Khắc phục tình trạng ngập úng đô thị

Vừa qua, mưa lớn kéo dài đã gây ngập úng trên diện rộng tại các đô thị lớn. Để hạn chế và tiến tới giải quyết triệt để vấn nạn này, các bên liên quan cần mạnh dạn triển khai giải pháp đồng bộ, quyết liệt, từng bước nâng cao hiệu quả công tác thoát nước.

lu-lut.jpg
Xe gắn máy phải dắt bộ trên đường Bình Quới, phường Bình Quới, Thành phố Hồ Chí Minh.

Hệ thống hạ tầng kỹ thuật nói chung và thoát nước nói riêng của các đô thị trên cả nước không theo kịp tốc độ đô thị hóa; các hệ thống thoát nước mưa, thu gom và xử lý nước thải sinh hoạt của người dân... là nguyên nhân căn bản dẫn tới tình trạng trên.

Nhiều vướng mắc cố hữu

Nhìn chung, phần lớn hệ thống thoát nước đô thị vẫn là hệ thống cũ, hình thành từ lâu, cho nên khả năng thoát nước không đồng đều. Gần đây, các dự án khu đô thị mới, phát triển nhà ở tại một số địa phương được quy hoạch và xây dựng đồng bộ; hệ thống thoát nước mưa được tách riêng khỏi hệ thống thu gom nước thải sinh hoạt, nhưng việc phân tách riêng còn nhỏ trong phạm vi dự án, chưa mở rộng ra toàn bộ đô thị cho nên hiệu quả thoát nước còn hạn chế.

Tính đến cuối năm 2024, trên cả nước có 83 nhà máy xử lý nước thải đô thị đang vận hành tại hơn 50 đô thị, tổng công suất thiết kế hơn 2 triệu m3/ngày, nhưng công suất thực tế mới đạt khoảng 1,1 triệu m3/ngày. Nhiều nhà máy xử lý nước thải tập trung không đạt công suất thiết kế do tỷ lệ đấu nối thoát nước từ các hộ gia đình còn thấp hoặc mạng lưới thu gom chưa được đầu tư đồng bộ (trung bình vận hành khoảng hơn 50% công suất thiết kế).

Mặc dù tỷ lệ bao phủ của đường cống thoát nước khá cao (khu vực đô thị đạt khoảng 90%), nhưng tỷ lệ nước thải sinh hoạt được thu gom về nhà máy, xử lý đạt tiêu chuẩn xả thải ra môi trường mới đạt 18% so với tổng lượng nước thải. Hiện nay, có 2 mô hình tổ chức quản lý thoát nước tại cấp địa phương, gồm mô hình quản lý tập trung và phân cấp. Việc này sẽ gây khó khăn khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp hoạt động, năng lực quản lý của Ủy ban nhân dân cấp xã không đạt đối với các dự án xử lý nước thải quy mô lớn. Cùng với đó, tỷ lệ đường cống thoát nước trên đầu người tại Việt Nam còn thấp, trung bình đạt hơn 1m/người, chỉ bằng khoảng một nửa so với trung bình thế giới (2m/người),…

Cục trưởng Kết cấu hạ tầng xây dựng (Bộ Xây dựng) Tạ Quang Vinh đánh giá, ngoài những vướng mắc cố hữu chưa được giải quyết, nguồn vốn đầu tư xây dựng hệ thống thoát nước theo quy hoạch không đáp ứng được nhu cầu của các địa phương (đến năm 2030 khoảng 300.000 tỷ đồng). Giá dịch vụ thoát nước còn thấp, trước đây mới chỉ có 25 địa phương (khi chưa sáp nhập) ban hành giá theo 4 mức khác nhau, dao động từ 700 đồng/m3 đến 2.600 đồng/m3 và chủ yếu vẫn áp dụng thu phí bảo vệ môi trường đối với nước thải.

Quá trình phát triển đô thị, dân cư tập trung đông cùng tác động của biến đổi khí hậu, thời tiết cực đoan,... khiến hệ thống thoát nước cũ bị quá tải. Nhà nước không đủ nguồn lực đầu tư cho tất cả nhà máy xử lý nước thải và mạng lưới đường ống thu gom, trong khi mạng đường ống tại các đô thị đã xuống cấp, hư hỏng.

Lĩnh vực thoát nước và xử lý nước thải là cung ứng dịch vụ công ích do Nhà nước đầu tư và quản lý, khu vực tư nhân muốn đầu tư hay Nhà nước chuyển giao lại không thể thực hiện được do vướng mắc về quy định pháp luật. Việc các địa phương không được lập quy hoạch chuyên ngành thoát nước (trừ các thành phố trực thuộc Trung ương) cũng gây khó khăn cho việc đề xuất và lập dự án đầu tư xây dựng công trình thoát nước…

Cục trưởng Kết cấu hạ tầng xây dựng (Bộ Xây dựng) Tạ Quang Vinh

Xây dựng các giải pháp đồng bộ

Các chuyên gia đánh giá, quy hoạch chung về phát triển đô thị đã đề cập giải pháp chống ngập úng, tuy nhiên, khâu tổ chức thực hiện vẫn gặp nhiều vướng mắc và cần xuất phát từ thực tế để có kế hoạch đầu tư phù hợp. Giáo sư, Tiến sĩ Đào Xuân Học, Chủ tịch Hội Thủy lợi Việt Nam cho biết, vướng mắc hiện nay chủ yếu nằm ở khâu tiêu nước (thu gom từ hệ thống cống rãnh ra sông để về các trạm bơm). Chẳng hạn như Hà Nội, công suất được phê duyệt cho các trạm bơm là 504 m3/giây, nhưng hiện nay đầu tư còn quá chậm, chưa hoàn thành, thậm chí có trạm bơm đã hoàn thành nhưng không có nguồn nước thải để xử lý.

Đối với các địa phương gặp tình trạng ngập úng do nước sông dâng, triều dâng, các ngành liên quan cần phối hợp chặt chẽ trong việc rà soát, quy hoạch lại mạng lưới sông ngòi để phát huy tốt nhất hiệu quả tiêu thoát lũ, ngập úng. Các điểm ngập úng cục bộ có thể áp dụng phương pháp linh hoạt như sử dụng bể ngầm lắp ghép, tận dụng không gian tại các công trình để chứa nước mưa, nước thải, góp phần giảm thiểu tác động của ngập úng.

Theo Cục trưởng Tạ Quang Vinh, trên cơ sở đánh giá hiện trạng thực tiễn hệ thống thoát nước của cả nước cũng như việc rà soát văn bản quy phạm pháp luật và đánh giá công tác quản lý nhà nước cho thấy, việc hoàn thiện văn bản quy phạm pháp luật là hết sức cần thiết, đặc biệt hiện nay chưa có một văn bản luật chuyên ngành thống nhất điều chỉnh hoạt động trong lĩnh vực thoát nước, gồm: Thoát nước mưa, thu gom và xử lý nước thải, bùn thải, phòng chống ngập úng, ứng phó biến đổi khí hậu,…

Do đó, việc xây dựng luật chuyên ngành về lĩnh vực cấp, thoát nước là một trong những giải pháp then chốt để quản lý tổng thể, giải quyết các vấn đề còn tồn tại, nhất là cơ chế đầu tư để thu hút các nguồn lực xây dựng hệ thống thoát nước. Dự kiến, Bộ Xây dựng sẽ chỉnh lý, hoàn thiện dự án Luật Cấp, thoát nước trình Chính phủ năm 2026 và trình Quốc hội sớm phê chuẩn, ban hành.

Các chuyên gia kiến nghị, trong khi chờ thông qua luật, các địa phương cần thúc đẩy ngay việc chuyển đổi thu phí bảo vệ môi trường đối với nước thải thành thu giá dịch vụ thoát nước; xử lý nước thải và xây dựng lộ trình tăng giá dịch vụ thoát nước, xử lý nước; bổ sung nguồn ngân sách cho địa phương trong việc tái đầu tư các dự án thoát nước và xử lý nước thải,… Cơ quan chức năng cần mạnh dạn nghiên cứu, ban hành Chương trình chống ngập đô thị, tương tự Chương trình phát triển nhà ở xã hội để có chính sách phù hợp, sớm giải quyết tình trạng này.

Cùng với đó, cần xây dựng cơ chế đặc thù cho các địa phương trong đầu tư công trình chống ngập đô thị; xây dựng cơ sở dữ liệu về ngập úng đô thị; thí điểm vận hành cơ chế PPP trong thu hút, huy động vốn đầu tư tư nhân tham gia các dự án thoát nước và xử lý nước thải, bảo đảm hiệu quả tài chính dự án, đủ sức hấp dẫn các nhà đầu tư và tổ chức tín dụng.

nhandan.vn

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Đồng chí Giàng Quốc Hưng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh dự Lễ kỷ niệm 30 năm thành lập Trường THCS Lý Tự Trọng

Đồng chí Giàng Quốc Hưng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh dự Lễ kỷ niệm 30 năm thành lập Trường THCS Lý Tự Trọng

Sáng 15/11, Trường THCS Lý Tự Trọng, phường Cam Đường tổ chức Lễ kỷ niệm 30 năm ngày thành lập (1996 – 2026). Dự buổi lễ có đồng chí Giàng Quốc Hưng, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh; lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo; lãnh đạo phường Cam Đường, đại diện các xã, phường lân cận cùng các thế hệ cán bộ, giáo viên và cựu học sinh nhà trường.

Nhiều lao động nữ nông thôn xã Trấn Yên đã tìm được việc làm tại các doanh nghiệp trên địa bàn.

Đưa cơ hội việc làm đến tận cơ sở

Thay vì ngồi chờ người lao động tự tìm đến, ngành chức năng và các doanh nghiệp ở Lào Cai đang chủ động "gõ cửa" từng thôn, xã. Từ những buổi đối thoại cởi mở ngay tại địa phương, các phiên giao dịch việc làm lưu động, cho đến việc số hóa thông tin trên ứng dụng VNeID, cơ hội học nghề và tìm việc làm ổn định đang được đưa đến tận người lao động nông thôn một cách đáng tin cậy.

Công khai danh sách 119 phôi sổ đỏ bị mất tại Phú Thọ

Công khai danh sách 119 phôi sổ đỏ bị mất tại Phú Thọ

Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Phú Thọ mới thông báo về việc thất lạc 119 phôi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất, đồng thời đề nghị các cơ quan chức năng phối hợp kiểm tra, ngăn chặn việc sử dụng các phôi giấy này vào mục đích trái pháp luật.

Đổi mới từ những điều gần gũi

Rèn tiếng Việt cho trẻ mầm non vùng cao: Đổi mới từ những điều gần gũi

Với trẻ em dân tộc thiểu số, khả năng sử dụng tiếng Việt có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình học tập và hòa nhập môi trường giáo dục. Từ đặc thù địa bàn, Trường Mầm non Tả Phìn (xã Tả Phìn) đã đổi mới hoạt động vui chơi, trải nghiệm để trẻ phát triển ngôn ngữ, tự tin giao tiếp trước khi vào lớp 1.

Nghĩa Lộ nâng cao hiệu quả tuyên truyền trong đồng bào dân tộc thiểu số

Nghĩa Lộ nâng cao hiệu quả tuyên truyền trong đồng bào dân tộc thiểu số

Thời gian qua, phường Nghĩa Lộ, tỉnh Lào Cai triển khai đồng bộ các hoạt động tuyên truyền, vận động đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi trong khuôn khổ Dự án 10 thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia. Nhiều cách làm thiết thực góp phần nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi, từng bước đẩy lùi hủ tục và xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở.

Tạo động lực phát triển từ những tuyến đường mới ở Minh Lương

Tạo động lực phát triển từ những tuyến đường mới ở Minh Lương

Nhờ sự vào cuộc quyết liệt của cấp ủy, chính quyền, sự đồng lòng chung sức của Nhân dân và cộng đồng doanh nghiệp, những con đường đất đá gập ghềnh xưa kia ở xã Minh Lương nay đã và đang được thay thế bằng những dải nhựa, dải bê tông phẳng lỳ, giúp việc đi lại, giao thương hàng hóa của người dân được an toàn, thuận lợi.

Chung tay xây dựng cơ sở y tế không khói thuốc

Chung tay xây dựng cơ sở y tế không khói thuốc

Xác định thuốc lá ảnh hưởng tới sức khỏe con người và môi trường y tế, những năm qua, các bệnh viện, cơ sở y tế trong tỉnh đã triển khai thực hiện hiệu quả phong trào “Nói không với thuốc lá”, xây dựng môi trường bệnh viện không khói thuốc, bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Chung sức hiện thực hóa ước mơ an cư

Chung sức hiện thực hóa ước mơ an cư

Với những hộ nghèo, hộ cận nghèo ở xã Quy Mông, tỉnh Lào Cai, căn nhà kiên cố không chỉ che nắng, che mưa còn là ước mơ về cuộc sống bình yên, ổn định. Ước mơ ấy từng bước thành hiện thực nhờ chính sách hỗ trợ của Nhà nước và sự chung tay, góp sức của cả cộng đồng.

fb yt zl tw