Trên đoạn đường khó, anh Sùng A Dơ, thôn Hỏm Dưới, chật vật giữ thăng bằng cho chiếc xe máy dính đầy bùn đất. Giữa nền đất nhão nhoét, chỉ cần sơ sẩy là cả người và xe có thể ngã nhào xuống vệ đường. Chiếc xe chở bao gạo cùng ít nhu yếu phẩm sau chuyến đi chợ về trở nên nặng nề hơn bởi lớp bùn bám dày. Có đoạn bánh xe lún sâu, anh phải dùng hết sức mới kéo được xe lên. Anh Dơ cho biết: mưa xuống đường trơn lắm. Đi làm hay đi chợ đều khó khăn, có đoạn xấu quá, tôi phải dắt bộ.
Câu chuyện của anh Dơ là thực tế kéo dài nhiều năm nay ở xã vùng cao Nậm Chày - nơi địa hình chia cắt mạnh, giao thông cách trở. Sau khi sáp nhập từ hai xã Dần Thàng và Nậm Chày của huyện Văn Bàn cũ, xã Nậm Chày mới được thành lập với diện tích rộng, dân cư phân tán, nhiều thôn bản nằm rải rác giữa các sườn núi cao.
Từ trung tâm xã, muốn đi vào các thôn xa, người dân phải vượt qua những cung đường quanh co, có đoạn men theo sườn núi dựng đứng, có đoạn lại xuyên qua dòng suối nhỏ. Mùa khô đi lại đã vất vả, mùa mưa lại càng gian nan bởi chỉ một trận mưa lớn cũng có thể khiến đường bị sạt lở hoặc trơn trượt. Địa hình đồi núi dốc, khe suối chia cắt khiến việc mở rộng, nâng cấp các tuyến đường gặp rất nhiều khó khăn, chi phí đầu tư lớn.
Cách Hỏm Dưới không xa là thôn Lán Bò - nơi con đường ra trung tâm xã được người dân gọi bằng cái tên đầy chua chát “đường lên trời”. Những khúc cua liên tiếp, độ dốc cao cùng mặt đường đá hộc lởm chởm khiến việc di chuyển bằng xe máy luôn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn.
Dừng nghỉ bên vệ đường, anh Vù A Sưa (thôn Lán Bò) vẫn chưa hết mệt mỏi, còn chiếc xe máy của anh dính đầy bùn đất sau khi vượt qua quãng đường dốc.
Giao thông cách trở ảnh hưởng trực tiếp đến phát triển kinh tế của người dân địa phương. Nậm Chày là xã miền núi có tiềm năng phát triển nông nghiệp với các loại cây trồng như măng sặt, măng lục trúc, gừng trâu và chăn nuôi đại gia súc. Tuy nhiên, do đường sá đi lại khó khăn, việc vận chuyển nông sản gặp nhiều trở ngại. Vào mùa thu hoạch, người dân phải thuê nhân công gùi hàng hoặc chia nhỏ từng chuyến vận chuyển ra điểm tập kết, làm tăng đáng kể chi phí.
Có những thời điểm, thương lái không thể vào tận bản thu mua, khiến nông sản bị tồn đọng hoặc phải bán với giá thấp, thu nhập của người dân vốn đã thấp lại càng thêm bấp bênh. Ông Nguyễn Văn Vinh - Giám đốc Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp xã Nậm Chày cho biết: Trên địa bàn xã có nhiều hộ dân trồng măng hoặc chăn nuôi gia súc, nhưng do đường khó đi, nên giá trị sản phẩm bị giảm so với các khu vực thuận lợi hơn. Nhiều người trẻ gặp khó khăn khi muốn phát triển mô hình kinh tế do hạn chế về giao thương.
Theo thống kê của chính quyền địa phương, xã Nậm Chày hiện có 12 thôn, trong đó thôn xa nhất cách trung tâm xã gần 30 km. Toàn xã có 15 tuyến giao thông nông thôn kết nối các khu dân cư. Tuy nhiên, phần lớn các tuyến đường mới chỉ dừng ở mức đường cấp phối hoặc đã được bê tông hóa nhưng xuống cấp sau thời gian dài sử dụng. Đáng chú ý, vẫn còn hai thôn chưa có đường bê tông, việc đi lại phụ thuộc nhiều vào thời tiết. Thực tế này đặt ra bài toán khó cho chính quyền xã khi nguồn lực đầu tư còn hạn chế.
Theo ông La Xuân Thắm - Chủ tịch UBND xã Nậm Chày, nhu cầu đầu tư hạ tầng giao thông của Nậm Chày rất cấp thiết, nhưng việc triển khai phải theo từng bước, phù hợp với nguồn vốn được phân bổ.
Ông Thắm cho biết, việc đầu tư giao thông là yếu tố then chốt để giảm nghèo bền vững, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội vùng cao. Những năm gần đây, một số tuyến đường đã được cải tạo, mở rộng, góp phần cải thiện phần nào việc đi lại của người dân. Tuy nhiên, so với nhu cầu thực tế, hệ thống giao thông vẫn còn nhiều hạn chế, chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển.
Chúng tôi tạm biệt Nậm Chày khi chiều muộn, mang theo nỗi trăn trở, niềm mong mỏi của người dân nơi đây về những con đường mới - những tuyến đường giúp rút ngắn khoảng cách địa lý, đồng thời mở ra cơ hội đổi thay cuộc sống. Với Nậm Chày, mỗi mét đường bê tông được hoàn thiện là hy vọng về tương lai bớt nhọc nhằn hơn cho đồng bào vùng cao nơi biên giới.
