Hành trình 20 năm hình thành hạt gạo ngon nhất thế giới - ST25

Bắt đầu từ những trăn trở, khao khát hồi sinh giá trị hạt gạo thơm truyền thống trên chính quê hương mình, Anh hùng Lao động Hồ Quang Cua (thành phố Cần Thơ) và cộng sự đã bền bỉ suốt 20 năm lai tạo ra giống lúa ST25, góp phần đưa câu chuyện về hạt gạo thơm Việt Nam vươn tầm thế giới.

Sự ra đời của giống lúa ST25 không chỉ là một thành tựu khoa học trong kỹ thuật lai tạo giống lúa "hoàn toàn mới", có khả năng thích ứng rộng, mà còn là minh chứng cho sự kiên trì theo đuổi hạt gạo chất lượng tuyệt hảo.

Anh hùng Lao động Hồ Quang Cua chia sẻ kỹ thuật sản xuất lúa, gạo ST25 an toàn.
Anh hùng Lao động Hồ Quang Cua chia sẻ kỹ thuật sản xuất lúa, gạo ST25 an toàn.

Thời kỳ trước cách mạng khoa học kỹ thuật về giống, miền Tây Nam Bộ từng nổi tiếng với những loại gạo mang hương vị đặc trưng, khó quên như Châu Hạng Vỏ, trắng tép... nức tiếng xứ Tây Đô (Cần Thơ). Tuy nhiên, mục tiêu tăng năng suất trong thời kỳ thâm canh tăng vụ đã vô tình đẩy những giống gạo ngon này vào dĩ vãng, nhường chỗ cho các giống lúa cao sản.

Nỗi trăn trở về việc phục hồi và phát triển các giống lúa thơm chất lượng đã đeo đẳng Anh hùng Lao động Hồ Quang Cua từ thuở còn đi học. Chứng kiến nhiều loại gạo nức tiếng ở châu Âu nhưng được trồng ở vùng đất quê mình, khi trở về công tác tại quê nhà (tỉnh Sóc Trăng cũ) vào khoảng năm 1980, ông đã bắt đầu hành trình sưu tập các giống lúa thơm và đem về trồng thử nghiệm.

Bước ngoặt lớn đến vào thập kỷ 90, khi kỹ sư Hồ Quang Cua bắt đầu tìm hiểu sâu hơn về lúa thơm Thái Lan. Đến cuối thập kỷ 90, quá trình phân tích phẩm chất giống lúa ST3 cho thấy chất lượng tiệm cận với phẩm chất gạo Khao Dak Mali của Thái Lan (hạt dài, trắng tinh, dẻo thơm tự nhiên, vị ngọt nhẹ và hương thơm mùi hoa nhài đặc trưng), bao gồm cả các chỉ số hình học, lý, hóa tính, cũng như phẩm chất cơm gạo.

Anh hùng Lao động Hồ Quang Cua (trái) chia sẻ với Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lê Văn Vàng, Hiệu trưởng trường Nông nghiệp (Đại học Cần Thơ) về ứng dụng chế phẩm vi sinh vào quy trình canh tác lúa ST25 an toàn.
Anh hùng Lao động Hồ Quang Cua (trái) chia sẻ với Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lê Văn Vàng, Hiệu trưởng trường Nông nghiệp (Đại học Cần Thơ) về ứng dụng chế phẩm vi sinh vào quy trình canh tác lúa ST25 an toàn.

Năm 2001, giống lúa ST3 đã thành công và được nhân rộng đến tay nông dân, được nhiều người biết đến về vị ngon đặc trưng. Thành công này là tiền đề, động lực để kỹ sư Hồ Quang Cua và các cộng sự bắt đầu cuộc hành trình chọn tạo giống đầy thử thách kéo dài suốt 20 năm để cho ra đời giống lúa ST25 nức tiếng ngày nay.

Theo “cha đẻ” gạo ST25, trong khoa học, "độ ngon" của hạt gạo được xác định dựa trên một tập hợp các yếu tố phức tạp, bao gồm: tính hình học, tính lý, tính hóa, tính sinh học, cùng với cảm nhận từ vị giác, khứu giác, thính giác của người tiêu dùng.

Thế nhưng, chia sẻ tại Tuần lễ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo thành phố Cần Thơ năm 2025, Anh hùng Lao động Hồ Quang Cua chua chát: mặc dù đã trải qua quá trình khảo sát và nghiên cứu miệt mài với phương châm cải tiến cây lúa dài ngày thành ngắn ngày, năng suất cao, có thể trồng quanh năm, nhưng ban đầu, khi dự thi trong nước, gạo ST25 vẫn chưa tạo được dấu ấn.

Phải đến năm 2019, khi gạo ST25 vượt qua gạo Thái Lan để chiếm ngôi vị cao nhất tại cuộc thi “Gạo ngon nhất thế giới”, sản phẩm này mới thực sự thu hút sự chú ý của người tiêu dùng trong nước và quốc tế. Cũng trong năm này, ST25 được Bộ Nông nghiệp Phát triển Nông thôn (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) công nhận là giống quốc gia.

Ông Đỗ Hà Nam - Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Việt Nam (bên trái) và ông Hồ Quang Cua (bên phải ) vui mừng nâng biểu tượng Gạo ngon nhất thế giới năm 2025.
Ông Đỗ Hà Nam - Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Việt Nam (bên trái) và ông Hồ Quang Cua (bên phải ) vui mừng nâng biểu tượng Gạo ngon nhất thế giới năm 2025.

Liên tiếp sau đó, vào năm 2023 và 2025, gạo ST25 tiếp tục đạt giải Nhất cuộc thi danh giá này. Cá nhân ông Hồ Quang Cua cũng được Chủ tịch nước tặng giải thưởng Hồ Chí Minh về Khoa học công nghệ. Sự ủng hộ của lãnh đạo địa phương, người nông dân, cùng với sự thay đổi của thị trường và đón nhận của người tiêu dùng đã góp phần hun đúc ý chí và nhóm nghiên cứu tiếp tục hoàn thiện giống lúa này. Đến nay, sau 6 năm ra đời, ST25 đã khẳng định vị thế vững chắc.

Anh hùng Lao động Hồ Quang Cua chia sẻ, ST25 là giống lúa được lai tạo từ tổ hợp giữa giống lúa ST3 và giống lúa Tiến Vua. Đây là một sản phẩm mang tính "khác biệt" và "hoàn toàn mới", không hề giống bất kỳ giống lúa hay loại gạo nào trên thế giới. Nhờ tổ hợp lai phức tạp và tiềm năng di truyền cao, ST25 có ưu điểm là khả năng thích ứng rộng, có thể trồng được từ miền Nam đến miền Bắc, từ đồng bằng, ven biển đến vùng cao nguyên, hứa hẹn mở rộng đáng kể diện tích canh tác.

Điều đặc biệt là giống lúa ST25 lại không cho chất lượng tốt nhất nếu được trồng ở những vùng đất lý tưởng, quá tốt. ST25 chỉ sinh trưởng mạnh mẽ và cho chất lượng cao ở vùng đất sát biển như: Sóc Trăng, vùng U Minh Thượng, U Minh Hạ,... những nơi có độ mặn nhất định hoặc đang áp dụng mô hình nuôi tôm sú. “Trồng ST25 ở vùng lúa tôm mang lại lợi ích kép: thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu, giảm phát thải khí nhà kính, và mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn nhiều so với trồng lúa ở vùng nước ngọt”, kỹ sư nông nghiệp Nam Bộ khẳng định.

Giáo sư Nguyễn Thơ, Hội Khoa học kỹ thuật Bảo vệ thực vật Việt Nam (phải) nhận định gạo Ông Cua ST25 đạt giải Nhất cuộc thi “Gạo ngon nhất thế giới” năm 2025 nhờ áp dụng chế phẩm sinh học tốt trong canh tác lúa.
Giáo sư Nguyễn Thơ, Hội Khoa học kỹ thuật Bảo vệ thực vật Việt Nam (phải) nhận định gạo Ông Cua ST25 đạt giải Nhất cuộc thi “Gạo ngon nhất thế giới” năm 2025 nhờ áp dụng chế phẩm sinh học tốt trong canh tác lúa.

Đặc biệt, về độ thuần của giống lúa ST25 phải được thực hiện nghiêm ngặt vì giống lúa này không chấp nhận sự lẫn lộn. Bởi chỉ cần khoảng 2% lúa khác lẫn vào là người tiêu dùng có thể nhận ra và đánh giá đó là "gạo giả". Về phương diện năng suất, ông Hồ Quang Cua cho biết, hiện 100.000ha vùng lúa tôm ở Đồng bằng sông Cửu Long trồng ST25 đang thu hoạch cho năng suất lúa tươi trung bình gần 7 tấn/ha (đây là mức năng suất thuộc nhóm cao nhất trong thời điểm thu hoạch tại vùng này).

Theo ông Hồ Quang Cua hiện chỉ có khoảng 200.000 ha trồng giống lúa ST25. Do đó, tiềm năng và dư địa mở rộng diện tích trồng giống lúa này ở Việt Nam còn rất cao. Giá lúa ST25 cao so với lúa thường (khoảng 3.000 đồng/kg), tạo ra nguồn thu nhập rất lớn, đóng góp thiết thực cho người nông dân và xã hội.

ST25 không chỉ đưa tên tuổi hạt gạo Việt Nam lên bản đồ thế giới mà còn mở ra một hướng đi mới cho nông nghiệp bền vững, mang lại lợi ích kép cho người nông dân trong bối cảnh biến đổi khí hậu.

baotintuc.vn

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Trở về gieo những mầm xanh

Trở về gieo những mầm xanh

Giữa thung lũng Lùng Phình, tỉnh Lào Cai, những vườn dâu tây đang vào mùa chín đỏ. Không chỉ mang lại nguồn thu cho người trồng, mô hình này còn gắn với câu chuyện đẹp về khát vọng trở về quê hương lập nghiệp của người trẻ.

Phường Lào Cai tập trung nhiều giải pháp thu ngân sách năm 2026

Phường Lào Cai tập trung nhiều giải pháp thu ngân sách năm 2026

Ngay từ những tháng đầu năm 2026, phường Lào Cai đã chủ động triển khai nhiều giải pháp nhằm thực hiện hiệu quả nhiệm vụ thu ngân sách nhà nước trên địa bàn. Với sự vào cuộc đồng bộ của các phòng chuyên môn cùng sự phối hợp chặt chẽ với cơ quan thuế và cộng đồng doanh nghiệp, địa phương đang nỗ lực phấn đấu hoàn thành và vượt chỉ tiêu thu ngân sách được giao.

Cẩn trọng mở rộng diện tích cây cà phê ở Lào Cai

Cẩn trọng mở rộng diện tích cây cà phê ở Lào Cai

Thời gian gần đây, tại một số xã thuộc khu vực Bảo Yên, Mường Khương, Bắc Hà, Bảo Thắng, người dân đã và đang trồng thử nghiệm cây cà phê. Tuy nhiên, việc mở rộng diện tích trồng cà phê một cách tự phát, không theo quy hoạch tại các khu vực có điều kiện sinh thái không phù hợp, đang đặt ra nhiều thách thức lớn, tiềm ẩn nguy cơ rủi ro cao trong sản xuất nông nghiệp.

Lãnh đạo xã Hưng Khánh thăm mô hình trồng dược liệu dưới tán rừng của gia đình chị Vàng Thị Khoa, thôn Khuôn Bổ (thứ 3, phải sang).

Đòn bẩy trong xây dựng nông thôn mới ở Hưng Khánh

Với mục tiêu nâng cao thu nhập của người dân, xây dựng xã nổi trội về sản xuất gắn với xây dựng nông thôn mới, xã Hưng Khánh, tỉnh Lào Cai đã triển khai nhiều mô hình kinh tế hiệu quả như: trồng chè, tre Bát độ, quế, dược liệu… thực hiện chuỗi liên kết trong tiêu thụ sản phẩm thông qua Phong trào thi đua “Dân vận khéo”. 

Ngăn chặn hơn 1,8 tấn thực phẩm đông lạnh nhập lậu tại các cửa khẩu phía Bắc

Ngăn chặn hơn 1,8 tấn thực phẩm đông lạnh nhập lậu tại các cửa khẩu phía Bắc

Triển khai cao điểm đấu tranh chống buôn lậu dịp trước, trong và sau Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, ngành hải quan đã tăng cường kiểm tra, kiểm soát tại các cửa khẩu biên giới phía bắc, qua đó phát hiện, bắt giữ hơn 1,8 tấn thực phẩm đông lạnh nhập lậu, không rõ nguồn gốc, nhiều lô hàng có dấu hiệu mất an toàn vệ sinh thực phẩm.

Niềm vui trên cánh đồng ớt xanh xuất khẩu

Niềm vui trên cánh đồng ớt xanh xuất khẩu

Những ngày này, trên các cánh đồng của phường Cầu Thia, ớt xanh xuất khẩu đang bước vào vụ thu hoạch. Từ sáng sớm, bà con nông dân đã tất bật ra đồng thu hái, không khí lao động rộn ràng trên các thửa ruộng. Việc đưa cây ớt xanh vào sản xuất đã và đang mở ra hướng chuyển đổi cây trồng hiệu quả, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân địa phương.

Nà Hẩu: Khi bảo vệ rừng trở thành sinh kế và trách nhiệm

Nà Hẩu: Khi bảo vệ rừng trở thành sinh kế và trách nhiệm

Khu bảo tồn thiên nhiên Nà Hẩu từ lâu được xem là một trong những “lá phổi xanh” quan trọng của vùng núi Tây Bắc. Với diện tích hơn 16.000 ha rừng tự nhiên, nơi đây lưu giữ hệ sinh thái phong phú với nhiều loài động, thực vật quý hiếm nằm trong Sách đỏ Việt Nam. Không chỉ có giá trị về đa dạng sinh học, Nà Hẩu còn giữ vai trò đặc biệt trong bảo vệ nguồn nước, điều hòa khí hậu và duy trì cân bằng sinh thái cho cả một vùng rộng lớn.

Xuất khẩu sầu riêng qua cửa khẩu Lào Cai tăng gấp 26 lần

Xuất khẩu sầu riêng qua cửa khẩu Lào Cai tăng gấp 26 lần

Theo Chi cục Kiểm dịch thực vật vùng VIII, từ đầu năm đến nay, gần 21.000 tấn sầu riêng đã được xuất khẩu qua Cửa khẩu Quốc tế đường bộ số II Kim Thành (Lào Cai). Con số này tăng gấp 26 lần so với cùng kỳ năm trước, cho thấy tín hiệu tích cực của hoạt động xuất khẩu nông sản qua địa bàn.

Khi rừng trở thành “nguồn sống”

Khi rừng trở thành “nguồn sống”

Chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng đang từng bước khẳng định vai trò là công cụ kinh tế quan trọng trong quản lý, bảo vệ và phát triển rừng tại Lào Cai. Không chỉ tạo nguồn lực ổn định cho công tác giữ rừng, chính sách này còn mở ra hướng phát triển sinh kế bền vững cho người dân vùng cao, góp phần củng cố an ninh sinh thái và thúc đẩy phát triển lâm nghiệp theo hướng xanh.

Lào Cai thúc đẩy triển khai Dự án Phát triển hạ tầng và đô thị bền vững do ADB tài trợ

Lào Cai thúc đẩy triển khai Dự án Phát triển hạ tầng và đô thị bền vững do ADB tài trợ

Sáng 16/3, tại trụ sở UBND tỉnh, đồng chí Nguyễn Thế Phước - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh đã làm việc với Đoàn công tác Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) về kết quả khảo sát thực tế Dự án Phát triển hạ tầng và đô thị bền vững tại Lào Cai.

Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Nguyễn Thế Phước tiếp Tập đoàn Xây dựng Thái Bình Dương (Trung Quốc)

Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Nguyễn Thế Phước tiếp Tập đoàn Xây dựng Thái Bình Dương (Trung Quốc)

Sáng 16/3, đồng chí Nguyễn Thế Phước - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh đã tiếp và làm việc với Đoàn công tác Tập đoàn Xây dựng Thái Bình Dương (Trung Quốc) do ông Dư Giang - Phó Giám đốc Tập đoàn làm Trưởng đoàn đến tìm hiểu cơ hội hợp tác đầu tư tại tỉnh Lào Cai.

Luồng gió mới trên những cung đường vùng cao Lào Cai

Nghị quyết đi vào cuộc sống: Luồng gió mới trên những cung đường vùng cao Lào Cai

Nghị quyết số 22/2025/NQ-HĐND của HĐND tỉnh Lào Cai về chính sách hỗ trợ xây dựng đường giao thông nông thôn giai đoạn 2026 - 2030 vừa ban hành đã tạo nên luồng sinh khí mới tại các bản làng vùng cao. Không chỉ dừng lại ở cơ chế hỗ trợ, giá trị của chính sách còn thể hiện ở sự chuyển biến trong nhận thức của đồng bào các dân tộc, biến khát vọng thoát nghèo thành hành động hiến đất, góp công để nối dài những cung đường ấm no.

Cuộc cách mạng trên đất khó Púng Luông

Cuộc cách mạng trên đất khó Púng Luông

Từ những mảnh ruộng, triền đồi vốn chỉ quen với cây lúa một vụ năng suất thấp và cây ngô tự cung tự cấp, xã Púng Luông, tỉnh Lào Cai đang chứng kiến sự chuyển đổi mạnh mẽ trong tư duy và phương thức sản xuất. Việc hình thành các vùng chuyên canh hoa, rau màu và cây ăn quả ôn đới theo hướng hàng hóa không chỉ làm thay đổi diện mạo nông thôn mà còn trở thành đòn bẩy giúp đồng bào dân tộc thiểu số thoát nghèo bền vững, nâng cao vị thế nông sản vùng cao trên thị trường.

fb yt zl tw