LCĐT - Người dân trong vùng thường gọi ông bằng cái tên thân mật là “Người cứu hộ 24 giờ” bởi ông đã tham gia cứu hộ, cứu nạn rất nhiều trường hợp bị ngã, rơi cầu đường sắt.
Tôi gặp ông trong ngôi nhà gỗ đơn sơ giữa một vườn cây trái sum suê ven bờ sông Hồng. Ngôi nhà quay lưng ra đường sắt, cách đầu cầu Lạng - cầu đường sắt khoảng 50 m. Ông có dáng người đậm, mái tóc hoa râm, nét mặt đôn hậu toát lên vẻ thân thiện, gần gụi. Đó là ông Phan Tiên Chúc, 62 tuổi, ở thôn Lạng, xã Thái Niên, huyện Bảo Thắng; người dân trong vùng thường gọi ông bằng cái tên thân mật là “Người cứu hộ 24 giờ” bởi ông đã tham gia cứu hộ, cứu nạn rất nhiều trường hợp bị ngã, rơi cầu đường sắt.
 |
| Ông Phan Tiên Chúc cứu người bằng tình người và cái tâm trong sáng. |
Chúng tôi đến khi ông Chúc đang kiểm tra lại số vật tư y tế “chuyên dụng” cứu hộ. Nào là bông, băng, gạc, cồn, thuốc tím sát trùng, panh, kéo, dao y tế và một số loại thuốc thông dụng dành cho cấp cứu. Cất túi vật tư y tế gọn gàng vào ngăn tủ, ông Chúc mới có thời gian giãi bày với chúng tôi: “Tôi làm nhiều thành quen, giờ chuyện băng bó, cầm máu, rửa vết thương, tôi thạo lắm rồi”. Và câu chuyện về “Người cứu hộ 24 giờ” gắn với cây cầu đường sắt có tên: Cầu Lạng cũng bắt đầu từ đây.
Cầu Lạng vốn được thiết kế dành riêng cho tàu hỏa, nên người và các phương tiện khác không được lưu thông trên cầu. Tuyến đường liên thôn dù đã được đổ bê tông dài gần 10 cây số chạy dọc sông và bám sát đường tàu, nhưng tới điểm này, người dân vẫn phải đi qua cầu Lạng vì không còn đường nào khác. Xã Thái Niên tuy khá gần trung tâm huyện về mặt địa lý nhưng đường chính tới trung tâm huyện dài tới 18 km, trong khi, nếu qua cầu Lạng chỉ có 7 km. Bởi vậy, hằng ngày vẫn có hàng trăm lượt người, phương tiện đi lại trên cầu Lạng bất chấp nguy hiểm luôn cận kề.
Cầu Lạng rộng gần 3 m, xe máy muốn lưu thông qua cầu buộc phải đi lên rãnh hẹp và sâu khoảng 30 cm, đây là khoảng cách giữa thanh ray chính và thanh ray níu các tà-vẹt. Khi gầm xe, chỗ để chân vướng vào mặt, sườn ray là xe bị đổ ra phía ngoài, nên xe và người rất dễ bị rơi xuống dưới cầu. Nếu điều khiển xe máy trên cầu càng nguy hiểm hơn, người đi xe chống chân, nhưng dễ bị hụt vào khoảng trống, khiến cho cả người và xe bị đổ, rơi tự do. Còn khi đang lưu thông trên cầu mà gặp tàu lao đến thì chỉ còn nước vứt xe mà liều mình nhảy khỏi cầu.
Nhà ở ngay đầu cầu Lạng, nên “nghiệp” cứu người gặp nạn rơi cầu đến với ông Chúc như “duyên tiền định”. Ông Chúc gần như luôn là người đầu tiên phát hiện ra tai nạn, dù đó là thời điểm nào trong ngày. Dịp gần Tết Nguyên đán mới đây (ông Chúc không nhớ ngày tháng), khoảng nửa đêm, đang ngủ say nhưng ông Chúc vẫn phát hiện tiếng rơi uỵch. Cầm đèn pin ra soi thì quả nhiên, ông thấy một thanh niên nằm bất động dưới chân cầu, người này đi bộ qua cầu, bước hụt và bị ngã. Ông hô hoán người dân trong xóm, rồi cùng nhau khiêng người bị nạn tới nhà văn hóa thôn để sơ cứu, rất may nạn nhân không bị thương nặng.
Quả thực là đôi tai của ông Chúc tinh tường đến độ còn phân biệt được tiếng đàn ông hay phụ nữ rơi khi ngã cầu. Đó là câu chuyện về đôi vợ chồng trẻ người Mông, trú tại xã Phong Niên (Bảo Thắng) cách đây hơn 1 năm. Đêm đó, khi đang chìm vào giấc ngủ, ông Chúc nghe thấy tiếng loảng xoảng trên cầu, tiếp đó là tiếng xe máy rơi, hai tiếng động khác nhau của người bị ngã cầu. Thì ra, người chồng nọ thương vợ mang thai 6 - 7 tháng, nên để vợ ngồi trên xe rồi dắt qua cầu và bị rơi, hậu quả là sinh linh trong bụng người mẹ trẻ không thể cứu nổi dù đã được người dân trong thôn Lạng đưa đi cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa huyện Bảo Thắng. Nhiều vụ người và phương tiện rơi ở cầu Lạng, ông Chúc không kịp hô hoán mọi người, tự ông đưa nạn nhân lên bờ, mà không hiểu mình đã đưa lên bằng cách nào. Việc cứu người ngã cầu từ bao giờ, ông Chúc không còn nhớ nổi, chỉ biết rằng số vụ ông trực tiếp tham gia cứu nạn đến nay đã nhiều hơn cả số tuổi của ông. Mấy năm vừa rồi, ông Chúc vẫn giữ thói quen cất ống vầu ở chái nhà, sau mỗi lần cứu người, lôi xe máy rơi từ dưới khe suối lên, ông lại bỏ vào đó một viên sỏi. Năm 2014, ông Chúc đếm được 12 viên; năm 2015, ông đếm được 11 viên sỏi…
Ông Chúc tâm sự, sau nhiều lần chứng kiến các vụ tai nạn xảy ra trên cầu Lạng, ông bị ám ảnh nhất là tiếng đoàn tàu phanh gấp, bởi những trường hợp như vậy thường có tai nạn nghiêm trọng. Đó là tiếng kim loại cọ xát vào nhau chói tai, tiếng các toa dồn chặt đanh lạnh và tiếng kêu thất thanh của hành khách trên tàu. Mỗi lần như vậy, ông Chúc lại trở dậy vớ đèn pin đội đầu rồi vội vã ra cầu Lạng kiểm tra. Nhưng vụ việc ngày 17/3/2016 thì khác, khoảng gần nửa đêm, khi nghe tiếng tàu phanh gấp, ông trở dậy và lần này đã thốt lên mừng rỡ. Khoảng 3 - 4 người với 2 xe máy đang ở giữa cầu, khi tàu lao đến, những người này hoảng loạn đứng sát vào nhau mà không có phản xạ bỏ chạy. May mắn là tàu chạy từ Lào Cai xuôi Hà Nội, trước cầu Lạng là đoạn đường thẳng, lái tàu phát hiện có người trên cầu nên đã kịp phanh an toàn. Ông Chúc bảo: “Nếu hôm đó là tàu Hà Nội ngược lên thì chuyện xấu đã xảy ra rồi, vì trước khi vào cầu là một khúc cua khuất tầm nhìn”. Chi tiết của nhiều vụ tai nạn, ông Chúc không còn nhớ nhiều, song nạn nhân thì đến nay ông chưa quên. Ví dụ như thầy giáo Trần Việt Tuấn, giáo viên Trường THCS số 3 Thái Niên, người từng 2 lần gặp nạn trên cầu Lạng; hai cán bộ lãnh đạo chủ chốt (đương nhiệm) của xã Thái Niên đều từng gặp nạn, trong đó có 1 người gặp nạn 2 lần.
Ngoài việc chuẩn bị thuốc, dụng cụ y tế, ông Chúc còn sắm 2 bó dây thừng có buộc móc sắt để kéo các phương tiện rơi cầu lên bờ. Hai bó dây thừng được treo ở một điểm cố định tại hiên bếp, phòng khi ông Chúc vắng nhà thì người trong thôn có thể vào lấy lúc cần thiết. Cũng như người dân Thái Niên, ước mong lớn nhất của ông Chúc trong bao năm qua là địa phương có được cây cầu đường bộ để người dân không phải hằng ngày “đánh đu với số phận” trên cầu Lạng và ông cũng xóa được “nghiệp cứu nạn 24 giờ”.
Tham gia cứu rất nhiều người, song đến nay, ông Chúc chưa từng màng đến danh lợi mà chỉ mải miết với công việc này bằng tình người và cái tâm trong sáng. Khi tôi nhắc đến phần thưởng, ông Chúc vội gạt đi rồi tươi cười bảo: “Tôi có nhiều rồi, có cả huân, huy chương nữa. Đời tôi trải qua gần 18 năm trong quân ngũ, từng tham gia bao chiến trường khốc liệt, từ bộ đội giải phóng miền Nam, đến chiến trường Lào, Cam-pu-chia, rồi lại có mặt tại chiến trường biên giới phía Bắc”. Năm 1988, rời quân ngũ với hồ sơ bệnh binh và nhiễm chất độc hóa học, nhưng ông Chức vẫn đảm nhận chức Chủ tịch Hội Nông dân xã Thái Niên đến tận năm 2005. Năm vừa rồi, ông mới xin nghỉ làm bí thư chi bộ thôn sau 5 khóa đảm nhận chức vụ này.
Chúng tôi chia tay ông Chúc khi ông chuẩn bị tìm vật liệu làm cáng để việc cứu người từ khe suối lên có thể thuận lợi hơn. Theo kinh nghiệm của ông, đây là thời điểm người dân xã Thái Niên đi lại trên cầu Lạng đông hơn và chuyện không may có thể xảy ra bất cứ lúc nào.
