Hành trình 20 năm hình thành hạt gạo ngon nhất thế giới - ST25

Bắt đầu từ những trăn trở, khao khát hồi sinh giá trị hạt gạo thơm truyền thống trên chính quê hương mình, Anh hùng Lao động Hồ Quang Cua (thành phố Cần Thơ) và cộng sự đã bền bỉ suốt 20 năm lai tạo ra giống lúa ST25, góp phần đưa câu chuyện về hạt gạo thơm Việt Nam vươn tầm thế giới.

Sự ra đời của giống lúa ST25 không chỉ là một thành tựu khoa học trong kỹ thuật lai tạo giống lúa "hoàn toàn mới", có khả năng thích ứng rộng, mà còn là minh chứng cho sự kiên trì theo đuổi hạt gạo chất lượng tuyệt hảo.

Anh hùng Lao động Hồ Quang Cua chia sẻ kỹ thuật sản xuất lúa, gạo ST25 an toàn.
Anh hùng Lao động Hồ Quang Cua chia sẻ kỹ thuật sản xuất lúa, gạo ST25 an toàn.

Thời kỳ trước cách mạng khoa học kỹ thuật về giống, miền Tây Nam Bộ từng nổi tiếng với những loại gạo mang hương vị đặc trưng, khó quên như Châu Hạng Vỏ, trắng tép... nức tiếng xứ Tây Đô (Cần Thơ). Tuy nhiên, mục tiêu tăng năng suất trong thời kỳ thâm canh tăng vụ đã vô tình đẩy những giống gạo ngon này vào dĩ vãng, nhường chỗ cho các giống lúa cao sản.

Nỗi trăn trở về việc phục hồi và phát triển các giống lúa thơm chất lượng đã đeo đẳng Anh hùng Lao động Hồ Quang Cua từ thuở còn đi học. Chứng kiến nhiều loại gạo nức tiếng ở châu Âu nhưng được trồng ở vùng đất quê mình, khi trở về công tác tại quê nhà (tỉnh Sóc Trăng cũ) vào khoảng năm 1980, ông đã bắt đầu hành trình sưu tập các giống lúa thơm và đem về trồng thử nghiệm.

Bước ngoặt lớn đến vào thập kỷ 90, khi kỹ sư Hồ Quang Cua bắt đầu tìm hiểu sâu hơn về lúa thơm Thái Lan. Đến cuối thập kỷ 90, quá trình phân tích phẩm chất giống lúa ST3 cho thấy chất lượng tiệm cận với phẩm chất gạo Khao Dak Mali của Thái Lan (hạt dài, trắng tinh, dẻo thơm tự nhiên, vị ngọt nhẹ và hương thơm mùi hoa nhài đặc trưng), bao gồm cả các chỉ số hình học, lý, hóa tính, cũng như phẩm chất cơm gạo.

Anh hùng Lao động Hồ Quang Cua (trái) chia sẻ với Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lê Văn Vàng, Hiệu trưởng trường Nông nghiệp (Đại học Cần Thơ) về ứng dụng chế phẩm vi sinh vào quy trình canh tác lúa ST25 an toàn.
Anh hùng Lao động Hồ Quang Cua (trái) chia sẻ với Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lê Văn Vàng, Hiệu trưởng trường Nông nghiệp (Đại học Cần Thơ) về ứng dụng chế phẩm vi sinh vào quy trình canh tác lúa ST25 an toàn.

Năm 2001, giống lúa ST3 đã thành công và được nhân rộng đến tay nông dân, được nhiều người biết đến về vị ngon đặc trưng. Thành công này là tiền đề, động lực để kỹ sư Hồ Quang Cua và các cộng sự bắt đầu cuộc hành trình chọn tạo giống đầy thử thách kéo dài suốt 20 năm để cho ra đời giống lúa ST25 nức tiếng ngày nay.

Theo “cha đẻ” gạo ST25, trong khoa học, "độ ngon" của hạt gạo được xác định dựa trên một tập hợp các yếu tố phức tạp, bao gồm: tính hình học, tính lý, tính hóa, tính sinh học, cùng với cảm nhận từ vị giác, khứu giác, thính giác của người tiêu dùng.

Thế nhưng, chia sẻ tại Tuần lễ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo thành phố Cần Thơ năm 2025, Anh hùng Lao động Hồ Quang Cua chua chát: mặc dù đã trải qua quá trình khảo sát và nghiên cứu miệt mài với phương châm cải tiến cây lúa dài ngày thành ngắn ngày, năng suất cao, có thể trồng quanh năm, nhưng ban đầu, khi dự thi trong nước, gạo ST25 vẫn chưa tạo được dấu ấn.

Phải đến năm 2019, khi gạo ST25 vượt qua gạo Thái Lan để chiếm ngôi vị cao nhất tại cuộc thi “Gạo ngon nhất thế giới”, sản phẩm này mới thực sự thu hút sự chú ý của người tiêu dùng trong nước và quốc tế. Cũng trong năm này, ST25 được Bộ Nông nghiệp Phát triển Nông thôn (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) công nhận là giống quốc gia.

Ông Đỗ Hà Nam - Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Việt Nam (bên trái) và ông Hồ Quang Cua (bên phải ) vui mừng nâng biểu tượng Gạo ngon nhất thế giới năm 2025.
Ông Đỗ Hà Nam - Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Việt Nam (bên trái) và ông Hồ Quang Cua (bên phải ) vui mừng nâng biểu tượng Gạo ngon nhất thế giới năm 2025.

Liên tiếp sau đó, vào năm 2023 và 2025, gạo ST25 tiếp tục đạt giải Nhất cuộc thi danh giá này. Cá nhân ông Hồ Quang Cua cũng được Chủ tịch nước tặng giải thưởng Hồ Chí Minh về Khoa học công nghệ. Sự ủng hộ của lãnh đạo địa phương, người nông dân, cùng với sự thay đổi của thị trường và đón nhận của người tiêu dùng đã góp phần hun đúc ý chí và nhóm nghiên cứu tiếp tục hoàn thiện giống lúa này. Đến nay, sau 6 năm ra đời, ST25 đã khẳng định vị thế vững chắc.

Anh hùng Lao động Hồ Quang Cua chia sẻ, ST25 là giống lúa được lai tạo từ tổ hợp giữa giống lúa ST3 và giống lúa Tiến Vua. Đây là một sản phẩm mang tính "khác biệt" và "hoàn toàn mới", không hề giống bất kỳ giống lúa hay loại gạo nào trên thế giới. Nhờ tổ hợp lai phức tạp và tiềm năng di truyền cao, ST25 có ưu điểm là khả năng thích ứng rộng, có thể trồng được từ miền Nam đến miền Bắc, từ đồng bằng, ven biển đến vùng cao nguyên, hứa hẹn mở rộng đáng kể diện tích canh tác.

Điều đặc biệt là giống lúa ST25 lại không cho chất lượng tốt nhất nếu được trồng ở những vùng đất lý tưởng, quá tốt. ST25 chỉ sinh trưởng mạnh mẽ và cho chất lượng cao ở vùng đất sát biển như: Sóc Trăng, vùng U Minh Thượng, U Minh Hạ,... những nơi có độ mặn nhất định hoặc đang áp dụng mô hình nuôi tôm sú. “Trồng ST25 ở vùng lúa tôm mang lại lợi ích kép: thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu, giảm phát thải khí nhà kính, và mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn nhiều so với trồng lúa ở vùng nước ngọt”, kỹ sư nông nghiệp Nam Bộ khẳng định.

Giáo sư Nguyễn Thơ, Hội Khoa học kỹ thuật Bảo vệ thực vật Việt Nam (phải) nhận định gạo Ông Cua ST25 đạt giải Nhất cuộc thi “Gạo ngon nhất thế giới” năm 2025 nhờ áp dụng chế phẩm sinh học tốt trong canh tác lúa.
Giáo sư Nguyễn Thơ, Hội Khoa học kỹ thuật Bảo vệ thực vật Việt Nam (phải) nhận định gạo Ông Cua ST25 đạt giải Nhất cuộc thi “Gạo ngon nhất thế giới” năm 2025 nhờ áp dụng chế phẩm sinh học tốt trong canh tác lúa.

Đặc biệt, về độ thuần của giống lúa ST25 phải được thực hiện nghiêm ngặt vì giống lúa này không chấp nhận sự lẫn lộn. Bởi chỉ cần khoảng 2% lúa khác lẫn vào là người tiêu dùng có thể nhận ra và đánh giá đó là "gạo giả". Về phương diện năng suất, ông Hồ Quang Cua cho biết, hiện 100.000ha vùng lúa tôm ở Đồng bằng sông Cửu Long trồng ST25 đang thu hoạch cho năng suất lúa tươi trung bình gần 7 tấn/ha (đây là mức năng suất thuộc nhóm cao nhất trong thời điểm thu hoạch tại vùng này).

Theo ông Hồ Quang Cua hiện chỉ có khoảng 200.000 ha trồng giống lúa ST25. Do đó, tiềm năng và dư địa mở rộng diện tích trồng giống lúa này ở Việt Nam còn rất cao. Giá lúa ST25 cao so với lúa thường (khoảng 3.000 đồng/kg), tạo ra nguồn thu nhập rất lớn, đóng góp thiết thực cho người nông dân và xã hội.

ST25 không chỉ đưa tên tuổi hạt gạo Việt Nam lên bản đồ thế giới mà còn mở ra một hướng đi mới cho nông nghiệp bền vững, mang lại lợi ích kép cho người nông dân trong bối cảnh biến đổi khí hậu.

baotintuc.vn

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

"Lá chắn" trước biến đổi khí hậu

Nhân ngày Khí tượng thế giới 23/3: "Lá chắn" trước biến đổi khí hậu

Biến đổi khí hậu hiện nay không còn là dự báo xa vời mà đã trở thành thực tại khắc nghiệt. Những con số, biểu đồ và bản tin dự báo không đơn thuần là thông tin thời tiết, đó chính là “lá chắn” sống còn, bảo vệ tài sản, tính mạng người dân và hệ sinh thái trước những “cơn thịnh nộ” của thiên nhiên.

Giải pháp sản xuất chè xanh bền vững

Giải pháp sản xuất chè xanh bền vững

Thời điểm này, các vùng nguyên liệu chè trên địa bàn tỉnh đã bắt đầu thu hái lứa búp xuân. Dù thời tiết chưa thực sự thuận lợi, nhưng với sự đầu tư chăm sóc từ cuối vụ, những đồi chè của người dân đã đủ nguyên liệu làm chè xanh. Những sản phẩm chè xuân đã ra lò đến với người tiêu dùng, người làm chè xanh kỳ vọng niên vụ chè mới thắng lợi.

Vàng Ngần - Phát huy sức mạnh cộng đồng từ mô hình “đồi quế tập thể”

Vàng Ngần - Phát huy sức mạnh cộng đồng từ mô hình “đồi quế tập thể”

Từ sự đồng lòng của người dân, thôn Vàng Ngần, xã Sơn Lương xây dựng nên mô hình “đồi quế tập thể”. Không chỉ tạo nên những giá trị về vật chất, mô hình còn là minh chứng rõ nét cho tinh thần đoàn kết cộng đồng, khi bà con cùng góp công, góp sức chăm sóc và cùng hưởng lợi thành quả chung.

[Ảnh] Mùa “se duyên” cho bưởi

[Ảnh] Mùa “se duyên” cho bưởi

Khi hoa bưởi bước vào kỳ nở rộ, nhiều nhà vườn đã chủ động triển khai kỹ thuật thụ phấn nhân tạo nhằm nâng cao tỷ lệ đậu quả. Công việc tưởng chừng đơn giản này lại đòi hỏi sự tỉ mỉ, chính xác tuyệt đối và phải thực hiện vào đúng “thời điểm vàng”. Đây chính là yếu tố then chốt quyết định năng suất và mang lại hiệu quả kinh tế cao cho người nông dân.

Khát vọng đánh thức tiềm năng du lịch Si Ma Cai từ hoa anh đào

Khát vọng đánh thức tiềm năng du lịch Si Ma Cai từ hoa anh đào

Từ bao đời nay, dải đất biên cương Si Ma Cai (tỉnh Lào Cai) vốn nổi tiếng với vẻ đẹp hoang sơ của những dãy núi đá trùng điệp và bản sắc văn hóa độc đáo của đồng bào các dân tộc vùng cao. Tuy nhiên, trong chiến lược phát triển giai đoạn 2025 - 2030, địa phương này đang kỳ vọng tạo nên một diện mạo mới để phát triển du lịch, trong đó sắc hồng của những cánh hoa đào được chọn làm điểm nhấn đột phá.

Thêm nguồn lực thúc đẩy sản xuất hàng hóa

Thêm nguồn lực thúc đẩy sản xuất hàng hóa

Ngay sau khi tỉnh ban hành quy định về trình tự, thủ tục, hồ sơ thực hiện chính sách khuyến khích, hỗ trợ phát triển sản xuất nông - lâm nghiệp và thủy sản theo Nghị quyết số 21/2025 của HĐND tỉnh, nhiều địa phương trên địa bàn đã nhanh chóng triển khai tuyên truyền, hướng dẫn để người dân tiếp cận chính sách. Việc đưa nghị quyết vào thực tiễn sẽ tạo thêm nguồn lực cho sản xuất và góp phần thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo hướng hàng hóa, nâng cao thu nhập cho người nông dân.

Tiết kiệm xăng dầu: Chỗ nào làm việc trực tuyến được thì nên khuyến khích

Tiết kiệm xăng dầu: Chỗ nào làm việc trực tuyến được thì nên khuyến khích

“Tôi nghĩ rằng, trước mắt chúng ta phải có những biện pháp khuyến khích để làm sao tiết kiệm xăng dầu lớn nhất. Thậm chí, những chỗ nào có thể làm việc trực tuyến được thì nên cho làm việc trực tuyến. Những gì có thể làm được để tiết kiệm xăng dầu thì nên khuyến khích ”, chuyên gia kinh tế Đinh Trọng Thịnh nói.

Nâng cao năng lực quản lý đầu tư công

Nâng cao năng lực quản lý đầu tư công

Thực hiện chỉ đạo của tỉnh, các dự án đầu tư công do ban quản lý dự án cấp huyện trước đây làm chủ đầu tư đã được bàn giao về các xã, phường (cấp xã). Cùng với đó, theo kế hoạch đầu tư công giai đoạn tới, cấp xã sẽ được phân cấp, quyết định chủ trương đầu tư nhiều dự án trên địa bàn.

Người dùng đã dần thích nghi sau khi thí điểm xăng sinh học E10

Người dùng đã dần thích nghi sau khi thí điểm xăng sinh học E10

Sau hơn nửa năm thí điểm xăng sinh học E10 RON95 tại một số đô thị, người dùng bước đầu ghi nhận phương tiện vận hành ổn định, không phát sinh vấn đề đáng kể. Tuy nhiên, chuyên gia khuyến nghị tiếp tục theo dõi kỹ thuật và bảo dưỡng định kỳ để đảm bảo hiệu quả lâu dài.

Mở rộng xúc tiến thương mại

Mở rộng xúc tiến thương mại

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế ngày càng sâu rộng, việc mở rộng xúc tiến thương mại không chỉ là yêu cầu tất yếu mà còn là động lực then chốt thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của tỉnh trong giai đoạn mới.

fb yt zl tw