Trong bối cảnh giá xăng dầu chưa có xu hướng giảm, nguồn cung nhiên liệu gián đoạn, các doanh nghiệp thi công đang phải xoay xở nhiều giải pháp khẩn cấp để duy trì hoạt động công trường và hạn chế tác động đến tiến độ.
"Cú sốc" trên công trường
Với vai trò quan trọng kết nối các tỉnh miền núi phía bắc với Hà Nội, dự án xây dựng đường cao tốc Chợ Mới-Bắc Kạn đã được Thủ tướng Chính phủ quyết định bổ sung vào danh mục công trình trọng điểm quốc gia giai đoạn 2021-2030.
Ông Mạc Văn Nghiệp, Giám đốc Ban Điều hành dự án (Ban Quản lý dự án 2, Bộ Xây dựng) cho biết: Theo kế hoạch, dự án phấn đấu thông xe toàn tuyến vào cuối năm nay, các đơn vị, nhà thầu đang tận dụng thời tiết thuận lợi, huy động nhân lực, phương tiện đẩy nhanh tiến độ thi công, với tổng số 24 công trường, gần 400 đầu máy, thiết bị. Phần đường đã đào hơn 5,5 triệu m3 (43,25%), đắp hơn 1,8 triệu m3 (31,25%); thi công 13 cầu, sản lượng hoàn thành hơn 9.000m cọc khoan nhồi (55,26%); đang thi công 22 mố trụ, đã hoàn thành bảy mố, đúc 106 phiến dầm, lao lắp 21 phiến dầm,…
Tuy nhiên, xung đột quân sự ở Trung Đông đã tác động mạnh đến quá trình thi công. Theo đánh giá của ông Vũ Đức Nhận, Phó Tổng Giám đốc Phương Thành Tranconsin, hơn 10 ngày qua, nhà thầu đối mặt với những khó khăn còn hơn đợt giá nhiên liệu tăng cao năm 2021.
Tại dự án đường cao tốc Chợ Mới-Bắc Kạn, riêng nhà thầu Phương Thành Tranconsin mỗi ngày cần đến 20.000 lít dầu diesel để chạy máy thi công. Giá nhiên liệu tăng đột biến, riêng dầu diesel có lúc tăng tới 50% so với bình thường, nhà thầu rơi vào thế bị động, không mua nhiên liệu thì đình trệ thi công, mà mua thì không biết bao nhiêu cho đủ, mua lúc nào để giảm thiệt hại.
“Nhiên liệu tăng giá đã tác động dây chuyền, đẩy giá nguyên vật liệu tăng vọt, trong bối cảnh hầu hết các dự án hạ tầng giao thông-xây dựng trọng điểm đang trong giai đoạn tăng tốc về đích, gây khó khăn lớn cho các nhà thầu. Ngay trong quý I/2026, giá các loại vật liệu xây dựng cơ bản như đá, cát, thép, xi-măng… đã tăng hơn 10%. Với đặc thù các dự án hạ tầng giao thông, chi phí nhiên liệu chiếm từ 30 đến 50% tổng chi phí máy thi công, biến động lớn như vậy đã tác động nghiêm trọng tới toàn bộ cơ cấu chi phí”, ông Lê Thắng, Giám đốc Ban Quản lý dự án 2 phân tích.
Tương tự, tại dự án đường cao tốc Hữu Nghị-Chi Lăng (Lạng Sơn), mỗi nhà thầu cần từ 5.000 đến 20.000 lít dầu diesel/ ngày. Giá dầu diesel có thời điểm tăng 72% so với tháng 1/2026 (chưa tính cước vận chuyển), cước vận chuyển vật liệu từ mỏ về công trường đã tăng 30 đến 40% so với đầu tháng 2. Tại dự án đường cao tốc Đồng Đăng-Trà Lĩnh (Cao Bằng), công trường cũng cần tới 150.000 lít dầu DO/ngày...
Xem xét cơ chế bù giá trực tiếp
Ở phía nam, tại công trường dự án mở rộng đường cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh-Long Thành-Dầu Giây, nhà thầu phải cử nhân sự đến các cây xăng để kịp thời đáp ứng việc vận hành máy móc.
Tại công trường thi công Cảng hàng không quốc tế Long Thành, Ban Điều hành gói thầu 4.6 và 4.7 thuộc Tập đoàn Cienco4 đối mặt nguy cơ chậm tiến độ do lượng nhiên liệu đưa về công trường không đủ dù đang trong giai đoạn tăng tốc cuối cùng.
Ông Trần Văn Sơn, Giám đốc điều hành gói thầu 4.6 và 4.7, Tập đoàn Cienco4 cho biết: Giá mua nhiên liệu thực tế đã cao hơn 50 đến 60% so với đơn giá dự toán ban đầu. Nhà thầu đã phải tính đến phương án sử dụng vật tư tồn kho tập kết trước Tết để duy trì các mũi thi công.
Ông Nguyễn Quốc Hiệp, Chủ tịch Hiệp hội các nhà thầu xây dựng Việt Nam (VACC) đánh giá, sự biến động bất thường của giá nhiên liệu vừa qua đã ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp xây dựng, nhất là những doanh nghiệp thực hiện các dự án hạ tầng giao thông đường bộ vốn có khối lượng thi công, vận chuyển đất đào đắp và sử dụng nhiên liệu, vật liệu rời rất lớn.
Trước tình hình xung đột tại Trung Đông dự kiến còn kéo dài, VACC đã kiến nghị Thủ tướng Chính phủ một số giải pháp nhằm tháo gỡ khó khăn, hỗ trợ doanh nghiệp, nhà thầu trong thi công bảo đảm tiến độ các dự án trọng điểm quốc gia.
Theo đó, cho phép tính bù trừ chênh lệch chi phí nhiên liệu trong dự toán xây dựng, giá gói thầu, giá hợp đồng xây dựng làm cơ sở thanh toán giữa bên giao thầu và bên nhận thầu, thời gian áp dụng bù trừ chi phí nhiên liệu từ tháng 3/2026 cho đến khi giá xăng, dầu được bình ổn. Cùng với đó, cần có cơ chế phù hợp để ổn định giá các khâu vận chuyển liên quan chi phí xăng dầu, giúp các nhà thầu ổn định chi phí đầu vào.
“Chúng tôi kiến nghị Thủ tướng Chính phủ có ý kiến chỉ đạo các cấp chính quyền địa phương kiểm soát chặt chẽ giá các vật liệu rời, xử lý nghiêm các trường hợp tăng giá, thổi giá. Trong trường hợp biến động giá nhiên liệu kéo dài do ảnh hưởng xung đột quân sự tại Trung Đông, kiến nghị Thủ tướng xem xét cho vận dụng quy định bất khả kháng để điều chỉnh hợp đồng; đồng thời, có chính sách khuyến khích, hỗ trợ nhà thầu xây dựng liên kết, hình thành các chuỗi cung ứng để hạn chế biến động bất thường về nguồn cung, giá vật tư, vật liệu đầu vào”, ông Nguyễn Quốc Hiệp đề xuất.
Vừa qua, Bộ Xây dựng đã báo cáo Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn về tác động của tăng giá nhiên liệu và các biện pháp ứng phó ban đầu nhằm ổn định hoạt động vận tải, đầu tư xây dựng. Bộ Xây dựng sẽ tiếp tục chỉ đạo các cơ quan, đơn vị thuộc Bộ và Sở Xây dựng các địa phương theo dõi giá nhiên liệu và tác động đến giá dịch vụ vận tải, kịp thời tổng hợp, đề xuất giải pháp điều hành phù hợp nhằm hạn chế tác động tiêu cực đến hoạt động vận tải và đời sống nhân dân.
“Trước biến động giá cả và nguồn cung nhiên liệu, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo các bộ, ngành, cơ quan chức năng triển khai nhiều giải pháp vĩ mô, bảo đảm hoạt động sản xuất trong ngắn hạn. Riêng lĩnh vực xây dựng hạ tầng giao thông, đối với hợp đồng theo đơn giá điều chỉnh, các địa phương cần nhanh chóng khảo sát, công bố chỉ số giá phù hợp biến động thực tiễn để bảo đảm quyền lợi theo quy định, duy trì nguồn lực cho các nhà thầu đẩy nhanh tiến độ dự án. Với những hợp đồng không được điều chỉnh giá, nếu biến động kéo dài, các cơ quan quản lý cần nghiên cứu giải pháp phù hợp để động viên các nhà thầu vượt khó, không để nhà thầu thụ động, trông chờ bình ổn giá, giảm nhịp độ thi công”, Thứ trưởng Xây dựng Nguyễn Xuân Sang khẳng định.
