LCĐT - Lào Cai có 13 dân tộc với 25 nhóm ngành, mỗi dân tộc có nhiều sắc thái văn hóa độc đáo riêng biệt, nhưng cũng có những điểm tương đồng, trong đó phải kể đến hình tượng con chó trong văn hóa của đồng bào dân tộc thiểu số.
Hình tượng con chó trong văn hóa dân tộc Dao
Người Dao quan niệm con chó là thủy tổ (Bàn vương) của mình. Trong lễ cơm mới “Nhặn sèng hảng” của người Dao đỏ, được tổ chức vào tháng 8 âm lịch hằng năm, chủ nhà phải cho chó ăn cơm trước. Gia chủ để đôi đũa bên cạnh để con chó ăn cơm, rồi mới mang đôi đũa đi chỗ khác. Khi cho chó ăn, người chủ thường nói rằng: “Mày ăn xong, mày phải trông nhà, giữ thóc lúa, có kẻ trộm vào thì đuổi chúng đi”. Người Dao nuôi chó trông giữ nhà, nhưng họ không bao giờ đánh hoặc làm con chó bị đau, bị thương.
Hình tượng con chó trong văn hóa dân tộc Hà Nhì
 |
| Người Hà Nhì, xã Nậm Pung dắt chó đến khu rừng để hành lễ cấm bản. |
Trong lễ cấm bản “Gat tu tu”, người Hà Nhì sử dụng máu con chó đực và các bộ phận như chân, bộ phận sinh dục để bện vào dây rơm đem căng cấm ở 3 đường vào làng, với ý nghĩa báo cấm để không ai mang xui xẻo vào trong làng. Người Hà Nhì quan niệm, con chó là vật nuôi trông giữ nhà, bảo vệ bản làng, tiếng chó sủa khiến các tà ma khiếp sợ, không dám vào phá làng. Khi đi chọn vị trí lập làng mới, người ta dắt theo một con chó đực, đi đến đâu, người dắt chó làm cho con chó sủa bốn phương tám hướng để ngăn chặn ma ác. Con chó là vật nuôi gắn bó và bảo vệ, trông coi bản làng, nhà ở cho người dân suốt đời.
Hình tượng con chó trong văn hóa dân tộc Giáy
Tết cơm mới được người Giáy tổ chức vào ngày Tuất của tháng 9 âm lịch, với ý nghĩa mừng vụ mùa mới, mừng thành quả lao động trong một năm. Người Giáy giải thích lý do họ chọn ngày Tuất để tổ chức cơm mới, bởi con chó là vật nuôi gần gũi, gắn bó với con người, hơn nữa con chó lại ăn ít, nên không tốn thóc (mong muốn cuộc sống ấm no, đủ đầy).
Con chó không chỉ là vật nuôi gắn bó mật thiết mà còn trở thành hình tượng, biểu tượng văn hóa đẹp trong đời sống dân tộc thiểu số ở Lào Cai.
