Theo báo cáo của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO) mới đây, chỉ số giá lương thực thế giới trong tháng 9 giảm nhẹ, trong đó, giá gạo giảm 0,5% so với tháng trước. Nguyên nhân chính là đơn hàng từ Philippines và một số nước châu Phi chững lại, trong bối cảnh sản lượng toàn cầu dồi dào. FAO dự báo sản lượng ngũ cốc toàn cầu năm 2025 có thể đạt gần 2,97 tỷ tấn, tăng 3,8% so với năm ngoái, với dự trữ gạo được kỳ vọng đạt mức kỷ lục.
Ấn Độ - nước xuất khẩu gạo lớn nhất thế giới - đang tạo thêm áp lực giảm giá khi đặt mục tiêu xuất khẩu kỷ lục 30 triệu tấn cho niên vụ 2025/2026, vượt xa mức thông thường 22 - 23 triệu tấn. Với vụ mùa bội thu 145 triệu tấn, Ấn Độ dự kiến dư thừa khoảng 40 triệu tấn gạo trắng không basmati để bán ra thị trường. Bên cạnh việc duy trì khách hàng truyền thống ở châu Phi, Ấn Độ còn đang mở rộng đàm phán với Philippines để gia tăng thị phần. Giới phân tích nhận định bước đi này sẽ củng cố vị thế số một của Ấn Độ, đồng thời, kéo giá gạo thế giới xuống mức thấp hơn nữa.
Tại Thái Lan, giá gạo 5% tấm đã giảm xuống chỉ còn 345 - 347 USD/tấn, mức thấp nhất trong vòng 7 năm. Dù chính phủ vẫn giữ mục tiêu xuất khẩu 7,5 triệu tấn trong năm nay, các chuyên gia cho rằng con số này khó đạt được khi người mua quốc tế chủ yếu đặt đơn nhỏ lẻ. Ngược lại, gạo Ấn Độ đã nhích nhẹ trở lại 358 - 365 USD/tấn nhờ người mua quay lại thị trường với tâm lý giá đã chạm đáy. Gạo Việt Nam giữ ổn định ở mức 440 - 465 USD/tấn nhưng giao dịch chậm, do Philippines tạm ngừng nhập khẩu 60 ngày từ 1/9 để hỗ trợ nông dân trong nước.
Tại Bangladesh, giá gạo nội địa lại cao hơn 15 - 20% so với cùng kỳ năm ngoái, bất chấp vụ mùa bội thu và kho dự trữ dồi dào. Điều này cho thấy chính sách trong nước và biến động thị trường nội địa có thể khiến giá đi ngược xu hướng toàn cầu.
Ở Mỹ, nông dân Arkansas (bang sản xuất tới 50% gạo toàn quốc) cũng đang đối mặt khủng hoảng. Chuyên gia kinh tế nông nghiệp Alvaro Durand-Morat (Đại học Arkansas) cho biết, giá gạo thấp kỷ lục cộng với chi phí đầu vào leo thang, đặc biệt là phân bón, khiến “hầu hết nông dân đều lỗ trên mỗi mẫu đất trong năm nay và có thể cả năm tới”. Ước tính cứ 3 trang trại thì 1 trang trại có nguy cơ đóng cửa nếu không có gói cứu trợ khẩn cấp.
