Giữ nghề làm "chúp cọ"

Giữ nghề làm "chúp cọ" ảnh 1
LCĐT - Nón lá cọ (tiếng Tày là chúp cọ) là vật dụng quen thuộc, nét văn hoá độc đáo của người Tày xã Bản Liền, huyện Bắc Hà. Giữa những đổi thay của cuộc sống, những người phụ nữ Bản Liền vẫn cần mẫn giữ cho chiếc nón truyền thống của dân tộc mình vẹn nguyên giá trị.
Giữ nghề làm "chúp cọ" ảnh 2
Không biết tự bao giờ cây cọ đã gắn bó với đời sống đồng bào Tày xã Bản Liền. Chỉ biết cọ tồn tại như một lẽ tự nhiên, lá dùng để lợp mái cho những nếp nhà người Tày và được phụ nữ nơi đây khéo léo đan thành những chiếc nón che mưa, che nắng. Theo kinh nghiệm, lá cọ được chọn để làm nón phải là lá bánh tẻ, có tán lá to vừa đủ, sau đó được mang phơi héo để dễ tạo hình.
Giữ nghề làm "chúp cọ" ảnh 3
Khác với nón của người Kinh được ghép từ những mảnh lá nhỏ (từ cây nón) đã được phơi và làm cho trắng muốt, nón lá của người Tày ở Bản Liền được làm từ 2 tàu lá cọ nguyên bản. Người làm nón phải khéo léo bẻ cuống sao cho 2 chiếc lá ráp khít vào nhau rồi khâu lại.
Giữ nghề làm "chúp cọ" ảnh 4
Tre được chọn để làm nón cũng phải là những cây bánh tẻ mọc được 1 năm, có đốt dài khoảng 60 cm trở lên để đạt độ dẻo nhất định, dễ tạo hình.
Giữ nghề làm "chúp cọ" ảnh 5
Tre sau khi được chẻ nhỏ thành thanh, người làm nón sẽ khéo léo uốn thành các hình tròn với kích cỡ khác nhau, sau đó buộc cố định bằng sợi giang. 
Giữ nghề làm "chúp cọ" ảnh 6
Mỗi chiếc nón gồm hai phần: Phần ngoài được xếp theo hình chóp gồm 2 tàu lá cọ ghép vào nhau, phần bên trong là những thanh tre được uốn tròn nhiều kích cỡ khác nhau để tạo khung.
Giữ nghề làm "chúp cọ" ảnh 7
Phần lá cọ thừa được khéo léo cắt gọn cho vừa với độ dài của nón.
Giữ nghề làm "chúp cọ" ảnh 8
Mặc dù không quá cầu kỳ và tinh xảo nhưng để tạo ra một chiếc nón vẫn cần rất nhiều công đoạn. Công đoạn quan trọng cuối cùng làm nên chiếc nón là lợp và khâu nón. Chỉ khâu nón là những sợi cước nhỏ trong suốt. Khi khâu đòi hỏi người làm phải tinh mắt sao cho các mũi kim bám sát khung, khâu đều nhau. 
Giữ nghề làm "chúp cọ" ảnh 9

Việc làm nón lá cọ chủ yếu được phụ nữ Tày thực hiện vào thời gian rảnh rỗi. Nón sau khi được làm sẽ được bán tại phiên chợ thứ Năm hàng tuần tại xã Bản Liền với giá từ 80.000 đồng đến 120.000 đồng mỗi chiếc. Hội Phụ nữ xã đã vận động chị em phụ nữ duy trì nghề, trước là để tăng thu nhập, sau là hướng tới khôi phục nghề truyền thống. 

Giữ nghề làm "chúp cọ" ảnh 10

Để bảo tồn nghề làm "chúp cọ", các nghệ nhân đã tới tận trường học để truyền dạy cho học sinh.

Trong ảnh: Nghệ nhân làm nón Vàng Thị Niêu đang dạy học sinh THCS của các xã Tà Chải, Bản Phố, Tả Van Chư, Bảo Nhai, Bản Cái, Cốc Ly (huyện Bắc Hà) làm nón lá cọ.

Giữ nghề làm "chúp cọ" ảnh 11

Theo truyền thống, khi các cô gái Tày về nhà chồng thì ngoài lễ vật cưới hỏi còn có thêm chiếc nón lá cọ. Chiếc nón thể hiện sự khéo léo của người con gái và ngụ ý ước mong cuộc sống hạnh phúc đến khi "đầu bạc răng long". Những năm gần đây, du lịch cộng đồng ở xã Bản Liền được đánh thức tiềm năng và đang trên đà phát triển. Chính vì vậy, nón lá cọ không chỉ phục vụ nhu cầu của người dân địa phương mà dần trở thành sản phẩm làm quà lưu niệm mang giá trị bản sắc văn hóa đối với du khách. Đây sẽ là điều kiện thuận lợi để sản phẩm nón lá cọ của người Tày ở Bản Liền có cơ hội được quảng bá rộng rãi hơn, đồng thời tiếp thêm động lực để những hội viên phụ nữ nơi đây kiên trì gìn giữ và phát huy nghề truyền thống của dân tộc.

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Thực hành lễ “Then pang mảu” tại Lễ hội Cốm Hợp Thành

Thực hành lễ “Then pang mảu” tại Lễ hội Cốm Hợp Thành

Trong khuôn khổ Lễ hội Cốm Hợp Thành năm 2026, ngày 17/10, nghi lễ "Then pang mảu" của đồng bào dân tộc Tày được thực hành, thể hiện lòng biết ơn trời đất, tổ tiên và ước vọng mùa màng tươi tốt. Đây là dịp để người dân, du khách hiểu hơn về giá trị văn hóa truyền thống, gìn giữ di sản và quảng bá bản sắc địa phương gắn với phát triển du lịch cộng đồng.

Rộn ràng thu hoạch củ hoàng sin cô ở Y Tý

Rộn ràng thu hoạch củ hoàng sin cô ở Y Tý

Những ngày này, trên các triền núi Y Tý, người dân đang bước vào mùa thu hoạch củ hoàng sin cô - loại cây phù hợp với khí hậu, thổ nhưỡng vùng cao và mang lại nguồn thu nhập cho nhiều hộ dân.

Tiết học biên cương nơi sông Hồng chảy vào đất Việt

Tiết học biên cương nơi sông Hồng chảy vào đất Việt

Sáng 1/10, tại cột cờ Lũng Pô, xã A Mú Sung, tỉnh Lào Cai, học sinh Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS A Mú Sung tham gia “Tiết học biên cương”, tìm hiểu đường biên, mốc quốc giới, quan sát bộ đội thực hành tuần tra và tham gia lễ chào cờ. Qua trải nghiệm thực tế, các em hiểu thêm quê hương, công việc của người lính và trách nhiệm gìn giữ biên giới quốc gia.

[Ảnh] Sợi chỉ nuôi ước mơ khởi nghiệp

[Ảnh] Sợi chỉ nuôi ước mơ khởi nghiệp

Từ những đường kim, mũi chỉ gắn liền với bản sắc văn hóa của dân tộc Mông Hoa, Ly Thị Rua và Sùng Thị Xoa đang từng bước đưa thổ cẩm Bản Phố (xã Bắc Hà) trở thành sản phẩm hàng hóa gắn với du lịch trải nghiệm.

[Ảnh] Thành kính đón các Anh về với đất Mẹ

[Ảnh] Thành kính đón các Anh về với đất Mẹ

Trong không khí trang nghiêm, thành kính và niềm xúc động to lớn, tỉnh Lào Cai đã tổ chức trọng thể Lễ Viếng, truy điệu và an táng 71 hài cốt liệt sĩ, đưa các Anh hùng liệt sĩ về với đất Mẹ sau nhiều năm xa cách.

Từ đại ngàn các anh trở về

Từ đại ngàn các anh trở về

Trên những vùng đất từng là chiến trường ở Lào Cai, hành trình tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sĩ vẫn lặng lẽ tiếp diễn. Mỗi hài cốt được tìm thấy là thêm một người lính được trở về với đồng đội, quê hương và vòng tay Tổ quốc.

Phường Lào Cai tuyệt đẹp trong sương thu

Phường Lào Cai tuyệt đẹp trong sương thu

Một buổi sớm, khi những tia nắng đầu tiên vừa chạm xuống phố, phường Lào Cai hiện lên trong biển mây và sương trắng. Những con đường, cây cầu, dãy nhà cao tầng lúc ẩn, lúc hiện, tạo nên diện mạo vừa hiện đại, vừa thơ mộng của đô thị nơi biên cương.

Đèn lồng "kể chuyện" Sa Pa

Đèn lồng "kể chuyện" Sa Pa

Những ngày này, không khí chuẩn bị "Đêm hội Trăng rằm" tại các cơ quan, trường học, tổ dân phố trên địa bàn phường Sa Pa diễn ra sôi nổi. Từ dựng khung, tạo hình đến trang trí, lắp ánh sáng, mỗi nơi một cách làm, nhưng cùng chung mong muốn tạo nên những chiếc đèn lồng mang đậm nét văn hóa, sản vật và đời sống đặc trưng của Sa Pa.

Sa Pa huyền ảo giữa biển mây

Sa Pa huyền ảo giữa biển mây

Những lớp mây trắng bồng bềnh tràn qua sườn núi, len giữa rừng cây rồi ôm lấy những mái nhà, dãy phố Sa Pa vừa kỳ vĩ, vừa thơ mộng tạo nên khoảnh khắc mây luồn đẹp mắt, có sức hút đặc biệt với du khách và người đam mê nhiếp ảnh.

Rộn ràng mùa thu hoạch măng bói

Rộn ràng mùa thu hoạch măng bói

Những ngày này, người dân xã Văn Bàn đang bước vào mùa thu hoạch măng bói. Theo tiếng Tày, măng bói có nghĩa là măng ngọt. Với vị ngon ngọt đặc biệt, được ví như món quà của núi rừng, loại măng này được người tiêu dùng ưa chuộng. Hiện, xã có hơn 20 ha măng bói, tập trung chủ yếu ở thôn Văn Tiến. Cây măng bói đang trở thành nguồn thu đáng kể, góp phần nâng cao đời sống người dân địa phương.

[Ảnh] Đón các anh trở về

[Ảnh] Đón các anh trở về

Sau nhiều ngày kiên trì tìm kiếm, 28 phần mộ liệt sĩ tại đồi Đá Vôi, tổ 39, phường Cam Đường được khai quật, cất bốc. Từng phần hài cốt, từng di vật được nâng niu, thu gom và bảo quản trong không khí trang nghiêm, thành kính và đầy xúc động. Mỗi phần mộ được tìm thấy là thêm một bước đưa các anh trở về với đồng đội, quê hương và đất mẹ, khép lại hành trình dài hơn 40 năm của những người lính đã hiến dâng tuổi thanh xuân, nằm lại nơi đây để bảo vệ Tổ quốc.

Lâm Thượng: Một ngày theo chân phụ nữ Tày thu hoạch măng mai

Lâm Thượng: Một ngày theo chân phụ nữ Tày thu hoạch măng mai

Về Lâm Thượng mùa măng mai, du khách có dịp theo chân phụ nữ Tày băng rừng, thu hái, sơ chế và gùi măng về bản. Từ sản vật dưới tán rừng, măng mai đang trở thành sinh kế quan trọng, đồng thời mở ra một trải nghiệm văn hóa – du lịch sinh thái đặc sắc ở vùng cao.

Hợp Thành – nơi sắc màu văn hóa hòa cùng thiên nhiên

Hợp Thành – nơi sắc màu văn hóa hòa cùng thiên nhiên

Cách trung tâm phường Cam Đường hơn 10 km, xã Hợp Thành mang vẻ đẹp mộc mạc, thanh bình của vùng quê miền núi, nơi thiên nhiên và bản sắc văn hóa truyền thống được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Đến đây, du khách có thể thong thả giữa những cánh đồng, khám phá bản làng, tìm hiểu đời sống, văn hóa của người dân địa phương và thưởng thức các món ăn đậm hương vị vùng cao.

Kho "no ấm" dưới chân núi Sinh Tcha Pao

Kho "no ấm" dưới chân núi Sinh Tcha Pao

Mùa lúa chín về phủ vàng những sườn núi Nậm Cần, Nậm Mười, dưới chân núi Sinh Tcha Pao, xã Nậm Chày. Giữa nhịp gặt khẩn trương, tiếng người gọi nhau, những gánh lúa nối dài trên bờ ruộng... Vùng đất còn nhiều khó khăn như bừng lên gam màu tươi sáng của mùa vàng, của niềm vui khi hạt lúa năm nay chắc mẩy hơn và những kho thóc tiếp tục được đong đầy.

fb yt zl tw