Giữ nghề làm "chúp cọ"

Giữ nghề làm "chúp cọ" ảnh 1
LCĐT - Nón lá cọ (tiếng Tày là chúp cọ) là vật dụng quen thuộc, nét văn hoá độc đáo của người Tày xã Bản Liền, huyện Bắc Hà. Giữa những đổi thay của cuộc sống, những người phụ nữ Bản Liền vẫn cần mẫn giữ cho chiếc nón truyền thống của dân tộc mình vẹn nguyên giá trị.
Giữ nghề làm "chúp cọ" ảnh 2
Không biết tự bao giờ cây cọ đã gắn bó với đời sống đồng bào Tày xã Bản Liền. Chỉ biết cọ tồn tại như một lẽ tự nhiên, lá dùng để lợp mái cho những nếp nhà người Tày và được phụ nữ nơi đây khéo léo đan thành những chiếc nón che mưa, che nắng. Theo kinh nghiệm, lá cọ được chọn để làm nón phải là lá bánh tẻ, có tán lá to vừa đủ, sau đó được mang phơi héo để dễ tạo hình.
Giữ nghề làm "chúp cọ" ảnh 3
Khác với nón của người Kinh được ghép từ những mảnh lá nhỏ (từ cây nón) đã được phơi và làm cho trắng muốt, nón lá của người Tày ở Bản Liền được làm từ 2 tàu lá cọ nguyên bản. Người làm nón phải khéo léo bẻ cuống sao cho 2 chiếc lá ráp khít vào nhau rồi khâu lại.
Giữ nghề làm "chúp cọ" ảnh 4
Tre được chọn để làm nón cũng phải là những cây bánh tẻ mọc được 1 năm, có đốt dài khoảng 60 cm trở lên để đạt độ dẻo nhất định, dễ tạo hình.
Giữ nghề làm "chúp cọ" ảnh 5
Tre sau khi được chẻ nhỏ thành thanh, người làm nón sẽ khéo léo uốn thành các hình tròn với kích cỡ khác nhau, sau đó buộc cố định bằng sợi giang. 
Giữ nghề làm "chúp cọ" ảnh 6
Mỗi chiếc nón gồm hai phần: Phần ngoài được xếp theo hình chóp gồm 2 tàu lá cọ ghép vào nhau, phần bên trong là những thanh tre được uốn tròn nhiều kích cỡ khác nhau để tạo khung.
Giữ nghề làm "chúp cọ" ảnh 7
Phần lá cọ thừa được khéo léo cắt gọn cho vừa với độ dài của nón.
Giữ nghề làm "chúp cọ" ảnh 8
Mặc dù không quá cầu kỳ và tinh xảo nhưng để tạo ra một chiếc nón vẫn cần rất nhiều công đoạn. Công đoạn quan trọng cuối cùng làm nên chiếc nón là lợp và khâu nón. Chỉ khâu nón là những sợi cước nhỏ trong suốt. Khi khâu đòi hỏi người làm phải tinh mắt sao cho các mũi kim bám sát khung, khâu đều nhau. 
Giữ nghề làm "chúp cọ" ảnh 9

Việc làm nón lá cọ chủ yếu được phụ nữ Tày thực hiện vào thời gian rảnh rỗi. Nón sau khi được làm sẽ được bán tại phiên chợ thứ Năm hàng tuần tại xã Bản Liền với giá từ 80.000 đồng đến 120.000 đồng mỗi chiếc. Hội Phụ nữ xã đã vận động chị em phụ nữ duy trì nghề, trước là để tăng thu nhập, sau là hướng tới khôi phục nghề truyền thống. 

Giữ nghề làm "chúp cọ" ảnh 10

Để bảo tồn nghề làm "chúp cọ", các nghệ nhân đã tới tận trường học để truyền dạy cho học sinh.

Trong ảnh: Nghệ nhân làm nón Vàng Thị Niêu đang dạy học sinh THCS của các xã Tà Chải, Bản Phố, Tả Van Chư, Bảo Nhai, Bản Cái, Cốc Ly (huyện Bắc Hà) làm nón lá cọ.

Giữ nghề làm "chúp cọ" ảnh 11

Theo truyền thống, khi các cô gái Tày về nhà chồng thì ngoài lễ vật cưới hỏi còn có thêm chiếc nón lá cọ. Chiếc nón thể hiện sự khéo léo của người con gái và ngụ ý ước mong cuộc sống hạnh phúc đến khi "đầu bạc răng long". Những năm gần đây, du lịch cộng đồng ở xã Bản Liền được đánh thức tiềm năng và đang trên đà phát triển. Chính vì vậy, nón lá cọ không chỉ phục vụ nhu cầu của người dân địa phương mà dần trở thành sản phẩm làm quà lưu niệm mang giá trị bản sắc văn hóa đối với du khách. Đây sẽ là điều kiện thuận lợi để sản phẩm nón lá cọ của người Tày ở Bản Liền có cơ hội được quảng bá rộng rãi hơn, đồng thời tiếp thêm động lực để những hội viên phụ nữ nơi đây kiên trì gìn giữ và phát huy nghề truyền thống của dân tộc.

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Cát Cát - bản người Mông đẹp nhất Tây Bắc

Cát Cát - bản người Mông đẹp nhất Tây Bắc

Bản Cát Cát nằm dưới chân dãy Hoàng Liên Sơn, cách phường Sa Pa khoảng 2 km, là nơi sinh sống lâu đời của đồng bào dân tộc Mông. Với vẻ đẹp bình yên, mộc mạc cùng những nét văn hóa truyền thống đặc sắc, nơi đây trở thành điểm đến được nhiều du khách yêu thích khi ghé thăm Lào Cai.

Ruộng bậc thang Mường Bo mùa nước đổ

Ruộng bậc thang Mường Bo mùa nước đổ

Những ngày đầu hè, vùng cao xã Mường Bo, tỉnh Lào Cai, khoác lên mình vẻ đẹp yên bình của mùa nước đổ. Sau những cơn mưa đầu mùa, nước từ trên núi đổ về các thửa ruộng bậc thang, tạo nên khung cảnh lung linh như tranh thủy mặc.

Mộng mơ sắc tím bằng lăng

Mộng mơ sắc tím bằng lăng

Khi tháng 5 gõ cửa, cũng là lúc hoa bằng lăng vào độ đẹp, mộng mơ nhất. Bằng lăng nhuộm tím ngõ phố khiến lòng người xốn xang. Hoa bằng lăng không chỉ làm đẹp cảnh quan đô thị còn trở thành điểm nhấn trong lòng du khách khi đến với Lào Cai.

Khám phá chợ đá quý Lục Yên

Khám phá chợ đá quý Lục Yên

Vùng đất ngọc Lục Yên, nơi được mệnh danh là “vương quốc đá quý” của Việt Nam. Đến đây, du khách sẽ lạc vào những gam màu lấp lánh của hàng nghìn viên đá quý trong phiên chợ đặc biệt - chợ đá quý. Phiên chợ mang trong mình những nét văn hóa độc đáo, khiến bất cứ ai ghé thăm cũng không khỏi tò mò và say mê.

Theo bánh xe Belaz trên khai trường

Theo bánh xe Belaz trên khai trường

Giữa khai trường apatit rộng lớn, những “người khổng lồ” Belaz ngày đêm lăn bánh, chuyên chở hàng nghìn tấn quặng vượt qua những cung đường dốc đá khắc nghiệt. Dưới tay lái vững vàng của những công nhân mỏ, mỗi vòng quay bánh xe không chỉ là nhịp vận hành của máy móc, mà còn là nhịp đập bền bỉ của ngành công nghiệp khai khoáng.

Giữ bản sắc, thêm sinh kế

Giữ bản sắc, thêm sinh kế

Nhiều năm qua, chị Làng Thị Quê và nhóm phụ nữ ở thôn Bản Noỏng, xã Văn Bàn đã cùng nhau giữ nghề may thêu thổ cẩm truyền thống. Mô hình không chỉ giúp bảo tồn bản sắc của người Tày ở Văn Bàn mà còn đưa sản phẩm thổ cẩm đi khắp thị trường trong và ngoài tỉnh, tạo việc làm thường xuyên cho 7 lao động với mức thu nhập từ 6 - 7 triệu đồng/người/tháng.

Mùa gieo hi vọng ở thung lũng Nà Lặc

Mùa gieo hi vọng ở thung lũng Nà Lặc

Cuối tháng 3, đầu tháng 4, sau những cơn mưa đầu mùa, các tràn ruộng bậc thang ở vùng cao vào mùa cày cấy. Tại thung lũng Nà Lặc, xã Trịnh Tường, nơi từng chịu nhiều thiệt hại do thiên tai gây ra, đồng bào các dân tộc nỗ lực cải tạo lại những tràn ruộng bị đất đá vùi lấp để cấy lúa, với hi vọng vào vụ mùa mới mưa thuận gió hòa, cuộc sống ấm no.

Trái ngọt vùng biên

Trái ngọt vùng biên

Thời điểm này, nông dân xã Bản Lầu đang bắt đầu vào vụ thu hoạch dứa. Năm nay, dứa không chỉ được mùa mà còn được giá (7.000 - 9.000 đồng/kg bán buôn; 15.000 - 10.000 đồng/kg bán lẻ), đầu ra thuận lợi, người dân phấn khởi vì tăng thêm thu nhập.

Rộn ràng mùa gieo hạt

Rộn ràng mùa gieo hạt

Thời điểm này, trên khắp các bản làng vùng cao của xã Pha Long, xã Bắc Hà..., bà con nông dân đang khẩn trương làm đất để gieo trồng vụ ngô đầu tiên trong năm. Không khí lao động rộn ràng trên khắp các sườn đồi với ước mong có thêm một vụ mùa bội thu.

Mùa sung túc ở Khe Kẹn

Mùa sung túc ở Khe Kẹn

Sau Tết Nguyên đán, cũng là thời điểm những mầm măng mập mạp đội đất vươn lên, báo hiệu mùa vụ bội thu, mang theo niềm vui và hy vọng về một năm sung túc của người dân thôn Khe Kẹn, xã Cát Thịnh. Măng là “lộc trời” không chỉ bởi là thức quà tặng tự nhiên do đất trời ban tặng, mà còn là nguồn sinh kế quan trọng, nuôi sống biết bao thế hệ người Mông nơi đây.

Gieo mầm xanh trên núi đá

Gieo mầm xanh trên núi đá

Xã Mường Khương sau hợp nhất gồm 53 thôn, trong đó 89% là người dân tộc thiểu số. Với bản tính cần cù, chăm chỉ, không ngừng học hỏi, sáng tạo, người dân nơi đây đã từng bước cải tạo, phát triển sản xuất. Từ vùng đất núi đá khô cằn, Mường Khương nay đã hình thành nhiều mô hình kinh tế nông nghiệp hiệu quả, nông dân được ví như những "kiến trúc sư" kiến tạo nên vùng đất nở hoa.

Ấn tượng ngày hội non sông

Ấn tượng ngày hội non sông

Từ 7 giờ sáng 15/3/2026, cùng với gần 78,9 triệu cử tri cả nước, gần 1,2 triệu cử tri tỉnh Lào Cai nô nức đến 2.029 khu vực bỏ phiếu tại 99 xã, phường để bầu đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031. Trong không khí phấn khởi của ngày hội non sông, phóng viên và cộng tác viên Báo và Phát thanh - Truyền hình tỉnh Lào Cai đã ghi lại nhiều hình ảnh ấn tượng.

Khám phá những vườn rau tiền tỷ

Khám phá những vườn rau tiền tỷ

Trồng rau cho thu tiền tỷ mỗi năm không phải chuyện lạ ở một số xã khu vực thị xã Sa Pa cũ, nhưng đằng sau mức thu nhập trong mơ đó là những vất vả, nhọc nhằn và biết bao lần thất bại. Tuy nhiên, những nông dân ấy vẫn kiên trì bám trụ, không ngừng sáng tạo, ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất để đất "nở hoa".

Mường Lò mùa ban trắng

Mường Lò mùa ban trắng

Mỗi độ tháng Ba, trên nhiều tuyến đường, góc phố ở vùng Mường Lò, ban nở trắng trời, làm nên vẻ đẹp riêng có của vùng đất này.

[Ảnh] Lùng Phình trắng trời hoa mận

[Ảnh] Lùng Phình trắng trời hoa mận

Những ngày này, xã vùng cao Lùng Phình như khoác lên mình “bộ áo” rực rỡ nhất của mùa xuân. Đó là màu xanh non của những cành lộc biếc, là sắc thắm của các loài hoa. Đặc biệt, trên các triền núi, hoa mận đang thì đẹp nhất, bung nở sắc hoa trắng tinh khôi thu hút người dân và du khách tới tham quan, trải nghiệm.

[Ảnh] Ngựa trong những bức ảnh mùa xuân

[Ảnh] Ngựa trong những bức ảnh mùa xuân

Ngược vùng cao Lào Cai không khó để gặp hình ảnh những chú ngựa thồ thong dong lên nương, xuống chợ phiên, tung vó trên trên đường đua... trở thành nguồn cảm hứng sáng tác đầy cảm xúc cho những nhiếp ảnh gia yêu mến chiều sâu văn hóa nơi mảnh đất biên cương.  

[Ảnh] Chợ phiên Cốc Ly nhộn nhịp ngày áp Tết

[Ảnh] Chợ phiên Cốc Ly nhộn nhịp ngày áp Tết

Chợ phiên Cốc Ly - phiên chợ truyền thống của đồng bào dân tộc Mông tại xã Bảo Nhai (trước đây là xã Cốc Ly) thường họp vào thứ Ba hàng tuần. Tuy nhiên, để đáp ứng nhu cầu mua sắm Tết của bà con trong khu vực, hôm nay - 27 tháng Chạp, chợ tổ chức thêm một phiên đặc biệt. Trong không khí Tết cổ truyền cận kề, phiên chợ càng thêm đông đúc, náo nhiệt.

fb yt zl tw