Theo Ban Chỉ đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả (Ban Chỉ đạo 389 quốc gia), năm 2025 các lực lượng chức năng cả nước đã phát hiện, xử lý hơn 123.000 vụ vi phạm (giảm 10% so với 2024), gồm: 9.404 vụ hàng lậu, 109.180 vụ gian lận thương mại và 4.929 vụ hàng giả, vi phạm sở hữu trí tuệ; thu nộp ngân sách hơn 15.300 tỷ đồng (tăng 4,4%); khởi tố hình sự 3.178 vụ với 5.477 đối tượng (tăng lần lượt 2,75% và 17,58%).
Điều này cho thấy, dù số vụ giảm nhưng giá trị hàng hóa, quy mô và tính chất vi phạm ngày càng nghiêm trọng. Hoạt động buôn lậu vẫn diễn ra rất phức tạp tại các điểm nóng biên giới các tỉnh như Cao Bằng, Lạng Sơn, Quảng Ninh. Các đối tượng thường lợi dụng chính sách thương mại thông thoáng, logistics và chuyển phát nhanh để chia nhỏ lô hàng, hợp thức hóa hồ sơ, che giấu nguồn gốc xuất xứ của hàng nhập lậu.
Ở thị trường nội địa, hoạt động sản xuất, buôn bán hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ ở một số lĩnh vực như dược phẩm, thực phẩm chức năng, mỹ phẩm và hàng điện tử có chiều hướng gia tăng với thủ đoạn ngày càng tinh vi. Trên không gian mạng, các đối tượng tiêu thụ hàng giả, hàng kém chất lượng với quảng cáo “hàng xách tay”, “hàng tuồn kho”. Khi bị phát hiện, đối tượng nhanh chóng xóa tài khoản, thay đổi danh tính, địa chỉ.
Theo Phó Trưởng phòng Nghiệp vụ Quản lý thị trường (Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước) Nguyễn Đức Lê, nguyên nhân của thực trạng trên do một số quy định pháp luật liên quan còn bất cập, chưa đồng bộ. Công tác phối hợp giữa các lực lượng chức năng có lúc, có nơi chưa hiệu quả, thiếu liên thông dữ liệu, công nghệ truy xuất nguồn gốc. Các chế tài xử phạt chưa đủ sức răn đe. Các đối tượng vi phạm hoạt động có tính tổ chức chặt chẽ theo đường dây, trên địa bàn rộng, liên tuyến, liên tỉnh, xuyên quốc gia...
Phát biểu tại Hội nghị trực tuyến toàn quốc tổng kết công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả năm 2025 mới đây, Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn, Trưởng Ban chỉ đạo 389 quốc gia đánh giá, số vụ việc vi phạm bị phát hiện, xử lý thời gian qua chưa phản ánh đúng thực tế, chưa đáp ứng tốt yêu cầu nhiệm vụ, vẫn còn tình trạng cán bộ buông lỏng quản lý, bao che cho các vi phạm. Do đó, cần tăng cường trách nhiệm người đứng đầu, gắn kết quả công tác chống buôn lậu, hàng giả với đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của từng cơ quan, đơn vị, địa phương.
Các lực lượng chức năng phải liên tục ra quân, kịp thời phát hiện, ngăn chặn, bắt giữ, kiên quyết xử lý nghiêm các đối tượng vi phạm với phương châm “xử lý một vụ, cảnh tỉnh cả vùng, cả lĩnh vực”, coi đây là nhiệm vụ thường xuyên, lâu dài, không được chủ quan, lơ là...
Với người tiêu dùng, việc nâng cao nhận thức, nói không với hàng giả, lựa chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng cũng chính là “lá chắn” hiệu quả nhất trong việc ngăn chặn buôn lậu, hàng giả.
Các cơ quan quản lý, lực lượng chức năng liên quan cần nâng cao hiệu quả phối hợp từ Trung ương đến địa phương; triển khai kiểm tra có trọng tâm, trọng điểm, tránh hình thức, gây phiền hà cho doanh nghiệp làm ăn chân chính; xử lý nghiêm các hành vi lợi dụng dịp lễ, Tết để đầu cơ, buôn lậu, sản xuất, kinh doanh hàng giả, hàng kém chất lượng.
Bên cạnh đó, các doanh nghiệp cần chủ động trong việc bảo vệ thương hiệu, đăng ký sở hữu trí tuệ, phối hợp chặt chẽ với cơ quan chức năng trong phát hiện, xử lý vi phạm. Với người tiêu dùng, việc nâng cao nhận thức, nói không với hàng giả, lựa chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng cũng chính là “lá chắn” hiệu quả nhất trong việc ngăn chặn buôn lậu, hàng giả. Mỗi sản phẩm thật được lựa chọn, mỗi hành vi gian lận bị lên án sẽ góp phần chung tay đẩy lùi nạn buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, làm trong sạch thị trường, bảo vệ sản xuất trong nước và sức khỏe người dân.
