Hướng đến khuyến nông đa giá trị, thời gian qua, Trung tâm Khuyến nông và Dịch vụ nông nghiệp Lào Cai đã đổi mới việc xây dựng và triển khai mô hình theo hướng kinh tế nông nghiệp gắn với chuỗi giá trị. Năm qua, đơn vị đã triển khai được 16/14 mô hình, dự án, vượt hơn 14% kế hoạch. Các mô hình cơ bản bám sát chủ trương, định hướng của tỉnh về phát triển vùng sản xuất hàng hóa chủ lực (như chè, chuối, dứa trái vụ, cây ăn quả ôn đới kết hợp du lịch, dâu tằm, ứng phó với biến đổi khí hậu), đặc biệt là có sự đổi mới căn bản từ mô hình thuần kỹ thuật sang mô hình kinh tế nông nghiệp. Tất cả các mô hình hướng dẫn thực hiện theo các tiêu chuẩn, quy chuẩn an toàn VietGAP, hữu cơ, thâm canh tăng năng suất khoảng 10 - 15% so với sản xuất đại trà.
Mô hình thâm canh cây cam theo GAP tại xã Phúc Khánh có quy mô 10 ha, với 10 hộ tham gia là một trong những mô hình hướng đến mục tiêu như vậy. Năng suất cam bình quân của mô hình đạt 35 - 40 tấn/ha, cao hơn so với sản xuất thông thường từ 4 - 5 tấn/ha. Tỷ lệ quả đồng đều cao, tỷ lệ quả loại I đạt tới 90%, trong khi cách trồng thông thường chỉ đạt 50 - 60%. Ngoài ra, việc phát triển thâm canh cây cam theo GAP có ý nghĩa rất lớn về mặt xã hội, khai thác được tiềm năng thế mạnh về đất đai, thu hút được các thành phần lao động của địa phương tham gia sản xuất.
Ông Đỗ Chí Tuấn ở thôn Làng Đẩu, xã Phúc Khánh chia sẻ: "Tham gia mô hình, chúng tôi nắm được cách sử dụng phân bón trong danh mục. Chúng tôi cũng hiểu rằng, việc chăm sóc đúng quy trình thâm canh cây cam theo GAP (sử dụng phân bón và thuốc trừ sâu sinh học) giúp hạn chế ô nhiễm môi trường, tăng năng suất cây cam và bảo vệ sức khỏe cho chính nông dân và người tiêu dùng”.
Bên cạnh đó, hàng năm, Trung tâm cũng linh hoạt cân đối nguồn để thực hiện xây dựng mô hình an sinh tại các xã nghèo của tỉnh, chuyển hình thức tập huấn trong mô hình 1 ngày bằng hình thức tập huấn theo giai đoạn sinh trưởng của cây trồng, vật nuôi, đảm bảo việc tiếp nhận kiến thức của nông dân đạt hiệu quả hơn; nội dung tập huấn được đổi mới căn bản theo xu hướng thị trường về kỹ thuật mới, kỹ năng hạch toán kinh tế.
Có thể kể đến Dự án “Xây dựng mô hình nuôi cá tầm, cá hồi thương phẩm đạt chứng nhận VietGAP tại các tỉnh miền núi phía Bắc gắn với chuỗi liên kết tiêu thụ sản phẩm” được thực hiện tại xã Ngũ Chỉ Sơn - một xã thuộc vùng đặc biệt khó khăn đã mang lại hiệu quả rõ nét. Anh Chảo Láo Nhị ở thôn Can Hồ A cho biết: "Những năm trước, chúng tôi nuôi cá nước lạnh tự phát nên gặp nhiều rủi ro và phụ thuộc vào sự biến động của thời tiết, dịch bệnh, thị trường. Tham gia dự án, tôi đã biết áp dụng quy trình nuôi cá hồi đạt chứng nhận VietGAP cũng như liên kết, quảng cáo, giới thiệu sản phẩm trên các nền tảng mạng xã hội”. Hiện nay, đàn cá hồi của gia đình anh Nhị sinh trưởng, phát triển tốt, không bị dịch bệnh. Sản phẩm cá hồi thương phẩm sau khi thu hoạch được liên kết tiêu thụ với Công ty TNHH Một thành viên Thương mại và Dịch vụ du lịch Song Nhi Sa Pa, do đó không còn nỗi lo về đầu ra cho sản phẩm.
Chiến lược phát triển khuyến nông đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 xác định phát triển khuyến nông theo tư duy kinh tế nông nghiệp gắn với nhu cầu thị trường, tổ chức sản xuất - kinh doanh nông nghiệp theo chuỗi giá trị, dựa trên nền tảng khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số nhằm tạo đột phá về năng suất, chất lượng, đảm bảo an toàn thực phẩm, đáp ứng yêu cầu phát triển nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân văn minh, bảo vệ môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu, cải thiện và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho nông dân. Vì vậy, năm 2025, Trung tâm đã tổ chức 68 lớp tập huấn cho 2.620 học viên là nông dân, thành viên hợp tác xã và cán bộ cơ sở về kỹ thuật sản xuất, quản lý dịch hại, sản xuất an toàn, sản xuất hữu cơ và liên kết tiêu thụ sản phẩm; phối hợp với các đơn vị trong tỉnh tổ chức 11 lớp tập huấn về ứng dụng chuyển đổi số trong sản xuất nông nghiệp...
Trong giai đoạn mới, lực lượng khuyến nông hướng tới không chỉ là “người truyền đạt kỹ thuật” mà còn trở thành lực lượng dẫn dắt nông dân xây dựng mô hình sản xuất mới thích ứng với yêu cầu hội nhập sâu rộng, cạnh tranh cao và tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường.
Giám đốc Trung tâm Khuyến nông và Dịch vụ nông nghiệp Lào Cai - bà Nguyễn Thị Hà cho biết: Trung tâm sẽ đổi mới các mô hình, dự án khuyến nông theo hướng chuyển đổi mô hình thuần kỹ thuật sang mô hình kinh tế nông nghiệp, tích hợp đa giá trị, đổi mới sáng tạo, hướng đến nền nông nghiệp tăng trưởng xanh, nông nghiệp tuần hoàn, hữu cơ, sinh thái, nông nghiệp gắn với du lịch, canh tác giảm phát thải, nông nghiệp thích ứng. Thời gian tới, đơn vị sẽ từng bước số hóa xây dựng kho dữ liệu khuyến nông phục vụ công tác tập huấn, đào tạo nghề; thực hiện kết nối, tiêu thụ sản phẩm OCOP của địa phương.
Nhu cầu về hoạt động khuyến nông của nông dân rất lớn, vì vậy việc kiện toàn hệ thống khuyến nông theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp theo hướng “gần dân, sát dân, trực tiếp phục vụ Nhân dân” và “gắn với cơ sở, gắn với đồng ruộng” sẽ tiếp tục khẳng định vai trò “cánh tay nối dài” của ngành nông nghiệp đến từng xã, thôn và hộ nông dân.
