đắp từ chính sự đồng lòng và niềm tin của Nhân dân.
