Giữ nghề làm "chúp cọ"

Giữ nghề làm "chúp cọ" ảnh 1
LCĐT - Nón lá cọ (tiếng Tày là chúp cọ) là vật dụng quen thuộc, nét văn hoá độc đáo của người Tày xã Bản Liền, huyện Bắc Hà. Giữa những đổi thay của cuộc sống, những người phụ nữ Bản Liền vẫn cần mẫn giữ cho chiếc nón truyền thống của dân tộc mình vẹn nguyên giá trị.
Giữ nghề làm "chúp cọ" ảnh 2
Không biết tự bao giờ cây cọ đã gắn bó với đời sống đồng bào Tày xã Bản Liền. Chỉ biết cọ tồn tại như một lẽ tự nhiên, lá dùng để lợp mái cho những nếp nhà người Tày và được phụ nữ nơi đây khéo léo đan thành những chiếc nón che mưa, che nắng. Theo kinh nghiệm, lá cọ được chọn để làm nón phải là lá bánh tẻ, có tán lá to vừa đủ, sau đó được mang phơi héo để dễ tạo hình.
Giữ nghề làm "chúp cọ" ảnh 3
Khác với nón của người Kinh được ghép từ những mảnh lá nhỏ (từ cây nón) đã được phơi và làm cho trắng muốt, nón lá của người Tày ở Bản Liền được làm từ 2 tàu lá cọ nguyên bản. Người làm nón phải khéo léo bẻ cuống sao cho 2 chiếc lá ráp khít vào nhau rồi khâu lại.
Giữ nghề làm "chúp cọ" ảnh 4
Tre được chọn để làm nón cũng phải là những cây bánh tẻ mọc được 1 năm, có đốt dài khoảng 60 cm trở lên để đạt độ dẻo nhất định, dễ tạo hình.
Giữ nghề làm "chúp cọ" ảnh 5
Tre sau khi được chẻ nhỏ thành thanh, người làm nón sẽ khéo léo uốn thành các hình tròn với kích cỡ khác nhau, sau đó buộc cố định bằng sợi giang. 
Giữ nghề làm "chúp cọ" ảnh 6
Mỗi chiếc nón gồm hai phần: Phần ngoài được xếp theo hình chóp gồm 2 tàu lá cọ ghép vào nhau, phần bên trong là những thanh tre được uốn tròn nhiều kích cỡ khác nhau để tạo khung.
Giữ nghề làm "chúp cọ" ảnh 7
Phần lá cọ thừa được khéo léo cắt gọn cho vừa với độ dài của nón.
Giữ nghề làm "chúp cọ" ảnh 8
Mặc dù không quá cầu kỳ và tinh xảo nhưng để tạo ra một chiếc nón vẫn cần rất nhiều công đoạn. Công đoạn quan trọng cuối cùng làm nên chiếc nón là lợp và khâu nón. Chỉ khâu nón là những sợi cước nhỏ trong suốt. Khi khâu đòi hỏi người làm phải tinh mắt sao cho các mũi kim bám sát khung, khâu đều nhau. 
Giữ nghề làm "chúp cọ" ảnh 9

Việc làm nón lá cọ chủ yếu được phụ nữ Tày thực hiện vào thời gian rảnh rỗi. Nón sau khi được làm sẽ được bán tại phiên chợ thứ Năm hàng tuần tại xã Bản Liền với giá từ 80.000 đồng đến 120.000 đồng mỗi chiếc. Hội Phụ nữ xã đã vận động chị em phụ nữ duy trì nghề, trước là để tăng thu nhập, sau là hướng tới khôi phục nghề truyền thống. 

Giữ nghề làm "chúp cọ" ảnh 10

Để bảo tồn nghề làm "chúp cọ", các nghệ nhân đã tới tận trường học để truyền dạy cho học sinh.

Trong ảnh: Nghệ nhân làm nón Vàng Thị Niêu đang dạy học sinh THCS của các xã Tà Chải, Bản Phố, Tả Van Chư, Bảo Nhai, Bản Cái, Cốc Ly (huyện Bắc Hà) làm nón lá cọ.

Giữ nghề làm "chúp cọ" ảnh 11

Theo truyền thống, khi các cô gái Tày về nhà chồng thì ngoài lễ vật cưới hỏi còn có thêm chiếc nón lá cọ. Chiếc nón thể hiện sự khéo léo của người con gái và ngụ ý ước mong cuộc sống hạnh phúc đến khi "đầu bạc răng long". Những năm gần đây, du lịch cộng đồng ở xã Bản Liền được đánh thức tiềm năng và đang trên đà phát triển. Chính vì vậy, nón lá cọ không chỉ phục vụ nhu cầu của người dân địa phương mà dần trở thành sản phẩm làm quà lưu niệm mang giá trị bản sắc văn hóa đối với du khách. Đây sẽ là điều kiện thuận lợi để sản phẩm nón lá cọ của người Tày ở Bản Liền có cơ hội được quảng bá rộng rãi hơn, đồng thời tiếp thêm động lực để những hội viên phụ nữ nơi đây kiên trì gìn giữ và phát huy nghề truyền thống của dân tộc.

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Lào Cai: Phụ huynh kiên nhẫn “đội nắng” chờ con thi vào lớp 10

Lào Cai: Phụ huynh kiên nhẫn “đội nắng” chờ con thi vào lớp 10

Kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 THPT tại Lào Cai diễn ra trong điều kiện thời tiết nắng nóng gay gắt, khắc nghiệt của đầu hè. Phía sau không khí căng thẳng tại các phòng thi là hình ảnh hàng nghìn phụ huynh kiên nhẫn chờ đợi dưới lòng đường, vỉa hè, dõi theo từng giờ làm bài của con em mình với tâm trạng lo lắng nhưng cũng đầy kỳ vọng.

Mưu sinh dưới “chảo lửa”

Mưu sinh dưới “chảo lửa”

Ba ngày qua, nhiều địa phương trong tỉnh bước vào đợt nắng nóng đỉnh điểm với nhiệt độ có nơi vượt ngưỡng 40°C. Giữa không gian hầm hập như một lò thiêu khổng lồ, mọi hoạt động mưu sinh của người lao động vẫn diễn ra bình thường. Gánh nặng cơm áo gạt qua cái khắc nghiệt của thời tiết.

Tiếp cận cơ sở nuôi cá nước lạnh RAS đầu tiên của Lào Cai

Tiếp cận cơ sở nuôi cá nước lạnh RAS đầu tiên của Lào Cai

Nuôi thủy sản nước lạnh tại Lào Cai đang chịu áp lực lớn từ biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường, dịch bệnh và cạn kiệt nguồn nước. Trong bối cảnh đó, trại cá nước lạnh do anh Trần Chung Hưng (xã Ngũ Chỉ Sơn) trở thành mô hình tiên phong tại địa phương ứng dụng công nghệ tuần hoàn khép kín (RAS), mở ra hướng đi bền vững cho người nuôi.

Ruộng bậc thang Dền Sáng vào mùa cấy

Ruộng bậc thang Dền Sáng vào mùa cấy

Từ trung tuần tháng 5, khi những cơn mưa đầu hạ bắt đầu tưới mát núi rừng Lào Cai, vùng cao Dền Sáng lại bước vào mùa gieo cấy nhộn nhịp. Trên khắp các sườn núi, những thửa ruộng bậc thang loang loáng nước trải dài như dải lụa mềm ôm lấy bản làng.

Hầm Hoàng Liên sẵn sàng khoan xuyên núi từ tháng 6/2026

Hầm Hoàng Liên sẵn sàng khoan xuyên núi từ tháng 6/2026

Dự án hầm đường bộ qua đèo Hoàng Liên - công trình giao thông trọng điểm kết nối hai tỉnh Lào Cai và Lai Châu đang được các đơn vị thi công đẩy nhanh tiến độ, chuẩn bị bước vào giai đoạn khoan hầm xuyên núi trong tháng 6/2026. Chủ đầu tư cùng các nhà thầu đang tập trung tối đa nhân lực, thiết bị, quyết tâm sớm đưa dự án vào vận hành, tạo động lực phát triển mới cho khu vực Tây Bắc.

Toàn cảnh tuyến Quốc lộ 279 kết nối cao tốc Nội Bài - Lào Cai đi Lai Châu

Toàn cảnh tuyến Quốc lộ 279 kết nối cao tốc Nội Bài - Lào Cai đi Lai Châu

Tuyến Quốc lộ 279 kết nối cao tốc Nội Bài – Lào Cai với tỉnh Lai Châu đang bước vào giai đoạn hoàn thiện cuối cùng để thông tuyến. Đến nay, các gói thầu qua địa bàn tỉnh Lào Cai cơ bản đã hoàn thành. Khi đưa vào khai thác, tuyến đường sẽ góp phần hoàn thiện mạng lưới giao thông vùng Tây Bắc, rút ngắn thời gian di chuyển giữa Lai Châu với cao tốc Nội Bài - Lào Cai, tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội cho các địa phương trong khu vực.

Cát Cát - bản người Mông đẹp nhất Tây Bắc

Cát Cát - bản người Mông đẹp nhất Tây Bắc

Bản Cát Cát nằm dưới chân dãy Hoàng Liên Sơn, cách phường Sa Pa khoảng 2 km, là nơi sinh sống lâu đời của đồng bào dân tộc Mông. Với vẻ đẹp bình yên, mộc mạc cùng những nét văn hóa truyền thống đặc sắc, nơi đây trở thành điểm đến được nhiều du khách yêu thích khi ghé thăm Lào Cai.

Ruộng bậc thang Mường Bo mùa nước đổ

Ruộng bậc thang Mường Bo mùa nước đổ

Những ngày đầu hè, vùng cao xã Mường Bo, tỉnh Lào Cai, khoác lên mình vẻ đẹp yên bình của mùa nước đổ. Sau những cơn mưa đầu mùa, nước từ trên núi đổ về các thửa ruộng bậc thang, tạo nên khung cảnh lung linh như tranh thủy mặc.

Mộng mơ sắc tím bằng lăng

Mộng mơ sắc tím bằng lăng

Khi tháng 5 gõ cửa, cũng là lúc hoa bằng lăng vào độ đẹp, mộng mơ nhất. Bằng lăng nhuộm tím ngõ phố khiến lòng người xốn xang. Hoa bằng lăng không chỉ làm đẹp cảnh quan đô thị còn trở thành điểm nhấn trong lòng du khách khi đến với Lào Cai.

Khám phá chợ đá quý Lục Yên

Khám phá chợ đá quý Lục Yên

Vùng đất ngọc Lục Yên, nơi được mệnh danh là “vương quốc đá quý” của Việt Nam. Đến đây, du khách sẽ lạc vào những gam màu lấp lánh của hàng nghìn viên đá quý trong phiên chợ đặc biệt - chợ đá quý. Phiên chợ mang trong mình những nét văn hóa độc đáo, khiến bất cứ ai ghé thăm cũng không khỏi tò mò và say mê.

Theo bánh xe Belaz trên khai trường

Theo bánh xe Belaz trên khai trường

Giữa khai trường apatit rộng lớn, những “người khổng lồ” Belaz ngày đêm lăn bánh, chuyên chở hàng nghìn tấn quặng vượt qua những cung đường dốc đá khắc nghiệt. Dưới tay lái vững vàng của những công nhân mỏ, mỗi vòng quay bánh xe không chỉ là nhịp vận hành của máy móc, mà còn là nhịp đập bền bỉ của ngành công nghiệp khai khoáng.

Giữ bản sắc, thêm sinh kế

Giữ bản sắc, thêm sinh kế

Nhiều năm qua, chị Làng Thị Quê và nhóm phụ nữ ở thôn Bản Noỏng, xã Văn Bàn đã cùng nhau giữ nghề may thêu thổ cẩm truyền thống. Mô hình không chỉ giúp bảo tồn bản sắc của người Tày ở Văn Bàn mà còn đưa sản phẩm thổ cẩm đi khắp thị trường trong và ngoài tỉnh, tạo việc làm thường xuyên cho 7 lao động với mức thu nhập từ 6 - 7 triệu đồng/người/tháng.

Mùa gieo hi vọng ở thung lũng Nà Lặc

Mùa gieo hi vọng ở thung lũng Nà Lặc

Cuối tháng 3, đầu tháng 4, sau những cơn mưa đầu mùa, các tràn ruộng bậc thang ở vùng cao vào mùa cày cấy. Tại thung lũng Nà Lặc, xã Trịnh Tường, nơi từng chịu nhiều thiệt hại do thiên tai gây ra, đồng bào các dân tộc nỗ lực cải tạo lại những tràn ruộng bị đất đá vùi lấp để cấy lúa, với hi vọng vào vụ mùa mới mưa thuận gió hòa, cuộc sống ấm no.

Trái ngọt vùng biên

Trái ngọt vùng biên

Thời điểm này, nông dân xã Bản Lầu đang bắt đầu vào vụ thu hoạch dứa. Năm nay, dứa không chỉ được mùa mà còn được giá (7.000 - 9.000 đồng/kg bán buôn; 15.000 - 10.000 đồng/kg bán lẻ), đầu ra thuận lợi, người dân phấn khởi vì tăng thêm thu nhập.

Rộn ràng mùa gieo hạt

Rộn ràng mùa gieo hạt

Thời điểm này, trên khắp các bản làng vùng cao của xã Pha Long, xã Bắc Hà..., bà con nông dân đang khẩn trương làm đất để gieo trồng vụ ngô đầu tiên trong năm. Không khí lao động rộn ràng trên khắp các sườn đồi với ước mong có thêm một vụ mùa bội thu.

Mùa sung túc ở Khe Kẹn

Mùa sung túc ở Khe Kẹn

Sau Tết Nguyên đán, cũng là thời điểm những mầm măng mập mạp đội đất vươn lên, báo hiệu mùa vụ bội thu, mang theo niềm vui và hy vọng về một năm sung túc của người dân thôn Khe Kẹn, xã Cát Thịnh. Măng là “lộc trời” không chỉ bởi là thức quà tặng tự nhiên do đất trời ban tặng, mà còn là nguồn sinh kế quan trọng, nuôi sống biết bao thế hệ người Mông nơi đây.

fb yt zl tw