Khó khăn từ nguồn gốc vùng trồng
Công ty TNHH Một thành viên thương mại tổng hợp Tiến Sinh hiện là một trong những đơn vị thu mua, chế biến quế cho người dân trên địa bàn Bảo Nhai và Cốc Lầu. Trung bình mỗi tháng, doanh nghiệp thu mua, chế biến khoảng 60 - 80 tấn vỏ quế, tạo việc làm thường xuyên cho khoảng 20 lao động địa phương.
Tuy nhiên, theo đại diện doanh nghiệp, hoạt động tiêu thụ quế thời gian gần đây gặp không ít khó khăn, nhất là khi thị trường xuất khẩu ngày càng yêu cầu chặt chẽ về hồ sơ, nguồn gốc vùng nguyên liệu. Trong đó, việc xác minh nguồn gốc đối với một số diện tích quế của người dân còn vướng mắc.
Một trong những nguyên nhân được doanh nghiệp phản ánh là nhiều diện tích rừng trồng của người dân chưa có đầy đủ hồ sơ đất đai, gây khó khăn trong quá trình xác định, chứng minh nguồn gốc vùng nguyên liệu. Khi hồ sơ nguồn gốc chưa được hoàn thiện, doanh nghiệp cũng gặp khó trong việc thực hiện các thủ tục phục vụ xuất khẩu.
Anh Đặng Tiến Sinh - Giám đốc Công ty TNHH Một thành viên thương mại tổng hợp Tiến Sinh, cho biết: Yêu cầu xác nhận nguồn gốc để làm thủ tục hải quan, nên khi không có nguồn gốc thì các sản phẩm quế không thể xuất khẩu mà chỉ có thể sơ chế và bán cho doanh nghiệp trong nước với giá thấp.
Theo thống kê, tổng diện tích quế tại Bảo Nhai và Cốc Lầu hiện đạt hơn 10.100 ha, trong đó có trên 5.000 ha đang bước vào thời kỳ thu hoạch. Đây là nguồn sinh kế quan trọng của nhiều hộ dân, đồng thời là vùng nguyên liệu có tiềm năng cung cấp sản phẩm cho các cơ sở chế biến trên địa bàn.
Tuy nhiên, diện tích quế được thống kê lớn không đồng nghĩa tất cả diện tích đều đã có đầy đủ cơ sở, hồ sơ để phục vụ việc xác minh nguồn gốc. Tại một số khu vực, việc quản lý, hoàn thiện hồ sơ đất đai đối với diện tích rừng trồng còn chưa đồng bộ.
Tại xã Cốc Lầu, diện tích quế trên 10 năm tuổi hiện khoảng 3.316 ha và đang bắt đầu cho thu hoạch. Đây là giai đoạn nhu cầu thu mua, tiêu thụ sản phẩm ngày càng tăng, nhưng việc xác minh nguồn gốc vùng trồng vẫn là vấn đề cần được quan tâm.
Ông Đinh Văn Xuyền - Phó Trưởng phòng Kinh tế xã Cốc Lầu, cho biết: Một số diện tích trồng quế chưa có đủ điều kiện để xác minh nguồn gốc. Thêm vào đó, không ít hộ dân chưa quan tâm tới việc thực hiện xác minh nguồn gốc để hỗ trợ cho doanh nghiệp.
Như vậy, bên cạnh khó khăn về hồ sơ, giấy tờ liên quan đến đất đai và vùng trồng, sự chủ động của người dân trong việc hoàn thiện các thủ tục chứng minh nguồn gốc cũng là một vấn đề cần được tăng cường.
Rà soát đất đai, tháo gỡ điểm nghẽn
Từ thực tế trên, chính quyền các địa phương đang tập trung tuyên truyền, vận động người dân nâng cao nhận thức về việc xác minh nguồn gốc vùng nguyên liệu, đồng thời phối hợp rà soát hiện trạng đất rừng trồng để từng bước hoàn thiện hồ sơ.
Tại Cốc Lầu, theo ông Đinh Văn Xuyền, hiện Phòng Kinh tế chủ yếu hỗ trợ người dân thông qua tuyên truyền, vận động các hộ tham gia chứng minh nguồn gốc vùng trồng; trong đó khuyến khích người dân đăng ký, hoàn thiện thủ tục về quyền sử dụng đất đối với diện tích rừng trồng của gia đình. Việc hoàn thiện hồ sơ đất đai sẽ góp phần tạo cơ sở thuận lợi hơn cho quá trình quản lý vùng nguyên liệu và hướng tới phát triển cây quế ổn định, lâu dài.
Tại xã Bảo Nhai, địa phương cũng đang phối hợp rà soát, tuyên truyền, vận động người dân thực hiện các thủ tục liên quan đến đất rừng.
Ông Trần Văn Cường - Phó Chủ tịch UBND xã Bảo Nhai, cho biết: Những trường hợp đủ điều kiện sẽ được hướng dẫn hoàn thiện hồ sơ; đối với những trường hợp còn vướng mắc, địa phương sẽ tìm giải pháp khắc phục và hỗ trợ bằng cách xin ý kiến cấp trên.
Việc xác minh nguồn gốc lâm sản hiện cần được thực hiện trên cơ sở hồ sơ, chứng từ và các quy định quản lý lâm sản hiện hành. Do đó, việc doanh nghiệp tự xây dựng biểu mẫu yêu cầu người dân xác nhận rồi đề nghị UBND cấp xã ký xác nhận không thể mặc nhiên được xem là thủ tục hành chính về xác minh nguồn gốc nếu không có căn cứ pháp lý phù hợp.
Để giải quyết căn cơ vấn đề, cùng với việc tuyên truyền, vận động người dân chủ động hoàn thiện hồ sơ đất đai và vùng trồng, các cơ quan chuyên môn cần tiếp tục hướng dẫn cụ thể về trình tự, hồ sơ xác minh nguồn gốc lâm sản, giúp doanh nghiệp và người dân thực hiện đúng quy định.
Cây quế đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế của nhiều hộ dân vùng cao Bảo Nhai, Cốc Lầu. Khi diện tích lớn bước vào thời kỳ thu hoạch, nhu cầu liên kết giữa người trồng và doanh nghiệp càng trở nên cần thiết. Vì vậy, tháo gỡ điểm nghẽn trong xác minh nguồn gốc vùng nguyên liệu không chỉ tạo thuận lợi cho doanh nghiệp thu mua, chế biến và tiêu thụ sản phẩm, còn góp phần bảo đảm đầu ra ổn định, nâng cao giá trị cây quế và hướng tới phát triển vùng nguyên liệu bền vững, lâu dài.
